Chapter 11

श्रीगणेशाय नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः । श्रीपांडुरंगाय नमः । श्रीकुलदेवतायै नमः । श्रीमातापितृभ्यां नमः ।

Shri Ganeshaaya Namah | Shri Gurubhyo Namah | Shri Paandurangaaya Namah | Shri Kuladevataayai Namah | Shri Maataa pitribhyaam Namah |

Ovee 1

जयजयाजी इंदुशलाका । मुगुटमणे सकळटिळका । इंदिरापते विबुधजनका । भक्तिमानसा विराजित ॥ १ ॥

Jayajayaajee Indu-shalaakaa | Mugutamane sakala-tilakaa | Indiraa-pate vibudha-janakaa | Bhakti-maanasaa viraajitu ||

Ovee 2

ऐसा धैर्यऔदार्यवंत । पुढे बोलवी भक्तिसार ग्रंथ । मागिले अध्यायी गहनीनाथ । जन्मोदय पावला ॥ २ ॥

Aisaa dhairya-audaarya-vantu | Pudhe bolavee Bhaktisaara granthu | Maagile adhyaayee Gahanee-Naathu | Janmodaya paavalaa ||

Ovee 3

यावरी गोरक्ष मच्छिंद्रनाथ । महींची तीर्थें करीत । हिमाचल बद्रिकेदारात । भ्रमण करीत पैं गेले ॥ ३ ॥

Yaavaree Goraksha Machchindra-Naathu | Maheenchee teerthe kareetu | Himaachala Badri-Kedaaraatu | Bhramana kareeta pai gele ||

Ovee 4

इतुकी कथा सिंहावलोकनीं । पूर्वाध्यायांत कीजे श्रवणी । असो गुरुशिष्य बद्रिकाश्रमीं । शिवालया पातले ॥ ४ ॥

Itukee kathaa sinha-avalokanee | Poorva-adhyaayaanta keeje shravanee | Aso guru-shishya Badrikaa-ashramee | Shiva-aalayaa paatale ||

Ovee 5

बद्धांजळी जोडोनि कर । करिते झाले नमस्कार । नमस्कार करुनि जयजयकार । स्तुतिसंवादें आराधिलें ॥ ५ ॥

Baddha-anjalee jodoni karu | Karite jhaale namaskaaru | Namaskaara karuni jaya-jaya-kaaru | Stuti-samvaade aaraadhile ||

Ovee 6

हे त्रिपुरारी शूळपाणी । अपर्णावर पंचाननी । रंडमाळा चिताभस्मी । दिव्यतेजभूषित तूं ॥ ६ ॥

Hey Tripuraaree Shoola-paanee | Aparnaa-vara pancha-aananee | Runda-maalaa chitaa-bhasmee | Divya-teja-bhooshita too ||

Ovee 7

हे कामांतका दक्षतेजा । भोळवट वरां देसी दानवां । कैलासपते महादेवा । सदाशिवा आदिमूर्ते ॥ ७ ॥

Hey Kaama-antakaa Daksha-tejaa | Bholavata varaa desee daanavaa | Kailaasa-pate Mahaadevaa | Sadaashivaa Aadi-moorte ||

Ovee 8

हे दिगंबरा जगजेठीं । भाळीं गंगा मौळीं जटाजूटी । नरकपाळ करसंपुटीं । इंदुकळेतें मिरविशी ॥ ८ ॥

Hey Digambaraa jaga-jethee | Bhaalee Gangaa maulee jataa-jootee | Naraka-paala kara-samputee | Indu-kalete miravishee ||

Ovee 9

उरगवेष्टन कुरंगसाली । व्याघ्रांबर वसनपाली । गजचर्मादि मिति झाली । परिधाना महाराजा ॥ ९ ॥

Uraga-veshtana kuranga-saalee | Vyaaghra-ambara vasana-paalee | Gaja-charmaadi miti jhaalee | Paridhaanaa Mahaaraajaa ||

Ovee 10

हे कैलासवासा उमापती । दक्षजामाता आदिमूर्ती । चक्रचालका मायाभगवती । आम्हां दासा अससी तूं ॥ १० ॥

Hey Kailaasa-vaasaa Umaa-patee | Daksha-jaamaataa Aadi-moortee | Chakra-chaalakaa maaya-Bhagavatee | Aamhaa daasaa asasee too ||

Ovee 11

हे नीलग्रीवा आदिपीठ । करुणकरा उत्तमा श्रेष्ठ । स्वीकारुनि सर्व अरिष्ट । सुख देसी देवांसी ॥ ११ ॥

Hey Neela-greevaa aadi-peethu | Karuna-karaa uttamaa shreshthu | Sveekaaruni sarva arishtu | Sukha desee devaansee ||

Ovee 12

हे भाळदृष्टीत्रयार्थनयनी । डमरु त्रिशूळ विराजे पाणीं । सदा प्रिय वृषभ वाहनीं । भस्मधारणी महाराजा ॥ १२ ॥

Hey bhaala-drishtee-trayaartha-nayanee | Damaru trishoola viraaje paanee | Sadaa priya vrishabha vaahanee | Bhasma-dhaaranee Mahaaraajaa ||

Ovee 13

हे स्मशानवासी वैराग्यशीळा । नगजामात रक्षपाळा । श्वेतवर्णा तमोगुणा आगळा । वाहसी गळां राममंत्र ॥ १३ ॥

Hey smashaana-vaasee vairaagya-sheelaa | Naga-jaamaata raksha-paalaa | Shveta-varnaa tamo-gunaa aagalaa | Vaahasee galaa Raama-mantru ||

Ovee 14

हे सर्वाधीश विश्वपती । भिक्षाटणीं बहुत प्रीती । जटा पिंगटा त्रिपुंड्र लल्लाटीं । शुद्ध वीरगुंठी शोभतसे ॥ १४ ॥

Hey sarva-adheesha vishva-patee | Bhikshaa-atanee bahuta preetee | Jataa pingataa tripundra lallaatee | Shuddha veera-gunthee shobhatase ||

Ovee 15

फरशांकुश डमरु हातीं । लोप पापा पातोपातीं । षडाननताता सुत गणपती । विद्यालक्षणीं मिरविसी ॥ १५ ॥

Pharasha-ankusha damaru haatee | Lopa paapaa paato-paatee | Shadaanana-taataa suta Ganapatee | Vidyaa-lakshanee miravisee ||

Ovee 16

ऐसी स्तुति अपार वचनीं । करीर मच्छिंद्र बद्रिकाश्रमीं । स्तुति ऐकूनि प्रेमें उगमी । प्रगट झाला महाराज ॥ १६ ॥

Aisee stuti apaara vachanee | Karita Machchindra Badrikaa-ashramee | Stuti aikuni preme ugamee | Pragata jhaalaa Mahaaraajaa ||

Ovee 17

मग मच्छिंद्राचा धरुनि हस्त । सप्रेम त्यातें आलिंगित । निकट बैसवूनि पुसे त्यातें । योगक्षेम कैसा तो ॥ १७ ॥

Maga Machchindra-achaa dharuni hastu | Saprema tyaate aalingitu | Nikata baisavuni puse tyaate | Yogakshema kaisaa toh ||

