Chapter 14

श्रीगणेशाय नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः । श्रीपांडुरंगाय नमः । श्रीकुलदेवतायै नमः । श्रीमातापितृभ्यां नमः ।

Shri Ganeshaaya Namah | Shri Gurubhyo Namah | Shri Paandurangaaya Namah | Shri Kuladevataayai Namah | Shri Maataa pitribhyaam Namah |

Ovee 1

जयजयाजी पंढरीनाथा । समचरणीं भक्ततापशमिता । कटीं कर नासाग्रीं दृष्टी ठेविता । होसी रंजिता मुनिमानसा ॥

Jaya-jaya-ji Pandharee-Naathaa | Sama-charanee bhakta-taapa-shamitaa | Katee kara naasaagree drishtee thevitaa | Hosee ranjitaa muni-maanasaa ||

Ovee 2

ऐसा स्वामी तूं करुणाकर । तरी तूं बोलवीं भक्तिसार । मागिले अध्यायीं कथानुसार । परम कृपें वदविला ॥

Aisaa svaamee too karunaa-karu | Taree too bolavee bhakti-saaru | Maagile adhyaayee kathaa-anusaaru | Parama kripe vadavilaa ||

Ovee 3

त्या कृपेचा बोध सबळ । ब्रह्म उदधि पावला मेळ । पात्रा मैनावती सबळ । सरिताओघीं दाटली ॥

Tyaa kripechaa bodha sabalu | Brahma udadhi paavalaa melu | Paatraa Mainaavatee sabalu | Saritaa-oghee daatalee ||

Ovee 4

ॐ नमो ब्रह्मार्णवीं दाटली परी । ऐक्यरुप झाली नारी । मोहें पुत्राचे परिवारीं । गुंतलीसे जननी ते ॥

Om namo Brahma-arnavee daatalee paree | Aikyarupa jhaalee naaree | Mohe putraache parivaaree | Guntaleese jananee tey ||

Ovee 5

मनासी म्हणे अहा कैसें । त्रिलोचनरायाचें जाहले जैसें । त्याचि नीतीं होईल तैसें । मम सुताचें काय करुं ॥

Manaasee mhane ahaa kaise | Trilochana-raayaache jaahale jaise | Tyaachi neetee hoeela taise | Mama sutaache kaaya karu ||

Ovee 6

जंव जंव पाहे त्यातें दृष्टीं । तंव तंव वियोग वाटे पोटीं । हृदयीं कवळूनि जठरवेष्टी । होत असे मोहानें ॥

Java java paahe tyaate drishtee | Tava tava viyoga vaate potee | Hridayee kavaluni jathara-veshtee | Hota ase mohaane ||

Ovee 7

अहा पुत्राचे चांगुलपण । दिसे जैसा प्रत्यक्ष मदन । परी काय करावें चांगुलपण । भस्म होईल स्मशानीं ॥

Ahaa putraache chaangula-panu | Dise jaisaa pratyaksha madanu | Paree kaaya karaave chaangula-panu | Bhasma hoeela smashaanee ||

Ovee 8

उत्कृष्टपणें करोनि कष्ट । धाम उभाविलें अति श्रेष्ठ । परी वन्हीबळें लागल्या काष्ठ । तेवीं असे काळाग्नी ॥

Utkrishta-pane karoni kashtu | Dhaama ubhaavile ati shreshthu | Paree vanheebale laagalyaa kaashthu | Tevee ase kaalaagnee ||

Ovee 9

पहा पल्लवपत्रझाड । अति विशाळ लावला पाड । परी गाभारी वेष्टितां भिरुड । उशाशीं काळ बैसला ॥

Pahaa pallava-patra-jhaadu | Ati vishaala laavalaa paadu | Paree gaabhaaree veshtitaa bhirudu | Ushaashee kaala baisalaa ||

Ovee 10

तन्न्याये दिसूनि येत । वायां जाईल ऐसा सुत । कीं कद्रूलागीं चोखट अमृत । फिकारपणें मिरविले ॥

Tannyaaye disuni yetu | Vaayaa jaaeela aisaa sutu | Kee Kadroo-laagee chokhata amritu | Phikaara-pane miravile ||

Ovee 11

कीं यत्नेंकरुनि कचें दुर्घट । संजीवनीचा केला पाठ । परी देवयानीचा शाप उल्हाट । यत्र व्यर्थ तो झाला ॥

Kee yatne-karuni Kache durghatu | Sanjeevaneechaa kelaa paathu | Paree Devayaaneechaa shaapa ulhaatu | Yatra vyartha toh jhaalaa ||

Ovee 12

कीं सुंदर जाया कर्मे जारिणी । परी पतिभयाचा धाक मनीं । तेवीं तो उशाशीं काळ बैसोनि । सकळ जनां मिरवला ॥

Kee sundara jaayaa karme jaarinee | Paree pati-bhayaachaa dhaaka manee | Tevee toh ushaashee kaala baisoni | Sakala janaa miravalaa ||

Ovee 13

कीं कुसुमशेज मृदुलाकार । परी उसां घालूनि निजे विखार । ते सुखनिद्रेचा व्यापार । सुखा लाहे केउता ॥

Kee kusuma-sheja mridula-aakaaru | Paree usaa ghaaluni nije vikhaaru | Tey sukha-nidrechaa vyaapaaru | Sukhaa laahe keutaa ||

Ovee 14

तन्न्यायें झालें येथ । राजवैभव अपरिमित । परी काळचक्राची सबळ बात । भ्रमण करीत असे पैं ॥

Tannyaaye jhaale yethu | Raaja-vaibhava aparimitu | Paree kaala-chakraachee sabala baatu | Bhramana kareeta ase pai ||

Ovee 15

ऐसी सदासर्वकाळ । चित्तीं वाहे माय तळमळ । परी सुतासी बोध कराया बळ । अर्थ कांहीं चालेना ॥

Aisee sadaa-sarva-kaalu | Chittee vaahe Maaya talamalu | Paree sutaasee bodha karaayaa balu | Artha kaanhee chaalenaa ||

Ovee 16

तंव कोणी ऐके दिवशीं । शीतकाळ मावमासीं । उपरी सहपरिचारिकेंसीं । उष्ण घेत बैसलीसे ॥

Tava konee aike divashee | Sheeta-kaala maava-maasee | Uparee saha-parichaarikensee | Ushna gheta baisaleese ||

Ovee 17

ते संधींत गोपीचंद । चौकीविभागीं सकळ स्त्रीवृंद । वेष्टूनि स्नान कराया सिद्ध । चंदनचौकीं बैसला ॥

Tey sandheenta Gopeechandu | Chaukee-vibhaagee sakala stree-vrindu | Veshtuni snaana karaayaa siddhu | Chandana-chaukee baisalaa ||

Ovee 18

चंदनचौकी परी ते कैशी । हेमतगंटी रत्न जैशीं । जडावकोंदणी नक्षत्रांसीं । राजवृंदीं चमकतसे ॥

Chandana-chaukee paree tey kaishee | Hema-tagantee ratna jaishee | Jadaava-kondanee nakshatraansee | Raaja-vrindee chamakatase ||

Ovee 19

सकळ काढूनि अंगींचें भूषण । वरी विराजे राजनंदन । उष्ण उदकीं करीत दंतधावन । चौकीवरी बैसला ॥

Sakala kaadhuni angeenche bhooshanu | Varee viraaje raaja-nandanu | Ushna udakee kareeta danta-dhaavanu | Chaukee-varee baisalaa ||

Ovee 20

तों सौधउपरी मैनावती । झाली स्वसुतातें पाहती । देखिला जैसा पूर्ण गभस्ती । तेजामाजी डवरला ॥

Toh saudha-uparee Mainaavatee | Jhaalee sva-sutaate paahatee | Dekhilaa jaisaa poorna gabhastee | Tejaa-maajee davvaralaa ||

Ovee 21

राजसेवकांचे भोवतें वेष्टन । परिचारिका वाहती जीवन । परी त्या मंडळांत नृपनंदन । चांगुलपणीं मिरवतसे ॥

Raaja-sevakaanche bhovate veshtanu | Parichaarikaa vaahatee jeevanu | Paree tyaa mandalaanta nripa-nandanu | Chaangula-panee miravatase || /////////condensed ovee 22, 23 oral version///////

Ovee 22

जैसा अपार पाहतां स्वनंदन । मोहें आलें उदरवेष्टन । तेणें लोटलें अपार जीवन । चक्षूंतूनि झराटलें ॥

Jaisaa apaara paahataa sva-nandanu | Mohe aale udara-veshtanu | Tene lotale apaara jeevanu | Chakshoontuni jharaatale || ///////////original printed text version///////

Ovee 22

जैसा अपार नक्षत्रपंक्ती । आव्हानी उडुगणपती । कीं हेमचौकीं कोंदणस्थिति । रत्नतेजीं मिरवत ॥

Jaisaa apaara nakshatra-panktee | Aavhaanee udugana-patee | Kee hema-chaukee kondana-sthiti | Ratna-tejee miravatu ||

Ovee 23

ऐसा पाहतां स्वनंदन । मोहें आलें उदरवेष्टन । तेणें लोटलें अपार जीवन । चक्षूंतूनि झराटलें ॥

Aisaa paahataa sva-nandanu | Mohe aale udara-veshtanu | Tene lotale apaara jeevanu | Chakshoontuni jharaatale ||

Ovee 24

परी ते बुंद अकस्मात । मोहें घ्राणाचे उद्भव व्यक्त । गोपीचंद चातकातें । स्पर्शावया धांवले हो ॥