Ovee 18

गोरक्षातें घेऊनि जवळी । मुख स्वकरें कुरवाळी । म्हणे बा उदय येणें कालीं । हरिनारायण झालासी ॥ १८ ॥

Gorakshaate ghevuni javalee | Mukha svakare kuravaalee | Mhane baa udaya yene kaalee | Hari-Naaraayana jhaalaasee ||

Ovee 19

ऐसें वदोनी आणिक वदत । हे महाराज मच्छिंद्रनाथ । हा तव शिवयोगें सुत । तारक होईल ब्रह्मांडा ॥ १९ ॥

Aise vadonee aanika vadatu | Hey Mahaaraaja Machchindra-Naathu | Haa tava Shiva-yoge sutu | Taaraka hoeela brahmaandaa ||

Ovee 20

म्यां पूर्वीच यातें पाहिलें होतें । म्हणशील तरी कनकगिरीतें । तुवां अभ्यासूनि सुतें । आणिल दैवत घरातें ॥ २० ॥

Myaa poorveecha yaate paahile hote | Mhanasheela taree Kanaka-Gireete | Tuvaa abhyaasuni sute | Aanila daivata gharaate ||

Ovee 21

श्रीराम नरसिंह सूर्य हनुमंत । भैरव काळिका वीरांसहित । पाचारितां मीही तेथ । आलों होतों महाराजा ॥ २१ ॥

Shree-Raama Narasimha Soorya Hanumantu | Bhairava Kaalikaa veeraan-sahitu | Paachaaritaa meehee tethu | Aalo hoto Mahaaraajaa ||

Ovee 22

तस्मात् पूर्वीची होय ओळखी । म्हणवूनि गोरक्ष घेतला अंकीं । परी आतां असो शेखी । एक वचन ऐकिजे ॥ २२ ॥

Tasmaatu poorveechee hoya olakhee | Mhanavuni Goraksha ghetalaa ankee | Paree aataa aso shekhee | Eka vachana aikije ||

Ovee 23

यातें विद्येतें अभ्यासिलें । परी तपाविण विगलित ठेलें । जैसें शत्रु जगत्रयीं झाले । मग तें हिनत्व प्रतापा ॥ २३ ॥

Yaate vidyete abhyaasile | Paree tapaavina vigalita thele | Jaise shatru jagatrayee jhaale | Maga tey hinatva prataapaa ||

Ovee 24

कीं जीवनाविण वृक्ष जैसा । काळरुप भासे तैसा । कीं तरुविण ग्राम जैसा । बुभुक्षित लागतसे ॥ २४ ॥

Kee jeevanaa-vina vriksha jaisaa | Kaala-rupa bhaase taisaa | Kee taru-vina graama jaisaa | Bubhukshita laagatase ||

Ovee 25

कीं नाकेंविण सुंदर नारी । कीं विनातोय सरितापात्रीं । कीं नक्षत्राविण शोभा रात्रीं । कदाकाळी दिसेना ॥ २५ ॥

Kee naakevina sundara naaree | Kee vinaa-toya saritaa-paatree | Kee nakshatraa-vina shobhaa raatree | Kadaa-kaalee disenaa ||

Ovee 26

तरी तपाविण लखलखीत । विद्याभांडार न दिसत । जैसा मानव परम क्षुधित । विकळ शरीरीं मिरवतसे ॥ २६ ॥

Taree tapaavina lakhalaka-heetu | Vidyaa-bhaandaara na disatu | Jaisaa maanava parama kshudhitu | Vikala shareeree miravatase ||

Ovee 27

तरी आतां माझिया आश्रमीं । तपा बैसवीं योगद्रुमी । मग तपबळानें बलाढ्यगामी । विद्याअस्त्रें मिरवेल हा ॥ २७ ॥

Taree aataa maajhiyaa ashramee | Tapaa baisavee yoga-drumee | Maga tapa-balaane balaadhya-gaamee | Vidyaa-astre miravela haa ||

Ovee 28

याउपरीं मच्छिंद्रनाथ बोलत । वय धाकुटें बाळ अत्यंत । परी तप तीव्रक्लेशांत । साहिलें जाईल कैसें जी ॥ २८ ॥

Yaauparee Machchindra-Naatha bolatu | Vaya dhaakute baala atyantu | Paree tapa teevra-kleshaantu | Saahile jaaeela kaise jee ||

Ovee 29

येरु म्हणे वरदपाणी । तुझ्या आहे मौळिस्थानीं । तरी तपक्लेशावर कडसणी । दुःख देणार नाहीं बा ॥ २९ ॥

Yeru mhane Varada-paanee | Tujhyaa aahe mauli-sthaanee | Taree tapa-kleshaavara kadasanee | Duhkha denaara naahee baa ||

Ovee 30

यापरी येथें नित्यनित्य । मी समाचारीनें गोरक्षातें । तूं निःसंशय सकलातें । तपा गोरक्षा बैसवीं ॥ ३० ॥

Yaaparee yethe nitya-nityu | Mee samaachaareene Gorakshaate | Too nihsamshaya sakalaate | Tapaa Gorakshaa baisavee ||

Ovee 31

ऐसें वदतां आदिनाथ । अवश्य मच्छिंद्रनंदन म्हणत । उत्तम आहे ऐसें बोलत । अंगिकारिता पैं झाला ॥ ३१ ॥

Aise vadataa Aadinaathu | Avashya Machchindra-nandana mhanatu | Uttama aahe aise bolatu | Angikaaritaa pai jhaalaa ||

Ovee 32

तेथें आमुचें काय हरलें । कीं जन्मांधा चक्षू आले । कीं सदैव हरिणीतें सांभाळिले । एकटपणीं पावसांत ॥ ३२ ॥

Tethe aamuche kaaya harale | Kee janma-andhaa chakshoo aale | Kee sadaiva harineete saambhaalile | Ekata-panee paavasaantu ||

Ovee 33

तेवीं तूं आणि तुझा दास । येथें आश्रमीं करितां वास । तेथे वाईट काय आम्हांस । चिंता माझी निरसेल ॥ ३३ ॥

Tevee too aani tujhaa daasu | Yethe aashramee karitaa vaasu | Tethe vaaeta kaaya aamhaansu | Chintaa maajhee niraselu ||

Ovee 34

ऐसी शिवातें बोलूनि वाणी । परी हर्ष न माये मच्छिंद्रमनीं । जें योजिलें होते अंतःकरणीं । तेचि घडूनि पैं आले ॥ ३४ ॥

Aisee Shivaate boluni vaanee | Paree harsha na maaye Machchindra-manee | Je yojile hote antah-karanee | Techi ghaduni pai aale ||

Ovee 35

फारचि उत्तमोत्तम झालें । गोरक्षासी शिवें अंगिकारिलें । आतां जाईल संगोपिलें । अर्थअर्थी बहुवसें ॥ ३५ ॥

Phaarachi uttamottama jhaale | Gorakshaasee Shive angikaarile | Aataa jaaeela sangopile | Artha-arthee bahuvase ||

Ovee 36

मग उत्तम वेळा उत्तम दिवस । ग्रहबळ जाणूनि नक्षत्रास । उत्तम तिथी उत्तम मास । पाहूनि तपा बैसविला ॥ ३६ ॥

Maga uttama velaa uttama divasu | Graha-bala januni nakshatraasu | Uttama tithee uttama maasu | Paahuuni tapaa baisavilaa ||

Ovee 37

लोहाचा करुनि कंटक नीट । त्या अग्रीं योजूनि चरणांगुष्ठ । वामपादा देऊनि कष्ट । उभा राहिला गोरक्ष तो ॥ ३७ ॥

Lohaachaa karuni kantaka neetu | Tyaa agree yojuni charana-angushthu | Vaama-paadaa deuuni kashtu | Ubhaa raahilaa Goraksha toh ||

Ovee 38

वायुआहारीं ठेवूनि मन । क्षणिक अन्न त्यजून । उपरी फळपत्रीं आहार करुन । क्षुधाहरण करीतसे ॥ ३८ ॥

Vaayu-aahaaree thevuni manu | Kshanika anna tyajuunu | Uparee phala-patree aahaara karunu | Kshudhaa-harana kareetase ||

Ovee 39

सूर्यमंडळी ठेवूनि दृष्टी । तपो करितसे तपोजेठी । तें मच्छिंद्र पाहूनि निजदृष्टीं । परम चित्तीं तोषिला ॥ ३९ ॥

Soorya-mandalee thevuni drishtee | Tapo karitase tapo-jethee | Tey Machchindra paahuuni nija-drishtee | Parama chittee toshilaa ||

Ovee 40

मग आदिनाथा विनवोनी । मच्छिंद्र निघाला तीर्थाटनीं । द्वादश वर्षांचा नेम करुनी । गोरक्षातें सांगितलें ॥ ४० ॥

Maga aadi-Naathaa vinavonee | Machchindra nighaalaa teertha-atanee | Dvaadasha varshaanchaa nema karunee | Gorakshaate saangitale ||

Ovee 41

असो मच्छिंद्र गेला तीर्थाटनी । येरीकडे बद्रिकाश्रमीं । रात्रंदिवस बद्रिकाशूळपाणी । जवळी जाऊनि बैसला ॥ ४१ ॥

Aso Machchindra gelaa teertha-atanee | Yereekade Badrikaa-ashramee | Raatran-divasa Badrikaa-Shoola-paanee | Javalee jauni baisalaa ||

Ovee 42

वस्यें आपण आदिनाथ । गोरक्षाचें दास्य करीत । मागें पुढें राहुनि अत्यंत । आल्या विघ्ना निवटीतसे ॥ ४२ ॥

Vasye aapana Aadinaathu | Gorakshaache daasya kareetu | Maage pudhe raahuni atyantu | Aalyaa vighnaa nivateetase ||

Ovee 43

असो यावरी मच्छिंद्रनाथ । गया प्रयाग करुनि त्वरित । काशी अवंतिका मिथुळासहित । मथुरा काश्मिरी पाहिली ॥ ४३ ॥

Aso yaavaree Machchindra-Naathu | Gayaa Prayaaga karuni tvaritu | Kaashee Avantikaa Mithulaa-sahitu | Mathuraa Kaashmiree paahilee ||

Ovee 44

अयोध्या द्वारका महाकाळेश्वर । सोमनाथ करुनि तत्पर । ब्रह्मगिरी त्रंबकेश्वर । घृणेश्वर पाहिला ॥ ४४ ॥

Ayodhyaa Dvaarakaa Mahaa-Kaaleshvaru | Soma-Naatha karuni tatparu | Brahma-Giree Triambakeshvaru | Ghrineshvara paahilaa ||

Ovee 45

भीमा उगमीं भीमाशंकर । आंवढ्या नागनाथादि पंढरपूर । करुनि चौदा पीठें थोर । भगवतीची पाहिली ॥ ४५ ॥

Bheemaa ugamee Bheemaa-Shankaru | Aavadhyaa Naaga-Naathaadi Pandharapooru | Karuni Chaudaa Peethe thoru | Bhagavateechee paahilee ||

Ovee 46

कार्तिक शेषाद्रि मल्लिकार्जुन । सरितासरोवरी अपार स्नान । घडलें करितां महीतें गमन । लोटली वर्षे द्वादशादि ॥ ४६ ॥

Kaartika Sheshaadri Mallikaarjunu | Saritaa-sarovaree apaara snaanu | Ghadale karitaa maheete gamanu | Lotalee varshe dvaadashaadi ||

Ovee 47

सकळ तीर्थें महीचीं करुन । शेवटी सेतुबंधी जाऊन । रामेश्वराचे चरण वंदून । स्नाना गेला अब्धीसी ॥ ४७ ॥

Sakala teerthe maheechee karunu | Shevatee Setu-bandhee jaunu | Raameshvaraache charana vandunu | Snaanaa gelaa abdheesee ||

Ovee 48

तों श्वेतबंधी वायुसुत । जाऊनि नमी मच्छिंद्रनाथ । परी मच्छिंद्रा पाहतां मकरध्वजतात । आल्हादला चित्तीं बहुत तो ॥ ४८ ॥

Toh Setu-bandhee Vaayu-sutu | Jauni namee Machchindra-Naathu | Paree Machchindraa paahataa Makara-dhvaja-taatu | Aalhaadalaa chittee bahuta toh ||

Ovee 49

परमप्रीतीं लवडसवडी । मच्छिंद्रहस्त धरुनि ओढी । हृदयीं आलिंगूनि परम आवडीं । निकट बैसवी महाराजा ॥ ४९ ॥

Parama-preetee lavadasavadee | Machchindra-hasta dharuni odhee | Hridayee aalinguni parama aavadee | Nikata baisavee Mahaaraajaa ||

Ovee 50

म्हणे बा तूं योगद्रुमानें । कोणीकडे केले येणें । चोवीस वर्षी तुझें दर्शन । आजि झाले महाराजा ॥ ५० ॥

Mhane baa too yoga-drumaane | Koneekade kele yene | Choveesa varshee tujhe darshanu | Aaji jhaale Mahaaraajaa ||

Ovee 51

कीं आळशावरी गंगा वळली । कीं द्वादश वर्षे पर्वणी आली । तैसी माते गोष्ट जाहली । आज दर्शनें तुझ्या बा ॥ ५१ ॥

Kee aalashaavaree Gangaa valalee | Kee dvaadasha varshe parvanee aalee | Taisee maate goshta jaahalee | Aaja darshane tujhyaa baa ||

Ovee 52

ऐसें बोलूनि वायुसुत । परम मच्छिंद्राचें आतिथ्य करीत । मग समय पाहूनि संतोषयुक्त । मच्छिंद्रातें बोलतसे ॥ ५२ ॥

Aise boluni Vaayu-sutu | Parama Machchindraache aatithya kareetu | Maga samaya paahuuni santoshayuktu | Machchindraate bolatase ||

Ovee 53

आज चोवीस संवत्सर झाले । परी तुजकडे माझे चक्षु लागले । कैं भेटसील म्हणोनि भुकेले । पारणें फिटलें आजि तें ॥ ५३ ॥