Paree tey bunda akasmaatu | Mohe ghraanaache udbhava vyaktu | Gopeechanda chaatakaate | Sparshaavayaa dhaavale ho ||

Ovee 25

म्हणाल बुंद चक्षुदकीं । नोहे उरते सत्कर्मवाकीं । उत्तम फळांचें लक्षूनि सेकी । व्यक्त जलें ते अंगासी ॥

Mhanaala bunda chakshu-dakee | Nohe urate satkarma-vaakee | Uttama phalaanche lakshuni sekee | Vyakta jale tey angaasee ||

Ovee 26

बुंद नव्हती ते चिंतामणी । हरुष केला भवकाचणीं । कीं कृतांतभयातें संजीवनी । भूपशरीरा आदळले ॥

Bundanavhatee tey chintaa-manee | Harusha kelaa bhava-kaachanee | Kee Kritaanta-bhayaate sanjeevanee | Bhoopa-shareeraa aadalale ||

Ovee 27

कीं अर्के पीडित भारी । नृपजन वेष्टला नगरीं । तैं ते उतरले घन मनहरी । बुंदवेश धरुनियां ॥

Kee arke peedita bhaaree | Nripajana veshtalaa nagaree | Tai tey utarale ghana manaharee | Bundavesha dharuniyaa ||

Ovee 28

कीं काळक्षुधेचा पेटला अनळ । तेणें शरीर झालें विकळ । ते संधींत होऊनि कृपाळू । कामधेनु उतरली ॥

Kee kaala-kshudhechaa petalaa analu | Tene shareera jhaale vikalu | Tey sandheenta houni kripaaloo | Kaama-dhenu utaralee ||

Ovee 29

कीं दरिद्राचें अतिवेष्टन । तैसा येथें मिरविला कुबेर येऊन । तन्न्याय सुबुंद घन । रावहृदयीं आदळले ॥

Kee daridraache ati-veshtanu | Taisaa yethe miravilaa Kubera yeunu | Tannyaaya subunda ghanu | Raava-hridayee aadalale ||

Ovee 30

शरीरीं होतां बुंद लिप्त । परी उद्भवस्थिती लागली त्यांत । म्हणूनि ऊर्ध्व करुनि मूर्धातें । नभालागीं विलोकी ॥

Shareeree hotaa bunda liptu | Paree udbhava-sthitee laagalee tyaatu | Mhanuni oordhva karuni moordhaate | Nabhaa-laagee vilokee ||

Ovee 31

हृदयीं होऊनि राव शंकित । म्हणे बुंद कैंचा उद्भवला येथ । तरी अंबर झालें असेल व्यक्त । घनमंडळ आगळें ॥

Hridayee houni raava shankitu | Mhane bunda kainchaa udbhavalaa yethu | Taree ambara jhaale asela vyaktu | Ghana-mandala aagale ||

Ovee 32

म्हणूनि ऊर्ध्व करुनि दृष्टी । पाहता झाला नभापोटीं । परी ते निर्मळपणें वृष्टी । झाली कोठूनि म्हणतसे ॥

Mhanuni oordhva karuni drishtee | Paahataa jhaalaa nabhaa-potee | Paree tey nirmala-pane vrishtee | Jhaalee kothuni mhanatase ||

Ovee 33

ऐसा विचार करितां चित्तीं । दृष्टिगोचरी संभविती । तों रुदन करितां मैनावती । निजदृष्टीं देखिली ॥

Aisaa vichaara karitaa chittee | Drishtigocharee sambhavitee | Toh rudana karitaa Mainaavatee | Nija-drishtee dekhilee ||

Ovee 34

करीत होता दंतधावन । तैसाचि उठला नृपनंदन । उपरी त्वरा वेगीं चढून । मातेपाशीं पातला ॥

Kareeta hotaa danta-dhaavanu | Taisaachi uthalaa nripa-nandanu | Uparee tvaraa vegee chadhunu | Maate-paashee paatalaa ||

Ovee 35

जातांचि पदीं ठेवूनिया माथा । उभा जोडूनि हस्तां । म्हणे सांग जी कवण अर्था । उचंबळलीस जननीये ॥

Jaataanchi padee thevuniyaa maathaa | Ubhaa joduni hastaa | Mhane saanga jee kavana arthaa | Uchambalaleesa jananeeye ||

Ovee 36

मजसारखा तूतें सुत । राज्याधीश महीं व्यक्त । ऐसा असूनि दुःखपर्वत । कोठूनि उदेला तंव चित्तीं ॥

Majasaarakhaa toote sutu | Raajyaadheesha mahee vyaktu | Aisaa asuni duhkhaparvatu | Kothuni udelaa tava chittee ||

Ovee 37

पाहें पाहें प्रताप आगळा । न वर्णवे बळ वळियांकित महीपाळा । मिरवती दर्पकंदर्प केवळा । करभारातें योजिती ॥

Paahe paahe prataapa aagalaa | Na varnave bala valiyaankita mahee-paalaa | Miravatee darpa-Kandarpa kevalaa | Karabhaaraate yojitee ||

Ovee 38

ऐसी असतां बळसंपत्ती । बोललें कुणी दुःखसरितीं । तरी मम कोपाचा दाहक गभस्ती । सांवरेल कोणातें ॥

Aisee asataa bala-sampattee | Bolale kunee duhkha-saritee | Taree mama kopaachaa daahaka gabhastee | Saavarela konaate ||

Ovee 39

जेणें पाहिलें असेल नयनीं । उगीच तीव्र दृष्टी करोनि । तरी तयाचे क्षणें चक्षु काढोनि । तव करी माय ओपीन गे ॥

Jene paahile asela nayanee | Ugeecha teevra drishtee karoni | Taree tayaache kshane chakshu kaadhoni | Tava karee maaya opeena ge ||

Ovee 40

किंवा दाविलें असें बोटीं । तरी तींच बोटें काढीन शेवटीं । तरी कवण अर्थ उदेला पोटीं । रुदन कराया जननीये ॥

Kivaa daavile ase botee | Taree teencha bote kaadheena shevatee | Taree kavana artha udelaa potee | Rudana karaayaa jananeeye ||

Ovee 41

अष्टविंशति स्त्रीमंडळ । कीं त्यांनीं ओपिलें कडुवट फळ । तरी शिक्षा करुनि तयां सबळ । मोक्षपंथा मिरवीन ॥

Ashta-vinshati stree-mandalu | Kee tyaannee opile kaduvata phalu | Taree shikshaa karuni tayaa sabalu | Moksha-panthaa miraveenu ||

Ovee 42

किंवा माझिये दृष्टी सेवेशीं । उदया पावला अंतर शेषीं । म्हणूनि उदय शोकानिशी । दर्शविली त्वां मातें ॥

Kivaa maajhiye drishtee seveshee | Udayaa paavalaa antara sheshee | Mhanuni udaya shokaa-nishee | Darshavilee tvaa maate ||

Ovee 43

तरी कोणता कवण अर्थ । माते वदे प्रांजळवत । कामनीं वेधक असेल चित्त । तोचि वेध निवटीन मी ॥

Taree konataa kavana arthu | Maate vade praanjalavatu | Kaamanee vedhaka asela chittu | Tochi vedha nivateena mee ||

Ovee 44

म्हणसील कार्य आहे थोर । करुं न शके सुत पामर । तरी हा देह वेंचूनि समग्र । अर्थ तुझा पुरवीन मी ॥

Mhanaseela kaarya aahe thoru | Karu na shake suta paamaru | Taree haa deha venchuni samagru | Artha tujhaa puraveena mee ||

Ovee 45

जरीं ऐशिया दृष्टीं । अंतर पडेल काय पोटीं । तरी धिक्कार असो मज शेवटीं । पुत्रधर्म मिरवावया ॥

Jaree aishiyaa drishtee | Antara padela kaaya potee | Taree dhikkaara aso maja shevatee | Putra-dharma miravaavayaa ||

Ovee 46

मग श्वान सूकर काय थोडीं । अवतार मिरविती द्वारीं पवाडी । याचि नीति तया प्रौढीं । निर्माण झालों मी एक ॥

Maga shvaana sookara kaaya thodee | Avataara miravitee dvaaree pavaadee | Yaachi neeti tayaa praudhee | Nirmaana jhaalo mee eku ||

Ovee 47

अहा पुत्रधर्म मग कैसा । माता पिता दुखलेशा । पाहूनि चित्तीं परी हरुषा । भूभार तो नर एक ॥

Ahaa putra-dharma maga kaisaa | Maataa pitaa dukhaleshaa | Pahuni chittee paree harushaa | Bhoobhaara toh nara eku ||

Ovee 48

आपण मिरवे राणिवा प्रकरणीं । मातापिता दैन्यवाणीं । तयाचे भारें सकळ मेदिनी । विव्हळ दुःखे होतसे ॥

Aapana mirave raanivaa prakaranee | Maataapitaa dainyavaanee | Tayaache bhaare sakala medinee | Vivhala duhkhe hotase ||

Ovee 49

कांतेलागी शृंगार व्यक्त । मातेसी वसन नेसावया भ्रांत । तयाचे भारीं धरा समस्त । विव्हळ दुःखी होतसे ॥

Kaante-laagee shringaara vyaktu | Maatesee vasana nesaavayaa bhraantu | Tayaache bhaaree dharaa samastu | Vivhala duhkhee hotase ||