Aaja choveesa samvatsara jhaale | Paree tujakade maajhe chakshu laagale | Kai bhetaseela mhanoni bhukele | Paarane phitale aaji tey ||

Ovee 54

हे महाराज योगद्रुमा । कामनीं वेधली जो आम्हां । त्या सरिताप्रवाहीं हस्तवर उगमा । बुडवितो मजलागीं ॥ ५४ ॥

Hey Mahaaraaja Yogadrumaa | Kaamanee vedhalee jo aamhaa | Tyaa saritaa-pravaahee hastavara ugamaa | Budavito majalaagee ||

Ovee 55

तरी त्या कामनाजळांत । तूं तारक झाला आहेसी मातें । झालासी परी अद्यापपर्यंत । बाहेर न काढिसी महाराजा ॥ ५५ ॥

Taree tyaa kaamanaa-jalaantu | Too taaraka jhaalaa aahesee maate | Jhaalaasee paree adyaapa-paryantu | Baahera na kaadhisee Mahaaraajaa ||

Ovee 56

पूर्वी मजला देऊनि वचन । तुवां केलें आहे गमन । परी स्त्रीराज्याचें स्थान । पाहिलें तुवां नाहीं कीं ॥ ५६ ॥

Poorvee majalaa deuni vachanu | Tuvaa kele aahe gamanu | Paree Stree-Raajyaache sthaanu | Paahile tuvaa naahee kee ||

Ovee 57

आतां तरी धरुनि चित्तीं । प्रसन्न करी कृपाभगवती । मैनाकिनीची कामरती । पूर्ण आहुति घेई कां ॥ ५७ ॥

Aataa taree dharuni chittee | Prasanna karee kripaa-Bhagavatee | Mainaakineechee kaama-ratee | Poorna aahuti gheyee kaa ||

Ovee 58

आपुले वचनेंकरुनि त्याचें । आणिक फल दे मम वचनाचें । मग पावूनि आर्त मनीचें । सुटका केव्हां होईल ॥ ५८ ॥

Aapule vachane-karuni tyaache | Aanika phala de mama vachanaache | Maga pavuni aarta maneeche | Sutakaa kevhaa hoeelu ||

Ovee 59

मी गुंतलों तिचे वचनीं । कीं मच्छिंद्र पाठविन ये भुवनीं । तरी ते रतिसुखाच्या कामाश्रमीं । मच्छिंद्रनाथा मिरविजे ॥ ५९ ॥

Mee guntalo tiche vachanee | Kee Machchindra paathavina ye bhuvanee | Taree tey rati-sukhaachyaa kaama-aashramee | Machchindra-Naathaa miravije ||

Ovee 60

ऐसें वचन तींतें व्यक्त । आहे तरी मज करा मुक्त । आणि तुवांही वचन दिधलें मातें । तेंही सत्य करीं आतां ॥ ६० ॥

Aise vachana teente vyaktu | Aahe taree maja karaa muktu | Aani tuvaanhee vachana didhale maate | Tehee satya karee aataa ||

Ovee 61

ऐसी ऐकूनि हनुमंतवाणी । अवश्य म्हणे मच्छिंद्रमुनी । मग त्रिरात्र तेथें वस्ती करुनी । निघते झाले उभयतां ॥ ६१ ॥

Aisee aikuni Hanumanta-vaanee | Avashya mhane Machchindra-munee | Maga tri-raatra tethe vastee karunee | Nighate jhaale ubhayataa ||

Ovee 62

मार्गी जातां अनेक तीर्थें । यथाविधि झाले सरिते । मग गौडबंगाला टाकूनि त्वरितें । स्त्रीराज्यांत संचरले ॥ ६२ ॥

Maargee jaataa aneka teerthe | Yathaavidhi jhaale sarite | Maga Gauda-Bangaalaa takuni tvarite | Stree-Raajyaanta sancharale ||

Ovee 63

तंव ती सकळ स्त्रियांची स्वामिनी । विराजलीसे राज्यासनीं । महापुण्यांशें तपोखाणी । मैनाकिनी ज्ञानकळा ॥ ६३ ॥

Tava tee sakala striyaanchee svaaminee | Viraajaleese raajya-aasanee | Mahaa-punyaanshe tapo-khaanee | Mainaakinee jnyaana-kalaa ||

Ovee 64

शृंगारमुरड उत्तमजन । तेथें भोगीतसे राज्यासन । गज वाजी उदधी रत्न । रथ उष्ट्रादि असती पैं ॥ ६४ ॥

Shringaara-murada uttama-janu | Tethe bhogeetase raajya-aasanu | Gaja vaajee udadhee ratnu | Ratha ushtraadi asatee pai ||

Ovee 65

छडीदार चोपदार । रत्नपारख हेमकार । राउतपूर्ण भांडार । पोतदार फरासी ॥ ६५ ॥

Chadee-daara chopa-daaru | Ratna-paarakha hemakaaru | Raauta-poorna bhaandaaru | Pota-daara pharaasee ||

Ovee 66

यंत्रधारी मंत्रधारी । नानामंत्री असती कुसरी । शास्त्रनिपुण कारभारी । लेखकही सेवा विराजले ॥ ६६ ॥

Yantra-dhaaree mantra-dhaaree | Naanaa-mantree asatee kusaree | Shaastra-nipuna kaarabhaaree | Lekhakahee sevaa viraajale ||

Ovee 67

जासुद हलकारे वकीलात । करुं जाणती सकळ समंतात । पायदळ अश्वराउत । नसे गणित पृतनेतें ॥ ६७ ॥

Jaasuda halakaare vakeelaatu | Karu jaanatee sakala samantaatu | Paaya-dala ashva-raautu | Nase ganita pritanete ||

Ovee 68

कुत्तेवान चित्तेवान । साकरखाणी पहिलवान । दिवाणादि कपिलखान । गजमस्तकीं रुढती ॥ ६८ ॥

Kutte-vaana chitte-vaanu | Saakara-khaanee pahilavaanu | Divaanaadi kapila-khaanu | Gaja-mastakee rudhatee ||

Ovee 69

खिस्मतगारी करणार । सिकारकी बंडीदार । ताशा मरफी पनवाळ थोर । कुशळपणीं वाजविती ॥ ६९ ॥

Khismata-gaaree karanaaru | Sikaarakee bandee-daaru | Taashaa maraphee panavaala thoru | Kushala-panee vaajavitee ||

Ovee 70

गायक हेर बातमीदार । खेळक प्राज्ञी निपुणतर । वाद्यधारी शृंगारकर । शिंपी कुल्लाल विराजले ॥ ७० ॥

Gaayaka hera baatamee-daaru | Khelaka praajnyee nipuna-taru | Vaadya-dhaaree shringaara-karu | Shimpee kullaala viraajale ||

Ovee 71

असो ऐसीं राजकारणें । बहुत असती कामें भिन्नें । परी सकळ समुदायकानें । स्त्रिया अवघ्या मिरवल्या ॥ ७१ ॥

Aso aisee raaja-kaarane | Bahuta asatee kaame bhinne | Paree sakala samudaaya-kaane | Striyaa avaghyaa miravalyaa ||