Ovee 50

कांतेसी नेसावया वस्त्र भरजरी । माता ग्रंथीं चीर सावरी । तयाचे भारें सकळ धरित्री । विव्हळ दुःखे होतसे ॥

Kaantesee nesaavayaa vastra bharajaree | Maataa granthee cheera saavaree | Tayaache bhaare sakala dharitree | Vivhala duhkhe hotase ||

Ovee 51

कांतेसी इच्छा समान देणें । मातेसीं खावया न मिळे अन्न । तयाचे भारें पृथ्वी सधन । विव्हळ दुःखे होतसे ॥

Kaantesee ichchaa samaana dene | Maatesee khaavayaa na mile annu | Tayaache bhaare prithvee sadhanu | Vivhala duhkhe hotase ||

Ovee 52

कांतेसी बसावया उंच आसन । मातेसी कष्टवी दासीसमान । तयाचे भारे धरारत्न । विव्हळ दुःखी होतसे ॥

Kaantesee basaavayaa uncha aasanu | Maatesee kashtavee daasee-samaana | Tayaache bhaare dharaa-ratnu | Vivhala duhkhee hotase ||

Ovee 53

रंभेसमान कांता ठेवी । भूतासमान माता मिरवी । तयाचे भारें धरादेवी । विव्हळ दुःखी होतसे ॥

Rambhe-samaana kaantaa thevee | Bhootaa-samaana maataa miravee | Tayaache bhaare dharaa-Devee | Vivhala duhkhee hotase ||

Ovee 54

जन्म घेतला जियेचे पोटीं । तीते म्हणे परम करंटी । तयाचे भारें धरा हिंपुटी । विव्हळ दुःखी होतसे ॥

Janma ghetalaa jiyeche potee | Teete mhane parama karantee | Tayaache bhaare dharaa himputee | Vivhala duhkhee hotase ||

Ovee 55

कांता सर्व सुखाचे मेळीं । माता दुःखे अश्रु ढाळी । तयाचे भारें धरा विव्हळी । आणि (अति) दुःखी होतसे ॥

Kaantaa sarva sukhaache melee | Maataa duhkhe ashru dhaalee | Tayaache bhaare dharaa vivhalee | Aani (Ati) duhkhee hotase ||

Ovee 56

कांतेलागीं मृदु भाषण । मातेसी हृदयीं खोंची बाण । तयाचे भारें धरारत्न । विव्हळ दुःखी होतसे ॥

Kaante-laagee mridu bhaashanu | Maatesee hridayee khonchee baanu | Tayaache bhaare dharaa-ratnu | Vivhala duhkhee hotase ||

Ovee 57

आपण मिरवे राणिवासरसा । पितया काळा मातंग जैसा । तयाचे भारें धरा क्लेशा । विव्हळ दुःखी होतसे ॥

Aapana mirave raani-vaasarasaa | Pitayaa kaalaa maatanga jaisaa | Tayaache bhaare dharaa kleshaa | Vivhala duhkhee hotase ||

Ovee 58

आपण कंठी कुड्या पहुडी । पित्याशिरीं बत्या जोडी । तयाचे भारें धरा मुख मुरडी । विव्हळ दुःखी होतसे ॥

Aapana kanthee kudyaa pahudee | Pityaashiree batyaa jodee | Tayaache bhaare dharaa mukha muradee | Vivhala duhkhee hotase ||

Ovee 59

आपण भक्षी सदा सुरस अन्न । पितर मागती भिक्षा कदन्न । तयाचे भारें धरारत्न । विव्हळ दुःखी होतसे ॥

Aapana bhakshee sadaa surasa annu | Pitara maagatee bhikshaa kadannu | Tayaache bhaare dharaa-ratnu | Vivhala duhkhee hotase ||

Ovee 60

तरी ऐसिये पुत्र सृष्टीं । गळावेत गर्भीहून शेवटीं । तन्न्याय अर्थ पोटीं । माझा न धरी जननीये ॥

Taree aisiye putra srishtee | Galaaveta garbhee-huna shevatee | Tannyaaya artha potee | Maajhaa na dharee jananeeye ||

Ovee 61

जे तुज वेधक मनकामना । तयासाठीं वेचीन प्राणा । परी माये वो तव वासना । पूर्ण करीन निश्चयेसी ॥

Je tuja vedhaka mana-kaamanaa | Tayaa-saathee vecheena praanaa | Paree maaye vo tava vaasanaa | Poorna kareena nishchayesee ||

Ovee 62

ऐसी बोलता स्वसुत वार्ता । प्रेमाब्धि उचंबळला चित्ता । मग हितार्थरत्न द्यावया हाता । वाग्लहरी उचंबळे ॥

Aisee bolataa svasuta vaartaa | Prema-abdhi uchambalalaa chittaa | Maga hita-artha-ratna dyaavayaa haataa | Vaaglaharee uchambale ||

Ovee 63

म्हणे बा रे ऐक वचन । प्रेम उदयाचळीं तूं दिव्यरत्न । उदय पावलासी चंडकिरण । शत्रुतम निवटावया ॥

Mhane baa re aika vachanu | Prema udaya-achalee too divyaratnu | Udaya paavalaasee chanda-kiranu | Shatrutama nivataa-vayaa ||

Ovee 64

तया ठायीं अंधकारु। मज पीडा काय बा करणार । परिस लाधल्या वसतिस दरिद्र । स्वप्नामाजी नांदेना की ॥

Tayaa thaayee andhakkaru | Maja peedaa kaaya karanaaru | Parisa laadhalyaa vasati-sadaridru | Svapnaa-maajee naandenaa ki ||

Ovee 65

बा रे तव प्रताप दर्प । पादरज झाले भूप । ऐसें असतां कोप कंदर्प । मातें कोण विवरील ॥

Baa re tava prataapa darpu | Paadaraja jhaale bhoopu | Aise asataa kopa Kandarpu | Maate kona vivareelu ||

Ovee 66

बा रे तीव्र प्रतापी स्थावर केसरी । तयाचे लेकुरा वारण मारी । हा विपर्यास कवणेपरी । मिरवूं लाहे जगातें ॥

Baa re teevra prataapee sthaavara kesaree | Tayaache lekuraa vaarana maaree | Haa viparyaasa kavaneparee | Miravoo laahe jagaate ||

Ovee 67

राया नरेंद्रा तुझी मी माता । मातें कोण होय गांजिता । परी चिंता उदरी मोहव्यथा । शोकतरु उद्भवला ॥

Raayaa narendraa tujhee mee maataa | Maate kona hoya gaanjitaa | Paree chintaa udaree moha-vyathaa | Shoka-taru udbhavalaa ||

Ovee 68

बा रे तव स्वरुप पूर्ण अर्क । पाहतां मातें उदेला शोक । म्हणशील जरी अर्थदायक । कवणापरी उदेला तो ॥

Baa re tava svarupa poorna Arku | Paahataa maate udelaa shoku | Mhanasheela jaree arthadaayaku | Kavanaa-paree udelaa toh ||

Ovee 69

बा रे तव पिता तव समान । स्वरुप उदेलें अर्कप्रमाण । परी काळ अस्थाचळीं जाऊन । गुप्त झाला पुरुष तो ॥

Baa re tava pitaa tava samaanu | Svarupa udele Arka-pramaanu | Paree kaala asthaachalee jaunu | Gupta jhaalaa purusha toh ||

Ovee 70

अहा अपार तो स्वरुपाब्धी । अंती वेष्टी वडवानळसंधी । पडतां बा रे विशाळ बुद्धी । भस्म झाला क्षणांतरीं ॥

Ahaa apaara toh svarupa-abdhee | Antee veshtee vadavaanala-sandhee | Padataa baa re vishaala buddhee | Bhasma jhaalaa kshanaantaree ||

Ovee 71

अस्थी जळाल्या काष्ठासमान । लोभ दाहिलें जेउतें तृण । मांसस्नेहाचें होऊनि शोषण । स्वरुपातें लोपला तों ॥

Asthee jalaalyaa kaashthaa-samaanu | Lobha daahile jeute trinu | Maansa-snehaache houni shoshanu | Svarupaate lopalaa toh ||

Ovee 72

तंव त्या भयाची हुडहुडी मोठी । बा रे मज उदेली पोटीं । तुझें स्वरुप पाहतां दृष्टीं । भयातें उठी उठावे ॥

Tava tyaa bhayaachee hudahudee mothee | Baa re maja udelee potee | Tujhe svarupa paahataa drishtee | Bhayaate uthee uthaave ||

Ovee 73

बा रे कृतांत महीं विखार । घुसघुशीत वारंवार । टपूनि बैसला जैसा मांजर । मूषकातें उचलावया ॥

Baa re Kritaanta mahee vikhaaru | Ghusaghusheeta vaaram-vaaru | Tapuni baisalaa jaisaa maanjaru | Mooshakaate uchalaavayaa ||

Ovee 74

जैसा व्याघ्र जपे गाई । कीं मीन वेंची बगळा प्रवाहीं । तैसें जगातें तन्न्यायीं । कृतांत आहारी नटलासे ॥

Jaisaa vyaaghra jape gaaee | Kee meena venchee bagalaa pravaahee | Taise jagaate tannyaayee | Kritaanta aahaaree natalaase ||

Ovee 75

तरी तो व्याघ्र ऐसा सबळ । जिंकूनि योजावा पिंजरीं मेळ । बा रे तैं भयाचा वडवानळ । मग स्पर्शणार नाहीं देहातें ॥

Taree toh vyaaghra aisaa sabalu | Jinkuni yojaavaa pinjaree melu | Baa re tai bhayaachaa vadavaanalu | Maga sparshanaara naahee dehaate ||

Ovee 76

बा रे विखार डंखी दुःख । तोंचि वेंचिल्या सकळ सुख । कंटकीं धरिल्यास सकळ वृश्चिक । वेदनेतें मिरवेना ॥

Baa re vikhaara dankhee duhkhu | Tonchi venchilyaa sakala sukhu | Kantakee dharilyaasa sakala vrishchiku | Vedanete miravenaa ||

Ovee 77

ऐसेपरी रचूनि युक्ती । सकळ हरावा कृतांत गती । व्यर्थ शरीराची माती । करुं नये जन्मल्यानें ॥

Aiseparee rachuni yuktee | Sakala haraavaa Kritaanta gatee | Vyartha shareeraachee maatee | Karunaye janmalyaane ||

Ovee 78

आपण आपुलें पहावें हित । सारासार नरदेहांत । पाहें वश्य करुनि रघुनाथ । चिरंजीव झाला बिभीषण ॥

Aapana aapule pahaave hitu | Saaraasaara nara-dehaantu | Paahe vashya karuni Raghunaathu | Chiranjeeva jhaalaa Bibheeshanu ||

Ovee 79

पाहें नारद वैष्णव कैसा । विष्णु राधी नरवेषा । तों श्रीगुरु वरदेषा । अमरपणीं मिरविला ॥

Paahe Naarada vaishnava kaisaa | Vishnu raadhee naraveshaa | Toh shreeguru varadeshaa | Amarapanee miravilaa ||

Ovee 80

त्याचि नारदासी कृपाधन । बोलला श्रीव्यास महीकारण । तेणें पिकलें ब्रह्मपण । शुक महाराज तिसरा ॥

Tyaachi Naaradaasee kripaa-dhanu | Bolalaa shree-Vyaasa mahee-kaaranu | Tene pikale Brahma-panu | Shuka Mahaaraaja tisaraa ||

Ovee 81

त्याचा कौशिक अनुगृहीत । तेणें करोनि शरणागत । कृष्णयाज्ञवल्की तारुनि निश्चित । तेणें तारिला रामानुज ॥

Tyaachaa Kaushika anugriheetu | Tene karoni sharanaagatu | Krishna-yaajnyavalkee taaruni nishchitu | Tene taarilaa Raamaanuju ||

Ovee 82

ऐसा प्रकाश (प्रसाद) सांप्रदाय मिरवून । ते पुरुष झाले ब्रह्मसनातन । तेवीं तूं बाळा माझा नंदन । जगामाजी मिरवीं कां ॥

Aisaa prakasha (prasaada) saampradaaya miravunu | Tey purusha jhaale Brahma-sanaatanu | Tevee too baalaa maajhaa nandanu | Jagaa-maajee miravee kaa ||

Ovee 83

ऐसें बोधितां मैनावती । संपली येथूनि तिची उक्ति । परी श्रोते कवि ते संप्रदाय पुसती । सांगा म्हणती चातुर्य ॥

Aise bodhitaa Mainaavatee | Sampalee yethuni tichee ukti | Paree shrote kavi tey sampradaaya pusatee | Saangaa mhanatee chaaturyu ||

Ovee 84

ऐसा प्रश्न कवि पाहून । सांगे संप्रदाय पूर्ण । रामानुजापासून । योगिया संत पैं झाला ॥

Aisaa prashna kavi pahunu | Saange sampradaaya poornu | Raamaanujaa-paasunu | Yogiyaa santa pai jhaalaa ||

Ovee 85

तयापासूनि मुकुंदराज । मुकुंदराजाचा जैत्पाल भोज । जैत्पालाचा धर्मानुज । बोधल्यादिक पैं त्याचे ॥

Tayaa-pasuni Mukundaraaju | Mukundaraajaachaa Jaitpaala bhoju | Jaitpaalaachaa Dharmaanuju | Bodhalyaadika pai tyaache ||

Ovee 86

यापरी द्वितीय संप्रदायी । माता सुतातें लोटी बोधप्रवाहीं । उमेनें आराधोनि शिवगोसावी । चैतन्यसंप्रदायीं मिरवला ॥

Yaaparee dviteeya sampradaayee | Maataa sutaate lotee bodha-pravaahee | Umene aaraadhoni Shiva-gosaavee | Chaitanya-sampradaayee miravalaa ||

Ovee 87

त्यानें बोधिला कपिलनामी । आणि दुसरा राघवचैतन्यस्वामी । राघवाचा ब्रह्मचैतन्य नेमी । तयाचा केशवचैतन्य ॥

Tyaane bodhilaa Kapilanaamee | Aani dusaraa Raaghava-Chaitanya-svaamee | Raaghavaachaa Brahma-Chaitanya nemee | Tayaachaa Keshava-Chaitanyu ||

Ovee 88

केशवाचा बाबाचैतन्य । श्रीतुकाराम त्याचा धन्य धन्य । हा चैतन्यसंप्रदाय उत्तम मान्य । संतगणीं मिरवितो ॥

Keshavaachaa Baabaa-Chaitanyu | Shree-Tukaaraama tyaachaa dhanya dhanyu | Haa Chaitanya-sampradaaya uttama maanyu | Santaganee miravito ||

Ovee 89

यापरी तिसरा संप्रदाय । महाश्रेष्ठ म्हणती स्वरुपमय । तरी प्रथम बोधिला कमलोद्भव । हंसरुपें श्रीविष्णुनें ॥

Yaaparee tisaraa sampradaayu | Mahaashreshtha mhanatee svarupamayu | Taree prathama bodhilaa kamalodbhavu | Hansarupe shreevishnune ||

Ovee 90

ते विधीचे सकळ हित । अत्रीनें घेतले सकळ पंथ । अत्रीपासूनि झाले दत्त । तयापासूनि नाथ सकळ ॥

Tey vidheeche sakala hitu | Atreene ghetale sakala panthu | Atreepaasuni jhaale Dattu | Tayaa-pasuni Naatha sakalu ||

Ovee 91

यापरी सांप्रदाय पाहें । चवथा नंद महीतें आहे । सूर्यापासूनि याज्ञवल्की पाहे । ब्रह्मवेत्ता मिरवला ॥

Yaaparee saampradaaya paahe | Chavathaa nanda maheete aahe | Sooryaapaasuni Yaajnyavalkee paahe | Brahmavettaa miravalaa ||

Ovee 92

तयापासूनि सहजानंद । सहजानंदाचा कूर्म अवतार प्रसिद्ध । कूर्मानें उपदेशिला ब्रह्मानंद । ब्रह्मानंदाचा योगानंद कीं ॥

Tayaa-pasuni Sahajaanandu | Sahajaanandaachaa Koorma avataara prasiddhu | Koormaane upadeshilaa Brahmaanandu | Brahmaanandaachaa Yogaananda kee ||

Ovee 93

योगानंदाचा चिदानंद । जगीं मिरवत आहे प्रसिद्ध । तरी तुवां गोपीचंद । हित करुनि घेई कां ॥

Yogaanandaachaa Chidaanandu | Jagee miravata aahe prasiddhu | Taree tuvaa Gopeechandu | Hita karuni gheyee kaa ||

Ovee 94

तेणेंकरुनि अमरपणीं । जगीं मिरविसी महाप्राज्ञी । यास्तव बा रे माझे नयनीं । अश्रू लोटले तुजलागी ॥

Tenekaruni amarapanee | Jagee miravisee mahaapraajnyee | Yaastava baa re maajhe nayanee | Ashroo lotale tujalaagee || ///////// Oral Ovee 95, 96 condensed version////////// याउपरी बोले नृपनाथ । बोलसी माते सत्यार्थ । परी प्रस्तुतकाळीं ऐसा नाथ । कोण मिळेल कोठूनि होईल जननीये ॥ Yaauparee bole nripa-Naathu | Bolasee maate satya-arthu | Paree prastutakaalee aisaa Naathu | Kona milela Kothuni hoeela jananeeye || /////////original printed version//////

Ovee 95

याउपरी बोले नृपनाथ । बोलसी माते सत्यार्थ । परी प्रस्तुतकाळीं ऐसा नाथ । कोण मिळेल आम्हातें ॥

Yaauparee bole nripa-Naathu | Bolasee maate satya-arthu | Paree prastutakaalee aisaa Naathu | Kona milela aamhaate ||

Ovee 96

मुळींच असेल अमरपणीं । जो ओपील अपरवाणी । ऐसा गोचर आम्हांलागुनी । कोठूनि होईल जननीये ॥

Muleencha asela amarapanee | Jo opeela aparavaanee | Aisaa gochara aamhaa-laagunee | Kothuni hoeela jananeeye ||

Ovee 97

ऐसी ऐकूनि तयाची मात । माता बोलती झाली त्यातें । बा रे तैसाचि आपुले गांवांत । जालिंदरनाथ मिरवला ॥

Aisee aikuni tayaachee maatu | Maataa bolatee jhaalee tyaate | Baa re taisaachi aapule gaavaatu | Jaalindara-Naatha miravalaa ||

Ovee 98

स्वरुप सांप्रदाय परिपूर्ण । तूतें करील ब्रह्मसनातन । तरी तूं कायावाचामनें करुन । शरण जाईं तयासी ॥

Svarupa saampradaaya paripoornu | Toote kareela Brahma-sanaatanu | Taree too kaayaavaachaa-mane karunu | Sharana jaaee tayaasee ||