Ovee 72

असो अवघ्या कटकांत । संचरते झाले उभयतां नगरांत । राजद्वारीं जाऊनि त्वरित । झाले दृष्टीस रायासी ॥ ७२ ॥

Aso avaghyaa katakaantu | Sancharate jhaale ubhayataa nagaraantu | Raaja-dvaaree jauni tvaritu | Jhaale drishteesa raayaasee ||

Ovee 73

दृष्टीं पाहतांच अंजनीसुत । स्त्रियांसी आनंद झाला बहुत । बोलावूनि त्वरितात्वरित । कनकासनीं बैसविलें ॥ ७३ ॥

Drishtee paahataancha Anjanee-sutu | Striyaansee aananda jhaalaa bahutu | Bolaavuni tvaritaa-tvaritu | Kanaka-aasanee baisavile ||

Ovee 74

एकासनीं मच्छिंद्रनाथ । एकासनी अंजनीसुत । षोडशोपचारीं पूजूनि त्वरित । बद्धांजली केली तैं ॥ ७४ ॥

Eka-aasanee Machchindra-Naathu | Eka-aasanee Anjanee-sutu | Shodasha-upachaaree poojuni tvaritu | Baddha-anjalee kelee tai ||

Ovee 75

म्हणे महाराजा दिव्यरथा । वातनंदना अंजनीसुता । द्वितीय कोण सांग आतां । आगमन झालें महाराजा ॥ ७५ ॥

Mhane Mahaaraajaa divya-rathaa | Vaata-nandanaa Anjanee-sutaa | Dviteeya kona saanga aataa | Aagamana jhaale Mahaaraajaa ||

Ovee 76

येरु म्हणे वो शुभाननी । त्वां बैसूनि तपा प्राज्ञी । तरी त्या तपाच्या कामना मनीं । पूर्ण करीं आतां वो ॥ ७६ ॥

Yeru mhane vo shubha-aananee | Tvaa baisuni tapaa praajnyee | Taree tyaa tapaachyaa kaamanaa manee | Poorna karee aataa vo ||

Ovee 77

मम भक्तीचे वरदावळीं । कीं पुरुष लाधशील मच्छिंद्र बळी । तरी तोचि हा होय येणें काळीं । रतिसुखा निववावें ॥ ७७ ॥

Mama bhakteeche varada-aavalee | Kee purusha laadhasheela Machchindra balee | Taree tochi haa hoya yene kaalee | Rati-sukhaa nivavaave ||

Ovee 78

कीं सेवेलागीं उडुगणनाथ । कीं अरुणासह पूर्ण आदित्य । तेवीं तूंतें मच्छिंद्रनाथ । काम व्यक्त पुरवावया ॥ ७८ ॥

Kee seve-laagee Udugagana-Naathu | Kee arunaasaha poorna Aadityu | Tevee toote Machchindra-Naathu | Kaama vyakta puravaavayaa ||

Ovee 79

कीं शचीलागीं सहस्त्रनयनी । कीं शोभला जैसा शिव अपर्णी । तेवीं तूतें मच्छिंद्रमुनी । रतिसुखा हेलावे ॥ ७९ ॥

Kee Shachee-laagee sahastra-nayanee | Kee shobhalaa jaisaa Shiva Aparnee | Tevee toote Machchindra-munee | Rati-sukhaa helaave ||

Ovee 80

ऐसें बोलोनि वज्रशरीरी । निवांत बैसला आसनावरी । मग राहूनि तेथें तीन रात्री । निघता झाला कपिराज ॥ ८० ॥

Aise boloni Vajra-shareeree | Nivaanta baisalaa aasanaa-varee | Maga rahuni tethe teena raatree | Nighataa jhaalaa Kapi-raaja ||

Ovee 81

पुन्हां श्वेतपदा येऊनि । करीत बैसला श्रीरामचिंतन । येरीकडे मच्छिंद्रनंदन । सुखामाजी हेलावे ॥ ८१ ॥

Punhaa Seta-padaa yeunu | Kareeta baisalaa Shree-Raama-chintanu | Yereekade Machchindra-Nandanu | Sukhaa-maajee helaave ||

Ovee 82

बैसूनियां कनकासनीं । राज्याविलासा भोगी मुनी । मुक्तमाळा ग्रीवेलागुनी । हेलावती समोर ॥ ८२ ॥

Baisuniyaa Kanaka-aasanee | Raajya-vilaasaa bhogee Munee | Mukta-maalaa greeve-laagunee | Helaavatee samoru ||

Ovee 83

हेममुद्रिका ओपूनि कर्णीं । हस्त विराजले कनककोंदणी । भरजरी भूषणें हेमकर्णी । ढाळ देती लखलखीत ॥ ८३ ॥

Hema-mudrikaa opuni karnee | Hasta viraajale Kanaka-kondanee | Bharajaree bhooshane hema-karnee | Dhaala detee lakhalakheeta ||

Ovee 84

पुढें सेवे परिचारिका । परी त्याही दारा लावण्यलतिका । उर्वशीच्या सारुनि आवांका । सेवेलागीं उतरल्या ॥ ८४ ॥

Pudhe seve parichaarikaa | Paree tyaahee daaraa laavanya-latikaa | Urvasheechyaa saaruni aavaankaa | Seve-laagee utaralyaa ||

Ovee 85

बडीजाई बडीदार । वारंवार करिती पुकार । छडीदार चोपदार । दवलतजादा म्हणताती ॥ ८५ ॥

Badeejaaee badeedaaru | Vaaramvaara karitee pukaaru | Chadee-daara chopa-daaru | Davalatajaadaa mhanataatee ||

Ovee 86

मुक्तलवंगांचे तुरे माळी । कस्तुरी शोभे केशर भाळीं । राज्यासनीं स्त्रियामंडळी । सुशोभित भंवतालीं ॥ ८६ ॥

Mukta-lavangaanche ture maalee | Kasturee shobhe keshara bhaalee | Raajya-aasanee striyaa-mandalee | Sushobhita bhavataalee ||

Ovee 87

जैसा नभांत तारांगणीं । वेष्टित शोभला उडुगणस्वामी । तेवीं स्त्रियांत मच्छिंद्रमुनी । निजभारीं शोभला ॥ ८७ ॥

Jaisaa nabhaanta taaraa-anganee | Veshtita shobhalaa udugana-svaamee | Tevee striyaata Machchindra-Munee | Nija-bhaaree shobhalaa ||

Ovee 88

कीं देवगणीं शचीनाथ । परम शोभिवंत घवघवीत । तेवीं स्त्रीमंडळींत । मच्छिंद्रनाथ मिरवला ॥ ८८ ॥

Kee deva-ganee Shachee-Naathu | Parama shobhivanta ghavaghaveetu | Tevee stree-mandaleetu | Machchindra-Naatha miravalaa ||

Ovee 89

सदा बैसूनि एका आसनीं । खेळ खेळती द्यूतकर्मी । नाना विनोदून विनोदवाणी । हास्य करिती गदगदां ॥ ८९ ॥

Sadaa baisuni ekaa aasanee | Khela khelatee dyoota-karmee | Naanaa vinoduni vinoda-vaanee | Haasya karitee gadagadaa ||