Ovee 99

बा रे तुझें वैभव थोर । राजकारणी कारभार । परी मायिक सकळ विस्तार । लया जाईल बाळका ॥

Baa re tujhe vaibhava thoru | Raaja-kaa-ranee kaarabhaaru | Paree maayika sakala vistaaru | Layaa jaaeela baalakaa ||

Ovee 100

तरी तनमनधनप्राण । शरण रिघावें तयाकारण । आपुलें हित अमरपण । जगामाजीं मिरवीं कां ॥

Taree tanamana-dhanapraanu | Sharana righaave tayaa-kaaranu | Aapule hita amarapanu | Jagaa-maajee miravee kaa ||

Ovee 101

ऐसें ऐकोनि मातेचें वचन । बोलता झाला त्रिलोचननंदन । म्हणे माते तयासी शरण । जालिया योग्यता फिरावें ॥

Aise aikoni maateche vachanu | Bolataa jhaalaa ttrilochana-nandanu | Mhane maate tayaasee sharanu | Jaaliyaa yogyataa phiraave ||

Ovee 102

सकळ टाकूनि सुखसंपत्ति । राजवैभव दारासुती । आप्तवर्गादि सोयरेजाती । टाकूनि योग कैसा करावा कीं ॥

Sakala taakuni sukhasampatti | Raaja-vaibhava daaraasutee | Aaptavargaadi soyarejaatee | Taakuni yoga kaisaa karaavaa kee ||

Ovee 103

द्वादशवरुषें मातें । भोगूं दे सकळ वैभवातें । मग शरण रिघूनि त्यातें । योगालागीं कशीन कीं ॥

Dvaadasha-varushe maate | Bhogoo de sakala vaibhavaate | Maga sharana righuni tyaate | Yogaalaagee kasheena kee ||

Ovee 104

कशीन तरी परी कैसा । मिरवीन ब्रह्मांडांत ठसा । कीं उत्तानपादराजसुतापरी । शिक्का जगामाजी मिरवीन ॥

Kasheena taree paree kaisaa | Miraveena Brahmaandaanta thasaa | Kee Uttaana-paadaraaja-sutaaparee | Shikkaa jagaa-maajee miraveenu ||

Ovee 105

माता म्हणे बाळा परियेसीं । पळ घडी भरंवसा नाहीं देहासी । तेथे संवत्सर म्हणतां द्वादशी । देखिले कोणी बाळका ॥

Maataa mhane baalaa pariyesee | Pala ghadee bharavasaa naahee dehaasee | Tethe samvatsara mhanataa dvaadashee | Dekhile konee baalakaa ||

Ovee 106

चित्त वित्त आणि जीवित्व आपुलें । अचळ नोहे अशाश्वत ठेलें । क्षणैक काय होईल न कळे । क्षणभंगुर वर्ततसे ॥

Chitta vitta aani jeevitva aapule | Achala nohe ashaashvata thele | Kshanaika kaaya hoeela na kale | Kshana-bhangura vartatase ||

Ovee 107

बा रे उदकावरील बुडबुडा । कोण पाहील अशाश्वत चाडा । वंध्यापुत्रें घेतला वाडा । मृगजळा केवीं तृषार्त ॥

Baa re udakaavareela budabudaa | Kona paaheela ashaashvata chaadaa | Vandhyaa-putre ghetalaa vaadaa | Mrigajalaa kevee trishaartu ||

Ovee 108

तेवीं वारे सहजस्थितीं । बोलतां न ये अशाश्वती । स्वप्नप्रवाहीं इंद्रपदासी । भोगीत खरे न मानावें ॥

Tevee vaare sahaja-sthitee | Bolataa na ye ashaashvatee | Svapna-pravaahee Indrapadaasee | Bhogeeta khare na maanaave ||

Ovee 109

तन्न्याय अभासपर । सकळ मिरवतसे चराचर । त्यांतूनि कोणीएक रणशूर । शाश्वतपदा मिरवितसे ॥

Tannyaaya abhaasaparu | Sakala miravatase charaacharu | Tyaantuni koneeeka ranashooru | Shaashvata-padaa miravitase ||

Ovee 110

शुक दत्तात्रेय कपिलमुनी । व्यास वसिष्ठाची मांडणी । प्रल्हादादिक भागवतधर्मी । ऐसे कोणी निवडिले ॥

Shuka Dattaatreya Kapila-Munee | Vyaasa Vasishthaachee maandanee | Pralhaadaadika bhaagavata-dharmee | Aise konee nivadile ||

Ovee 111

नाहींतरी होताती थोडीं । सकळ बांधिली प्रपंचवेडीं । परी यमरायाच्या रक्षकवाडी । एकसरां कोंडिलीं ॥

Naaheentaree hotaatee thodee | Sakala baandhilee prapancha-vedee | Paree yama-raayaachyaa rakshaka-vaadee | Ekasaraa kondilee ||

Ovee 112

म्हणूनि बा रे सांगते तुज । शाश्वत नोहे काळ समस्त । कोणे घडी घडेल केउत । अक्कलकळा कळेना ॥

Mhanuni baa re saangate tuju | Shaashvata nohe kaala samastu | Kone ghadee ghadela keutu | Akkala-kalaa kalenaa ||

Ovee 113

ऐसा बोध माता करितां । लुमावंती तयाची कांता । गुप्तवेषें श्रवण करितां । हाय हाय म्हणतसे ॥

Aisaa bodha maataa karitaa | Lumaavantee tayaachee kaantaa | Guptaveshe shravana karitaa | Haaya haaya mhanatase ||

Ovee 114

म्हणे माता नोहे पापिणी । पुत्रासी योजिती पुत्रकाचणी । ऐसी राज्यविभवमांडणी । जोग देऊं म्हणतसे ॥

Mhane maataa nohe paapinee | Putraasee yojitee putra-kaachanee | Aisee raajya-vibhava-maandanee | Joga deoo mhanatase ||

Ovee 115

तरी राज्यासी आली विवशी । उपाय काय करावा यासी । रामासारिखा पुत्र वनवासीं । कैकैयीनें धाडिला ॥

Taree raaj-yaasee aalee vivashee | Upaaya kaaya karaavaa yaasee | Raamaa-saarikhaa putra vanavaasee | Kaikaiyeene dhaadilaa ||

Ovee 116

स्वभ्रताराचा घेतला प्राण । चतुर्थपुत्रा लाविलें रानोरान । तन्न्याय आम्हांकारणें । देव क्षोभला वाटतसे ॥

Svabhrataaraachaa ghetalaa praanu | Chaturthaputraa laavile raanoraanu | Tannyaaya aamhaankaarane | Deva kshobhalaa vaatatase ||

Ovee 117

दुष्ट स्वप्न दृष्टीं येतां । तर्की मानिती विनाश चित्ता । म्हणतां प्रवेशली दुःखव्यथा । तरी देव क्षोभतात ॥

Dushta svapna drishtee yetaa | Tarkee maanitee vinaasha chittaa | Mhanataa praveshalee duhkhavyathaa | Taree deva kshobhataatu ||

Ovee 118

दासदासी आपुले हाती । आज्ञेमाजी सकळ वर्तती । ते अवज्ञा करोनि उत्तर देती । तरी देव क्षोभला जाणावें ॥

Daasadaasee aapule haatee | Aajnyemaajee sakala vartatee | Tey avajnyaa karoni uttara detee | Taree deva kshobhalaa jaanaave ||

Ovee 119

सहज ठेविलें धनमांदुस । पुढें काढूं जातां कार्यास । तें न सांपडे ठेविल्यास । तरी देवक्षोभ जाणिजे ॥

Sahaja thevile dhanamaandusu | Pudhe kaadhoo jaataa kaaryaasu | Tey na saampade thevilyaasu | Taree deva-kshobha jaanije ||

Ovee 120

सभेस्थानीं सत्यार्थगोष्टी । करितां अनृत वाटे चावटी । लोक बैसती चेष्टेपाठी । तरी देवक्षोभ जाणिजें ॥

Sabhe-sthaanee satyaartha-goshtee | Karitaa anrita vaate chaavatee | Loka baisatee cheshtepaathee | Taree deva-kshobha jaanije ||

Ovee 121

आपुलें धन लोकांवरी सांचे । तें मागूं जातां स्वयें वाचे । ते म्हणती काय घेतले तुझ्या बापाचें । तरी देवक्षोभ जाणिजे ॥

Aapule dhana lokaanvaree saanche | Tey maagoo jaataa svaye vaache | Tey mhanatee kaaya ghetale tujhyaa baapaache | Taree deva-kshobha jaanije ||

Ovee 122

आपुली विद्या तीव्रशस्त्र । शत्रुकाननीं विनाशपात्र । ती कार्यार्थ न मिरवे स्वतंत्र । तरी देवक्षोभ जाणावा ॥

Aapulee vidyaa teevra-shastru | Shatru-kaananee vinaasha-paatru | Tee kaarya-artha na mirave svatantru | Taree deva-kshobha jaanaavaa ||

Ovee 123

नसतां वांकुडें पाऊल कांहीं । नागविला जाय राजप्रवाहीं । नसत्या कळीं बैसल्या ठायीं । तरी देवक्षोभ जाणिजे ॥

Nasataa vaankude paaoola kaanhee | Naaga-vilaa jaaya raaja-pravaahee | Nasatyaa kalee baisalyaa thaayee | Taree deva-kshobha jaanije ||