Ovee 90

राज्यवैभवादि कारभार । स्वयें करिती सारासार । नानाकुशलता अपार । निजदृष्टीं पाहतसे ॥ ९० ॥

Raajya-vaibhavaadi kaarabhaaru | Svaye karitee saaraasaaru | Naanaa-kushalataa apaaru | Nija-drishtee paahatase ||

Ovee 91

रसायनीं कविताकार । वेदज्ञ बोलती शास्त्र अपार । ज्योतिष भविष्य जाणणार । व्याकरणादिक मिरवले ॥ ९१ ॥

Rasaayanee kavitaa-kaaru | Veda-jnya bolatee shaastra apaaru | Jyotisha bhavishya jaananaaru | Vyaakaranaadika miravale ||

Ovee 92

धनुर्धर युद्धशास्त्री प्रबळ । कीं भिन्न पाहती प्रळयकाळ । जळ तें निर्मील विशाळ । उभे असती सन्मुख ॥ ९२ ॥

Dhanurdhara yuddha-shaastree prabalu | Kee bhinna paahatee pralaya-kaalu | Jala tey nirmeela vishaalu | Ubhe asatee sanmukhu ||

Ovee 93

संगीतकार गायनप्रकारी । गंधर्वसरी तानमानी कळाकुसरी । औषधीक वैद्य रोगापरी । परीक्षिकी मीनले ते ॥ ९३ ॥

Sangeeta-kaara gaayana-prakaaree | Gandharva-saree taana-maanee kalaa-kusaree | Aushadheeka vaidya rogaaparee | Pareekshikee meenale tey ||

Ovee 94

अश्वारोहण उत्तमयुक्तीं । अश्व फिरवणें वाताकृती । कोकशास्त्र भाष्याकृती । स्वर्गाचाराचे सकळिक ॥ ९४ ॥

Ashva-aarohana uttama-yuktee | Ashva phiravane vaata-aakritee | Koka-Shaastra bhaashya-aakritee | Svarga-aachaaraache sakaliku ||

Ovee 95

नाटककळा सकळी शृंगारीत । आणूनि टेंकती राजसंमत । प्रसंगानुसार वाचे वदत । बोलूं जाण ती चातुरी ॥ ९५ ॥

Naataka-kalaa sakalee shringaareetu | Aanuni tenkatee raaja-sammatu | Prasanga-anusaara vaache vadatu | Boloo jaanatee chaaturee ||

Ovee 96

ऐसिया गुणांचे उत्तम भरत । हेलावती राजसभेत । तेणें चित्तसरितेंत । आनंदतोय हेलावे ॥ ९६ ॥

Aisiyaa gunaanche uttama bharatu | Helaavatee raaja-sabhetu | Tene chitta-saritetu | Aananda-toya helaave ||

Ovee 97

तेणेंकरुनि मच्छिंद्रनाथ । सुखाब्धीचा मीन तळपत । ऐसे लोटले दिवस बहुत । रतिसुखामाझारीं ॥ ९७ ॥

Tenekaruni Machchindra-Naathu | Sukha-abdheechaa meena talapatu | Aise lotale divasa bahutu | Rati-sukhaa-maajhaaree ||

Ovee 98

तों समयें चित्तसुखमेळीं । ऋतु पावली राजबाळी । ते कामरतीचे सुखवेळीं । गरोदर झाली ते दारा ॥ ९८ ॥

Toh samaye chitta-sukha-melee | Ritu paavalee raaja-baalee | Tey kaama-rateeche sukhavelee | Garodara jhaalee tey daaraa ||

Ovee 99

तो गणामाजी भद्रजाती । सर्वगुणी मुनी भद्रमूर्ती । अंशरुपें प्रगटूनि रती । देह धरिता पै झाला ॥ ९९ ॥

Toh ganaamaajee Bhadra-jaatee | Sarva-gunee Munee Bhadra-moortee | Ansha-rupe pragatuni ratee | Deha dharitaa pai jhaalaa ||

Ovee 100

रेतरक्त जेणें काळीं । लोटत मासां नवांचे मेळी । तदनंतर प्रसूत झालिया बाळी । बाळ बालार्क देखिला ॥ १०० ॥

Reta-rakta jene kaalee | Lotata maasaa navaanche melee | Tadanantara prasoota jhaaliyaa baalee | Baala baala-arka dekhilaa ||

Ovee 101

त्यातें भरतां द्वादश दिवस । उत्तमापरी केलें बारसें । नाम ठेविलें त्या देहास । मीननाथ म्हणवूनी ॥ १०१ ॥

Tyaate bharataa dvaadasha divasu | Uttamaa-paree kele baarase | Naama thevile tyaa dehaasu | Meena-Naatha mhanavuni ||

Ovee 102

याउपरी याचकां देऊनि दान । उचितार्थे सकळ तोषविले जन । नानारत्नीं देऊनि भूषण । गौरवातें मिरविलें ॥ १०२ ॥

Yaauparee yaachakaa deuuni daanu | Uchita-arthe sakala toshavile janu | Naanaa-ratnee deuni bhooshanu | Gauravaate miravile ||

Ovee 103

असो ऐसे संगोपनीं । तीन संवत्सर तया स्थानी । लोटूनि गेली सुखासनी । मच्छिंद्रातें भोगितां ॥ १०३ ॥

Aso aise sangopanee | Teena samvatsara tayaa sthaanee | Lotuni gelee sukha-aasanee | Machchindraate bhogitaa ||

Ovee 104

यावरी आतां दुसरे कथन । हस्तिनापुरीं कुरुनंदन । जनमेजयाच्या वंशाकारण । बृहद्रवा जन्मला ॥ १०४ ॥

Yaavaree aataa dusare kathanu | Hastinaa-puree Kuru-nandanu | Janamejayaachyaa vansha-kaaranu | Brihadravaa janmalaa ||

Ovee 105

तो जन्मेजयापासूनि पुढती । सातवा पुरुष वंशाप्रती । दोन सहस्त्र सातशतीं । कली गेलासे लोटूनी ॥ १०५ ॥

Toh Janmejayaa-paasuni pudhatee | Saatavaa purusha vamshaa-pratee | Dona sahastra saata-shatee | Kalee gelaase lotuni ||

Ovee 106

तो बृहद्रवा राजा थोर । राज्यपदी हस्तिनापूर । मेळवूनि महीचे अपार विप्र । सोमयाग मांडिला ॥ १०६ ॥

Toh Brihadravaa raajaa thoru | Raajya-padee Hastinaa-pooru | Melavuni maheeche apaara vipru | Soma-yaaga maandilaa ||

Ovee 107

एक वरुषें त्या क्षितीं । अग्निकुंडी पूर्णाहुती । पुष्ट होऊनि दाहकमूर्ती । तुष्ट शरीरी मिरवला ॥ १०७ ॥

Eka varushe tyaa kshitee | Agni-kundee poorna-aahutee | Pushta houni daahaka-moortee | Tushta shareeree miravalaa ||

Ovee 108

परी शिवनेत्रींचा प्रळयाग्नी । तेणें दाहिले होते पंचवाणी । परी तो गेला भक्षुनि । द्विमूर्धनी महाराज ॥ १०८ ॥