Ovee 124

आपुला शत्रु प्रतापापुढें । मिरवी जैसा अति बापुडें । त्या शरण रिघतां आपुल्या चाडें । तरी देवक्षोभ जाणिजे ॥

Aapulaa shatru prataapaa-pudhe | Miravee jaisaa ati baapude | Tyaa sharana righataa aapulyaa chaade | Taree deva-kshobha jaanije ||

Ovee 125

लोकां उपकार केला विशेष । तेचि लोक मानिती आपुला त्रास । पाहूं नका म्हणती मुखास । तरी देवक्षोभ जाणिजे ॥

Lokaa upakaara kelaa visheshu | Techi loka maanitee aapulaa traasu | Paahoo nakaa mhanatee mukhaasu | Taree deva-kshobha jaanije ||

Ovee 126

नसता अधिमधीं उतरा । नसतीच विघ्ने येती घरा । तेंचि करणे परिहारा । देवक्षोभ जाणिजे ॥

Nasataa adhimadhee utaraa | Nasateecha vighne yetee gharaa | Tenchi karane parihaaraa | Deva-kshobha jaanije ||

Ovee 127

गृहींचे मनुष्य मुष्टींत सकळ । असूनि वाढे गृहांत कळ । आपुलें न चाले कांहींच बळ । तरी देवक्षोभ जाणिजे ॥

Griheenche manushya mushteenta sakalu | Asuni vaadhe grihaanta kalu | Aapule na chaale kanheencha balu | Taree deva-kshobha jaanije ||

Ovee 128

तरी हेचि नीति उपदेश । माता करीत आहे पुत्रास । तरी बरवें नोहे हा विनाश । जगामाजी मिरवेल ॥

Taree hechi neeti upadeshu | Maataa kareeta aahe putraasu | Taree barave nohe haa vinaashu | Jagaa-maajee miravelu ||

Ovee 129

तरी ह्या द्वंद्वसुखाची कहाणी । पेटेल महावडवानळ वन्ही । राजवैभव हें अब्धिपाणी । भस्म करील निश्चयें ॥

Taree hyaa dvandva-sukhaachee kahaanee | Petela mahaa-vadavaanala vanhee | Raaja-vaibhava hey abdhi-paanee | Bhasma kareela nishchaye ||

Ovee 130

ऐसा विचार करुनि मानसीं । लुमावंती प्रवेशे स्वसदनासी । येरीकडे मैनावतीसी । उत्तर देत नरेंद्र ॥

Aisaa vichaara karuni maanasee | Lumaa-vantee praveshe svasadanaasee | Yereekade Mainaavateesee | Uttara deta narendru ||

Ovee 131

म्हणे माय वो तव कामनीं । ऐसेंचि आहे वेधक मनीं । तंव त्या स्वामीची करणी । निजदृष्टीं पाहीन वो ॥

Mhane maaya vo tava kaamanee | Aisenchi aahe vedhaka manee | Tava tyaa svaameechee karanee | Nija-drishtee paaheena vo ||

Ovee 132

माझें मजलागीं हित । तें द्यावया असेल सामर्थ्य । शोध शोधितां भक्तिपंथ । सहज दृष्टीं पडेल वो ॥

Maajhe majalaagee hitu | Tey dyaavayaa asela saamarthyu | Shodha shodhitaa bhakti-panthu | Sahaja drishtee padela vo ||

Ovee 133

मग मी सोडूनि सकळांस । तनधनमन ओपीन त्यास । तूं येथून वाईट चित्तास । सहसा न मानीं जननीये ॥

Maga mee soduni sakalaansu | Tanadhanamana opeena tyaasu | Too yethuna vaaeta chittaasu | Sahasaa na maanee jananeeye ||

Ovee 134

ऐसें वदोनि समाधानीं । नृप गेला स्नानालागोनी । येरी कडे अंतःपुरसदनीं । काय करी लुमावंती ॥

Aise vadoni samaadhaanee | Nripa gelaa snaanaalaagonee | Yeree kade antahpura-sadanee | Kaaya karee Lumaavantee ||

Ovee 135

परम आवडत्या स्त्रिया पांचसात । तयांच्या आज्ञेंत नृपनाथ । पट्टराणिया प्रीतीवंत । सदा सर्वदा वर्तती ॥

Parama aavadatyaa striyaa paanchasaatu | Tayaanchyaa aajnyenta nripa-Naathu | Patta-raaniyaa preetee-vantu | Sadaa sarvadaa vartatee ||

Ovee 136

तयांसी पाठवूनि परिचारिका । बोलाविल्या सद्विवेका । त्यांत लुमावंती मुख्य नायिका । पट्टराणी रायाची ॥

Tayaansee paathavuni parichaarikaa | Bolaavilyaa sadvivekaa | Tyaata Lumaavantee mukhya naayikaa | Pattaraanee raayaachee ||

Ovee 137

वेगें मांडुनि कनकासन । बैसविल्या प्रीतींकरुन । तांबुलादि पुढें ठेवून । वृत्तांत सांगे रायाचा ॥

Vege maanduni kanaka-aasanu | Baisavilyaa preetee-karunu | Taambulaadi pudhe thevunu | Vrittaanta saange raayaachaa ||

Ovee 138

बाई वो बाई विपरीत करणी । मैनावती राजजननी । विक्षेप पेटला तियेचे मनीं । काय सांगूं तुम्हांतें ॥

Baaee vo baaee vipareeta karanee | Mainaavatee raaja-jananee | Vikshepa petalaa tiyeche manee | Kaaya saangoo tumhaante ||

Ovee 139

कोण गावांत आला हेला । जालिंदर ऐसें म्हणती त्याला । त्याचा अनुग्रह देऊनियां रायाला । जोग देऊं म्हणतसे ॥

Kona gaavaanta aalaa helaa | Jaalindara aise mhanatee tyaalaa | Tyaachaa anugraha deuniyaa raayaalaa | Joga deoo mhanatase ||

Ovee 140

ऐसें वैर भोगवी माता सुत । निश्चय करुनि केला घटपटीत । रायासी बोधितां श्रवणीं मात । सकळ झाली वो बाई ॥

Aise vaira bhogavee maataa sutu | Nishchaya karuni kelaa ghata-pateeta | Raayaasee bodhitaa shravanee maatu | Sakala jhaalee vo baaee ||

Ovee 141

मग राजवैभव सकळ नासलें । स्तंभ भंगल्या सदन पडिलें । मुळींचि अर्कालागीं गिळिलें । मग अंधकार सर्वस्वीं ॥

Maga raaja-vaibhava sakala naasale | Stambha bhangalyaa sadana padile | Muleenchi Arkaalaagee gilile | Maga andhakaara sarvasvee ||

Ovee 142

मग आपण अष्टविंशती सती । असूनि काय करावी माती । परचक्र येऊनि सकळ संपत्ति । विनाशातें पावे हो ॥

Maga aapana ashta-vinshatee satee | Asuni kaaya karaavee maatee | Parachakra yeuni sakala sampatti | Vinaashaate paave ho ||

Ovee 143

परी येउते अर्थाअर्थी । कैसी करावी ती युक्ती । सांगावी आधीं योजूनि सकळ सबळ मतीं । केलिया कारण मोडावे ॥

Paree yeute arthaa-arthee | Kaisee karaavee tee yuktee | Saangaavee aadhee yojuni sakala matee | Keliyaa kaarana modaave ||

Ovee 144

अगे वन्ही म्हणूं नये लहान । तो क्षणें जाळील सकळ सदन । तरी त्यातें करुनि सिंचन । विझवूनियां टाकावा ॥

Aghe vanhee mhanoo naye lahaanu | Toh kshane jaaleela sakala sadanu | Taree tyaate karuni sinchanu | Vijhavuniyaa taakaavaa ||

Ovee 145

उशा घातला विखार । मग सुखनिद्रा केवीं येणार । विष भेदूनि गेल्या जठर । जीवित्व काय वांचेल ॥

Ushaa ghaatalaa vikhaaru | Maga sukha-nidraa kevee yenaaru | Visha bheduni gelyaa jatharu | Jeevitva kaaya vaanchelu ||

Ovee 146

तरी प्रथमचि सारासार । करुनि मोडावा सकळ प्रकार । ऐसी बुद्धि रचूनि सार । सुखसंपत्ति भोगा कीं ॥

Taree prathamachi saaraasaaru | Karuni modaavaa sakala prakaaru | Aisee buddhi rachuni saaru | Sukhasampatti bhogaa kee ||

Ovee 147

ऐसी ऐकूनि तियेची उक्ती । मग तर्कवितर्क करिती त्या युवती । नानाबुद्धि विलाप दाविती । परी निश्चय न घडे कोणाचा ॥

Aisee aikuni tiyechee uktee | Maga tarka-vitarka karitee tyaa yuvatee | Naanaa-buddhi vilaapa daavitee | Paree nishchaya na ghade konaachaa ||

Ovee 148

यापरी विशाळबुद्धी युवती । विचार काढी लुमावंती । की येअर्थी दिसे एक मजप्रती । सुढाळपणीं नेटका ॥

Yaaparee vishaala-buddhee yuvatee | Vichaara kaadhee Lumaavantee | Kee ye arthee dise eka majapratee | Sudhaalapanee netakaa ||

Ovee 149

आपुल्या गावांत जालिंदर । जोगी आहे वैराग्यपर । तरी तयाचा अपाय करुनि थोर । निर्दाळावा सर्वस्वीं ॥

Aapulyaa gaavaanta Jaalindaru | Jogee aahe vairaagyaparu | Taree tayaachaa apaaya karuni thoru | Nirdaalaavaa sarvasvee ||

Ovee 150

निर्दाळावा तरी कैसे रीतीं । तयाच्या भक्तीसी मैनावती । आहे तरी राजयाप्रती । निवेदावें कुडे भावें ॥

Nirdaalaavaa taree kaise reetee | Tayaachyaa bhakteesee Mainaavatee | Aahe taree raajayaapratee | Nivedaave kude bhaave ||

Ovee 151

तरी तो तुमचा वसवसा । ग्रीवे मिरवितसे भयार्थ फांसा । म्हणूनि युक्ति रचिली मानसा । गाढपणीं ऐकावी कीं ॥

Taree toh tumachaa vasavasaa | Greeve miravitase bhaya-artha phaansaa | Mhanuni yukti rachilee maanasaa | Gaadhapanee aikaavee kee ||

Ovee 152

निवेदावें तरी कैसें । काम न आवरे मैनावतीस । म्हणूनि चित्तीं उदास । जालिंदर भोगितसे ॥

Nivedaave taree kaise | Kaama na aavare Mainaavateesu | Mhanuni chittee udaasu | Jaalindara bhogitase ||

Ovee 153

जालिंदराचा अनुग्रह देऊन । जोगी करावा राजियाकारण । मग करुनि पाठवावा तीर्थाटन । अथवा तपाचे कारणीं ॥

Jaalindaraachaa anugraha deunu | Jogee karaavaa raajiyaa-kaaranu | Maga karuni paathavaavaa teertha-atanu | Athavaa tapaache kaaranee ||

Ovee 154

मग तो गेलिया दूर देशीं । गृहीं आणूनि जालिंदरासी । बैसवोनि राज्यासनासी । सकळ सुख भोगावें ॥

Maga toh geliyaa doora deshee | Grihee anuni Jaalindaraasee | Baisavoni raajya-aasanaasee | Sakala sukha bhogaave ||

Ovee 155

ऐसें सांगूनि सकळ रायातें । उदय करावा कोपानळातें । मग सहजविधि जालिंदरनाथ । भस्म होईल त्यामाजी ॥

Aise sanguni sakala raayaate | Udaya karaavaa kopa-analaate | Maga sahajavidhi Jaalindara-Naathu | Bhasma hoeela tyaa-maajee ||

Ovee 156

जैसे विषय अति गोड । गोडचि म्हणूनि करावा पुड । मग तें मिरवे शत्रुचाड । द्वंद्वसुख वाटावया ॥

Jaise vishaya ati godu | Godachi mhanuni karaavaa pudu | Maga tey mirave shatru-chaadu | Dvandva-sukha vaataavayaa ||

Ovee 157

ऐसा विचार करुनी गोमटा । जात्या झाल्या त्या वरवंटा । येरी सांगे राजपटा । गोपीचंद मिरवला ॥

Aisaa vichaara karunee gomataa | Jaatyaa jhaalyaa tyaa vara-vantaa | Yeree saange raajapataa | Gopeechanda miravalaa ||

Ovee 158

राजकारणीं अपार वार्ता । रागरंग कुशळता । मानरंजनीं नृपनाथा । दिवस लोटूनि पैं गेला ॥

Raaja-kaa-ranee apaara vaartaa | Raaga-ranga kushalataa | Maana-ranjanee nripanaathaa | Divasa lotuni pai gelaa ||

Ovee 159

मग निशाउदय तममांडणी । तेही प्रहर गेली यामिनी । मग पाकशाळेंत भोजन करुनी । अंतःपुरीं संचरला ॥

Maga nishaaudaya tama-maandanee | Tehee prahara gelee yaaminee | Maga paakashaalenta bhojana karunee | Antahpuree sancharalaa ||

Ovee 160

संचरला परी लुमावंती । तिच्याचि गेला सदनाप्रती । तिने पाहुनी राजाधिपती । कनकासनी बैसविला ॥

Sancharalaa paree Lumaavantee | Tichyaachi gelaa sadanaa-pratee | Tine paahunee raajaadhipatee | Kanaka-aasanee baisavilaa ||

Ovee 161

उचलोनि परमभक्तीं मांदार । बैसला आहे मंचकावर । गौरवूनि षोडशोपचार । प्रेमडोहीं बुडविला ॥

Uchaloni parama-bhaktee maandaaru | Baisalaa aahe manchakaa-varu | Gauravuni shodasha-upachaaru | Prema-dohee budavilaa ||

Ovee 162

मग तो राव होऊनि निर्भर । रतिसुखाचा करुनि आदर । यावरी गजगामिनी जोडूनि कर । बोलती झाली रायातें ॥

Maga toh raava houni nirbharu | Rati-sukhaachaa karuni aadaru | Yavaree gajagaaminee joduni karu | Bolatee jhaalee raayaate ||

Ovee 163

हे महाराज प्रतापतरणीं । एक वार्ता ऐकली कानीं । परी वदतां भय कीं मनीं । संचरत आहे महाराजा ॥

Hey Mahaaraaja prataapa-taranee | Eka vaartaa aikalee kaanee | Paree vadataa bhaya kee manee | Sancharata aahe Mahaaraajaa ||

Ovee 164

जरी न बोलावें ठेवूनी गुप्त । तरी महाअनर्थाचा पर्वत दिसत । वदूं तंव तरी भयांत । चित्त गुंडाळा घेतसे ॥

Jaree na bolaave thevunee guptu | Taree mahaa-anarthaachaa parvata disatu | Vadoo tava taree bhayaantu | Chitta gundaalaa ghetase ||

Ovee 165

ऐसा उभय पाहतां अर्थ । भ्रांतीमाजीं पडलें चित्त । तरी सुख सुखशब्दाचा सरुनि वात । वार्ता अवघड महाराजा ॥

Aisaa ubhaya paahataa arthu | Bhranteemaajee padale chittu | Taree sukha sukhashabdaachaa saruni vaatu | Vaartaa avaghada Mahaaraajaa ||

Ovee 166

ऐसें ऐकूनि राव बोलत । म्हणे सकळ सोडूनि भयातें । निर्विकार कवण अर्थ । असेल तैसें कळविजे ॥

Aise aikuni raava bolatu | Mhane sakala soduni bhayaate | Nirvikaara kavana arthu | Asela taise kalavije ||

Ovee 167

येरी म्हणे द्याल भाष्य । तरी चित्त सोडील भयदरीस । मग खरें खोटें बरें रत्नास । तुम्हांलागीं अर्पिन तें ॥

Yeree mhane dyaala bhaashyu | Taree chitta sodeela bhaya-dareesu | Maga khare khote bare ratnaasu | Tumhaa-laagee arpina tey ||

Ovee 168

ऐसें वचन नृप ऐकतां । मग करतळभाष्य झाला देता । म्हणे मम दर्पभयाची व्यथा । सोडूनि वार्ता बोल कीं ॥

Aise vachana nripa aikataa | Maga karatala-bhaashya jhaalaa detaa | Mhane mama darpa-bhayaachee vyathaa | Soduni vaartaa bola kee ||

Ovee 169

येरी म्हणे जी एक कुडें । मातेनें रचिलें तुम्हांपुढें । जालिंदर योगी विषयपांडें । वश्य केला आहे की ॥

Yeree mhane jee eka kude | Maatene rachile tumhaampudhe | Jaalindara yogee vishaya-paande | Vashya kelaa aahe kee ||

Ovee 170

परी तुमचा भयाचा संदर्प । अंगीं विरला विषयकंदर्प । तेणेंकरुनि बुद्धी कुरुप । तिनें वरिली आहे जी ॥

Paree tumachaa bhayaachaa sandarpu | Angee viralaa vishaya-Kandarpu | Tenekaruni buddhee kurupu | Tine varilee aahe jee ||

Ovee 171

तुम्हांसी अनुग्रह देऊनि त्याचा । वेष द्यावा योगीयाचा । मग तीर्थाटनीं योग तुमचा । बोळवावें तुम्हांते ॥

Tumhaansee anugraha deuni tyaachaa | Vesha dyaavaa yogeeyaachaa | Maga teertha-atanee yoga tumachaa | Bolavaave tumhaante ||

Ovee 172

तुम्ही गेलिया तपाकारण । दूरदेशीं विदेशाकारण । मग जालिंदराप्रती आणून । राज्यासनीं ओपावा ॥

Tumhee geliyaa tapaakaaranu | Dooradeshee videshaa-kaaranu | Maga Jaalindaraapratee anunu | Raajya-aasanee opaavaa ||

Ovee 173

ऐसें प्रकरणीं सहजस्थिती । श्रुत मात झालें आम्हांप्रती । परी आमुचे सौभाग्यनीतीं । भाग्यार्क दिव्य जाहले ॥

Aise prakaranee sahaja-sthitee | Shruta maata jhaale aamhaampratee | Paree aamuche saubhaagya-neetee | Bhaagya-Arka divya jaahale ||

Ovee 174

आमचें कुंकुम होतें अचळ । म्हणोनि दृष्टीं आले ऐसे फळ । यापरी तुम्हा नृपाळ । वाईट बरें विलोका ॥

Aamache kunkuma hote achalu | Mhanoni drishtee aale aise phalu | Yaaparee tumhaa nripaalu | Vaaeta bare vilokaa ||

Ovee 175

ऐसी ऐकोनि तियेची वार्ता । उचंबळला क्रोधानळाच्या माथां । मग अनर्थानळाच्या शाखा दावितां । भयंकररुपी जाहलासे ॥