Paree Shiva-netreenchaa pralaya-agnee | Tene daahile hote Pancha-vaanee | Paree toh gelaa hota bhakshuni | Dvi-moordhanee Mahaaraaja ||

Ovee 109

तो शिवशरीरीं चेतला मदन । जठरीं वाहत होता द्विमूर्धन । तयामाजी जीवित्वप्राण । अंतरिक्ष संचरला ॥ १०९ ॥

Toh Shiva-shareeree chetalaa Madanu | Jatharee vaahata hotaa dvi-moordhanu | Tayaa-maajee jeevitva-praanu | Antariksha sancharalaa ||

Ovee 110

तो अंतरिक्ष महाराज । अग्नि जठरामाजी विराजे । तो गर्भ अति तेजःपुंज । यज्ञकुंडीं सांडिला ॥ ११० ॥

Toh Antariksha Mahaaraaju | Agni jatharaa-maajee viraaje | Toh garbha ati tejah-punju | Yajnya-kundee saandilaa ||

Ovee 111

पूर्ण होतांचि यज्ञआहुती । शेष प्रसाद मिरवूनी निगुती । मग यज्ञकुंडीं विप्राहुती । रक्षा काढी बृहद्रवा ॥ १११ ॥

Poorna hotaanchi yajnya-aahutee | Shesha prasaada miravuni nigutee | Maga yajnya-kundee vipra-aahutee | Rakshaa kaadhee Brihadravaa ||

Ovee 112

विप्राहातें सलील बाळतेजातें । रक्षा स्पर्शतां लागे हातें । दृष्टी पाहतां बाळातें । मंजुळवत रुदन करी ॥ ११२ ॥

Vipra-haate saleela baala-tejaate | Rakshaa sparshataa laage haate | Drishtee paahataa baalaate | Manjula-vata rudana karee ||

Ovee 113

तंव तो पुरोहित ज्ञानी द्विज । रायासी म्हणे महाराज । यज्ञकुंडीं तेजःपुंज । बाळ प्रसाद मिरविलें ॥ ११३ ॥

Tava toh purohita jnyaanee dviju | Raayaasee mhane Mahaaraaju | Yajnya-kundee tejapunju | Baala prasaada miravile ||

Ovee 114

प्रत्योदक उचलोनि हाती । बाळ दावी रायाप्रती । राव पाहोनि तेजस्थिती । परम चित्तीं तोषला ॥ ११४ ॥

Pratyodaka uchaloni haatee | Baala daavee raayaa-pratee | Raava paahoni teja-sthitee | Parama chittee toshalaa ||

Ovee 115

जैसा जलार्णव मंथन करितां । त्यांत चतुर्दश रत्नें निघतां । मग आनंद न माये सुरवरचित्ता । तैसें झालें बृहद्रव्या ॥ ११५ ॥

Jaisaa jala-arnava manthana karitaa | Tyaata chatur-dasha ratne nighataa | Maga aananda na maaye suravara-chittaa | Taise jhaale Brihadravyaasee ||

Ovee 116

कीं संजीवनींचा धरुनि अर्थ । कच गेला शुक्रगृहातें । साधूनि येतां संजीवनीतें । शचीनाथ आनंदला ॥ ११६ ॥

Kee sanjeevaneenchaa dharuni arthu | Kacha gelaa Shukra-grihaate | Saadhuuni yetaa sanjeevaneete | Shachee-Naatha aanandalaa ||

Ovee 117

कीं राम उपजतां कौसल्ये कुशीं । आनंद झाला दशरथासी । तेवीं पाहतां बाळमुखासी । बृहद्रवा आनंदला ॥ ११७ ॥

Kee Raama upajataa Kausalye kushee | Aananda jhaalaa Dasharathaasee | Tevee paahataa baala-mukhaasee | Brihadravaa aanandalaa ||

Ovee 118

मग पुरोहित विप्रपासून । निजकरीं कवळी अग्निनंदन । परम स्नेहें हृदयीं धरुन । घेत चुंबन बाळाचे ॥ ११८ ॥

Maga purohita vipra-paasunu | Nija-karee kavalee Agni-nandanu | Parama snehe hridayee dharunu | Gheta chumbana baalaache ||

Ovee 119

परम उदेला आनंद पोटीं । कीं चंद्रोदयींची ऐक्यभेटी । मग समुद्रपात्रा तोयदाटी । प्रेमलहरी उचंबळे ॥ ११९ ॥

Parama udelaa aananda potee | Kee chandra-udayeenchee aikya-bhetee | Maga samudra-paatraa toya-daatee | Prema-laharee uchambale ||

Ovee 120

वारंवार घेत चुंबन । कीं त्यातें भासे प्रत्यक्ष मदन । परी तो मदनचि व्यक्त पूर्ण । शिवकायेचा प्रगटला ॥ १२० ॥

Vaaramvaara gheta chumbanu | Kee tyaate bhaase pratyaksha madanu | Paree toh madanachi vyakta poornu | Shiva-kaayechaa pragatalaa ||

Ovee 121

कीं सत्वगुणी विद्युल्लता । पाळा मांडिला शरीरावरुता । कीं पुनर्विधु प्रसन्न होतां । तेज आपुलें अर्पिलें ॥ १२१ ॥

Kee satva-gunee vidyullataa | Paalaa maandilaa shareeraavarutaa | Kee punar-vidhu prasanna hotaa | Teja aapule arpile ||

Ovee 122

कीं संघांत अपार किरणीं । महीं मिरवला हा उत्तम तरणी । असो ऐसा अपार चिन्ही । वर्णिता ग्रंथ वाढेल ॥ १२२ ॥

Kee sanghaanta apaara kiranee | Mahee miravalaa haa uttama taranee | Aso aisaa apaara chinhee | Varnitaa grantha vaadhelu ||

Ovee 123

असो बृहद्रवा लवडसवडीं । अंतःपुरांत जात तांतडी । धर्मपत्नी संसारसांगडी । निजदृष्टीं विलोकी ॥ १२३ ॥

Aso Brihadravaa lavadasavadee | Anta-puraanta jaata taatadee | Dharma-patnee sansaara-saangadee | Nija-drishtee vilokee ||

Ovee 124

नाम तिचें सुलोचना । होय ती प्रत्यक्ष सुलोचना । शुभानना ती देवांगना । महीलागीं उतरली ॥ १२४ ॥

Naama tiche Sulochanaa | Hoya tee pratyaksha Sulochanaa | Shubha-aananaa tee deva-anganaa | Mahee-laagee utaralee ||

Ovee 125

कीं प्रत्यक्ष रमा सरस्वती । कीं दिव्य अपर्णेची मूर्ती । उदया आली मायभगवती । कुरुकुळातें तारावया ॥ १२५ ॥

Kee pratyaksha Ramaa Sarasvatee | Kee divya Aparnechee moortee | Udayaa aalee maaya-Bhagavatee | Kuru-kulaate taaraavayaa ||

Ovee 126

जिचे पाहतां चरण । गंगोदक दिसे मळिण । शंतनूसारखें टाकूनि रत्न । शिवमौळी विराजली ॥ १२६ ॥

Jiche paahataa charanu | Ganga-udaka dise malinu | Shantanoo-saarakhe taakuni ratnu | Shiva-maulee viraajalee ||