Aisee aikoni tiyechee vaartaa | Uchambalalaa krodha-analaachyaa maathaa | Maga anartha-analaachyaa shaakhaa daavitaa | Bhayankara-rupee jaahalaase ||

Ovee 176

मग तो क्रोध न वदवे वाणी । प्रत्यक्ष आला वडवानळ अग्नी । नाथ जालिंदर समुद्रपाणी । प्राशावया क्षोभला ॥

Maga toh krodha na vadave vaanee | Pratyaksha aalaa vadavaanala agnee | Naatha Jaalindara samudra-paanee | Praashaavayaa kshobhalaa ||

Ovee 177

मग तो उठोनि तैसेचि गतीं । बाहेर जाय तो नृपती । मंत्री बोलावूनि सेवकांहातीं । जालिंदरा पाहों चला ॥

Maga toh uthoni taisechi gatee | Baahera jaaya toh nripatee | Mantree bolaavuni sevakaan-haatee | Jaalindara paaho chalaa ||

Ovee 178

शीघ्र आणोनि कामाठ्यांसी । गर्ती योजिली कूपासरसी । नाथ जालिंदर ते उद्देशीं । तयामाजी लोटिला ॥

Sheeghra aanoni kaamaathyaansee | Gartee yojilee koopaa-sarasee | Naatha Jaalindara tey uddeshee | Tayaa-maajee lotilaa ||

Ovee 179

अश्वलीद न गणती । तेथें सर्वत्र पडली होती । ती लोटूनि गर्तेवरती । नाथजती बुजविला ॥

Ashvaleeda na ganatee | Tethe sarvatra padalee hotee | Tee lotuni garte-varatee | Naatha-jatee bujavilaa ||

Ovee 180

ऐसें गुप्त करोनि प्रकरण । राव सेवी आपुलें स्थान । परी सेवकां ठेविलें सांगोन । मात बोलूं नका ही ॥

Aise gupta karoni prakaranu | Raava sevee aapule sthaanu | Paree sevakaa thevile saangonu | Maata boloo nakaa hee ||

Ovee 181

जरी होतां मुखलंपट । मम श्रोत्रीं आलिया नीट । त्याचें करीन सपाट । यमलोकीं मिरवीन कीं ॥

Jaree hotaa mukha-lampatu | Mama shrotree aaliyaa neetu | Tyaache kareena sapaatu | Yama-lokee miraveena kee ||

Ovee 182

ऐसी ऐकूनि भयंकर वार्ता । दर्पसिंह तो योजूनि माथां । रागेला परी सेवकचित्ता । धुसधुसी मिरवीतसे ॥

Aisee aikuni bhayankara vaartaa | Darpa-sinha toh yojuni maathaa | Raagelaa paree sevaka-chittaa | Dhusadhusee miraveetase ||

Ovee 183

इतुके प्रकरणीं मध्ययामिनी । झाली म्हणूनि नेणती जनीं । अर्कोदयीं पाहिला स्वामी । म्हणती उठोनि गेला असे ॥

Ituke prakaranee madhya-yaaminee | Jhaalee mhanuni nenatee janee | Arkodayee paahilaa svaamee | Mhanatee uthoni gelaa ase ||

Ovee 184

एक म्हणती त्याचें येथें काय । स्वइच्छे बसावें वाटेल तेथ । हा ग्राम नव्हे आणिक राय । ग्रामवस्तीं विराजला ॥

Eka mhanatee tyaache yethe kaayu | Svaichche basaave vaatela tethu | Haa graama navhe aanika raayu | Graama-vastee viraajalaa ||

Ovee 185

ऐशी बहुतांची बहुत वाणी । प्रविष्ट झाली जगालागोनी । कीं जालिंदर गेला येथूनी । महीं भ्रमण करावया ॥

Aishee bahutaanchee bahuta vaanee | Pravishta jhaalee jagaalaagonee | Kee Jaalindara gelaa yethuunee | Mahee bhramana karaavayaa ||

Ovee 186

ऐसी वार्ता नगरलोकीं । उठली ऐकूनि परिचारिकी । त्या जाऊनि सद्विवेकी । मैनावतीसी सांगती ॥

Aisee vaartaa nagara-lokee | Uthalee aikuni parichaarikee | Tyaa jauni sadvivekee | Mainaavateesee saangatee ||

Ovee 187

कीं महाराज आपला गुरु । वस्तुफळाचा कल्पतरु । उठोनि गेला कोठें दुरु । महीं भ्रमण करावया ॥

Kee Mahaaraaja aapalaa guru | Vastu-phalaachaa Kalpataru | Uthoni gelaa kothe duru | Mahee bhramana karaavayaa ||

Ovee 188

ऐसें ऐकोनि मैनावती । असंतोषली परम चित्तीं । म्हणे मम सुताचे दैवाप्रती । लाभ नाहीं आतुडला ॥

Aise aikoni Mainaavatee | Asantoshalee parama chittee | Mhane mama sutaache daivaapratee | Laabha naahee aatudalaa ||

Ovee 189

ऐसें म्हणोनि संकोचित । नेत्रीं प्रेमाश्रु ढाळीत । येरीकडे जालिंदरनाथ । कैसे स्थितीं राहिला ॥

Aise mhanoni sankochitu | Netree prema-ashru dhaaleetu | Yereekade Jaalindara-Naathu | Kaise sthitee raahilaa ||

Ovee 190

तरी अवश्य भविष्य जाणणार । आणि मैनावतीचा लोभ अपार । आणि शत्रुमित्र पाहणार । एकरुपीं समत्वें ॥

Taree avashya bhavishya jaananaaru | Aani Mainaavateechaa lobha apaaru | Aani shatru-Mitra paahanaaru | Ekarupee samatve ||

Ovee 191

नातरी परम प्रतापी वासरमणी । क्षणें टाकील ब्रह्मांड जाळोनि । तो भद्र ज्याची विपर्यासकरणी । तुष्ट कैसा राहिला ॥

Naataree parama prataapee vaasara-manee | Kshane taakeela Brahmaanda jaaloni | Toh bhadra jyaachee viparyaasa-karanee | Tushta kaisaa raahilaa ||

Ovee 192

जो द्वंद्वातीत मूर्तिमंत । दंभरहित स्वरुपीं मिरवत । ममता निःसंग विरहित । कार्याकार्य जाणोनी ॥

Jo dvandva-ateeta moorti-manta | Dambha-rahita svarupee miravatu | Mamataa nihsanga virahitu | Kaarya-akaarya jaanonee ||

Ovee 193

असो गर्तेमाजी यतिनाथ । वज्रासनातें घालोनि खालतें । आकाशास्त्र प्रेरुनि भोंवतें । स्वस्थचित्तीं बैसला ॥

Aso gartemaajee yati-Naathu | Vajra-aasanaate ghaaloni khaalate | Aakaasha-astra preruni bhovate | Svastha-chittee baisalaa ||

Ovee 194

आकाशास्त्र असतां भोंवतें । लीद मिरवे सभोंवतें । यापरी आकाशास्त्र माथां । वज्रास्त्र स्थापिलें ॥

Aakaasha-astra asataa bhovate | Leeda mirave sabhovate | Yaaparee aakaasha-astra maathaa | Vajra-astra sthaapile ||

Ovee 195

तेणेंकरोनि अधरस्थळीं । लीद मिरविली आहे शिरीं । येरीकडे अंतःपुरीं । जनवार्ता समजली ॥

Tenenkaroni adhara-sthalee | Leeda miravilee aahe shiree | Yereekade antahpuree | Jana-vaartaa samajalee ||

Ovee 196

नाथ जालिंदर गेला निघोन । मग सकळ स्त्रियांचे झालें समाधान । बरें झालें म्हणती निधान । येऊनि पहुडल्या सेजेसी ॥

Naatha Jaalindara gelaa nighonu | Maga sakala striyaanche jhaale samaadhaanu | Bare jhaale mhanatee nidhaanu | Yeuni pahudalyaa sejesee ||

Ovee 197

यापरी पुढें सुरस । धुंडीसुत सांगेल श्रोतुयांस । तरी सर्व श्रोतीं टाकूनि आळस । अवधान द्यावें पुढारां ॥

Yaaparee pudhe surasu | Dhundee-suta saangela shrotuyaansu | Taree sarva shrotee taakuni aalasu | Avadhaana dyaave pudhaaraa ||

Ovee 198

मालू धुंडी नरहरि वंशीं । कथा वदेल नवरसी । परी वारंवार श्रोत्यांसीं । कृपा अवधान मागतसे ॥

Maaloo dhundee Narahari-vamshee | Kathaa vadela navarasee | Paree vaaramvaara shrotyaansee | Kripaa avadhaana maagatase ||

Ovee 199

स्वस्ति श्रीभक्तिकथासार । संमत गोरक्षकाव्य किमयागार । सदा परिसोत भाविक चतुर । चतुर्दशाध्याय गोड हा ॥

Svasti Shreebhaktikathaa Saaru | Sammata Goraksha-Kaavya Kimayaagaaru | Sadaa parisota bhaavika chaturu | Chaturdasha Adhyaaya goda haa || श्रीकृष्णार्पणमस्तु । श्रीदत्तात्रेयार्पणमस्तु । Shri Krishnarpanamastu Shri Dattatreyarpanamastu इति श्रीनवनाथभक्तिसार चतुर्दशाध्याय संपूर्ण । Iti Shri Navnath Bhaktisar Chaturdasha Adhyaya Samapth