Ovee 127

तस्मात् गंगासमान हातीं । देतां अपूर्व लागे गोष्टी । असो तिनें बाळक देखतां दृष्टी । पुसे रायातें आवडीनें ॥ १२७ ॥

Tasmaatu Gangaa-samaana haatee | Detaa apoorva laage goshtee | Aso tine baalaka dekhataa drishtee | Puse raayaate aavadeene ||

Ovee 128

म्हणे महाराजा विजयध्वजा । करीं कवळिलें कवण आत्मजा । मातें भासें मित्रवोजा । दुसरा तरणी आहे हा ॥ १२८ ॥

Mhane Mahaaraajaa vijaya-dhvajaa | Karee kavalile kavana aatmajaa | Maate bhaase mitra-vojaa | Dusaraa taranee aahe haa ||

Ovee 129

येरु म्हणे वो शुभाननी । यज्ञकुंडाद्विमूर्धनी । प्रसादरुपें दिधलें तेणें । राजस्तंभीं मिरवावया ॥ १२९ ॥

Yeru mhane vo shubha-aananee | Yajnya-kunda-Dvi-moordhanee | Prasaada-rupe didhale tene | Raaja-stambhee miravaavayaa ||

Ovee 130

तव उदरी जो मीनकेत । मनानें वरीं आपुला सुत । तयावरील सकळ हेत । या बाळातें मिरवाया ॥ १३० ॥

Tava udaree jo Meenaketu | Manaane varee aapulaa sutu | Tayaavareela sakala hetu | Yaa baalaate miravaayaa ||

Ovee 131

तरी वशासी मीनकेत । दिव्यस्वरुपा आहे सुत । तयाचा पाठीराखा निश्चित । ईश्वरें हा प्रेरिला ॥ १३१ ॥

Taree vamshaasee Meenaketu | Divya-svarupaa aahe sutu | Tayaachaa paathee-raakhaa nishchitu | Eeshvare haa prerilaa ||

Ovee 132

अगे हा अयोनिसंभव जाण । अवतारदक्ष चिद्रत्न । ज्वाळाभाळी होऊनि प्रसन्न । प्रसाद दिधला आपणांसी ॥ १३२ ॥

Age haa ayoni-sambhava jaanu | Avataara-daksha chid-ratnu | Jvaalaa-bhaalee houni prasannu | Prasaada didhalaa aapanaansee ||

Ovee 133

ऐसें वदतां राजभूप । सुलोचना कवळी बाळकंदर्प । तयाचे पाहूनि दिव्यरुप । मोहदीप उजळला ॥ १३३ ॥

Aise vadataa raaja-bhoopu | Sulochanaa kavalee baala-Kandarpu | Tayaache pahuni divyarupu | Moha-deepa ujalalaa ||

Ovee 134

बाळ हृदयीं कवळूनि धरितां । पयोधरी लोटली पयसरिता । बाळमुखी स्तन घालितां । पयःपान स्वीकारी ॥ १३४ ॥

Baala hridayee kavaluni dharitaa | Payo-dharee lotalee paya-saritaa | Baala-mukhee stana ghaalitaa | Payahpaana sveekaaree ||

Ovee 135

मग उत्तम करी बाळरीती । स्नानमार्जनादि सारिती । यापरी द्वादश दिनांप्रती । परम सोहळा मांडियेला ॥ १३५ ॥

Maga uttama karee baala-reetee | Snaana-maarjanaadi saaritee | Yaaparee dvaadasha dinaam-pratee | Parama sohalaa maandiyelaa ||

Ovee 136

मेळवूनि सुवासिनी । पाळणा घातला योगप्राज्ञी । जालिंदर हें नाम जनीं । सकळा आवडीं ठेविलें ॥ १३६ ॥

Melavuni suvaasinee | Paalanaa ghaatalaa yoga-praajnyee | Jaalindara hey naama janee | Sakalaa aavadee thevile ||

Ovee 137

यज्ञकुंडींचा ज्वाळामाळी । प्रसन्न झाला तेणें काळीं । ज्वाळांत उदेला म्हणूनि सकळीं । नाम जालिंदर स्थापिले ॥ १३७ ॥

Yajnya-kundeenchaa jvaalaa-maalee | Prasanna jhaalaa tene kaalee | Jvaalaanta udelaa mhanuni sakalee | Naama Jaalindara sthaapile ||

Ovee 138

ऐशा करुनियां गजरा । ग्रामांत वाटिली गोड शर्करा । अपार धन याचक नरां । लौकिकार्थ वांटिले ॥ १३८ ॥

Aishaa karuniyaa gajaraa | Graamaanta vaatilee goda sharkaraa | Apaara dhana yaachaka naraa | Laukika-artha vaantile ||

Ovee 139

ऐशिया गजरें पूर्ण राहटी । झाली बहुत दिवसां लोटी । मास संवत्सर पंचवटी । षट् सप्तम लोटले ॥ १३९ ॥

Aishiyaa gajare poorna raahatee | Jhaalee bahuta divasaa lotee | Maasa samvatsara pancha-vatee | Shatu saptama lotale ||

Ovee 140

यापरी तो बृहद्रवा राणा । अपार पाळिल्या ललना । पुढें योजूनि मौंजीबंधना । यज्ञोपवीत आराधी ॥ १४० ॥

Yaaparee toh Brihadravaa raanaa | Apaara paalilyaa lalanaa | Pudhe yojuni maunjee-bandhanaa | Yajnya-upaveeta aaraadhee ||

Ovee 141

याउपरी कोणे एके दिवसी । राव विचार करी मानसीं । गृहस्थाश्रमी जालिंदरासी । लग्नविधी उरकाया ॥ १४१ ॥

Yaauparee kone eke divasee | Raava vichaara karee maanasee | Grihastha-ashramee Jaalindaraasee | Lagna-Vidhee urakaayaa ||

Ovee 142

म्हणवूनि आपला पुरोहित । मंत्रि सवें देऊनि त्यातें । उत्तम कुमारी शोधार्थ । महीवरी प्रेरिला ॥ १४२ ॥

Mhanavuni aapalaa purohitu | Mantri save deuuni tyaate | Uttama kumaaree shodha-arthu | Mahee-varee prerilaa ||

Ovee 143

गुणवंत रुपवंत । सुलक्षणी कुमारी पाहत । मंत्री आणि पुरोहित । देशावरी हिंडती ते ॥ १४३ ॥

Gunavanta rupavantu | Sulakshanee kumaaree paahatu | Mantree aani purohitu | Deshaa-varee hindatee tey ||

Ovee 144

येरीकडे जालिंदर । राजांगना परम सुंदर । घेऊनिया अंकावर । चुंबन घेती लालसें ॥ १४४ ॥

Yereekade Jaalindaru | Raaja-anganaa parama sundaru | Ghevuniyaa ankaavaru | Chumbana ghetee laalase ||

Ovee 145

परम स्नेहानें ऊर्ध्वदृष्टी । पाहूनि बोले योगजेठी । धूर्मिण मंत्री मम दृष्टीं । दिसत नाहीं कां माते ॥ १४५ ॥

Parama snehaane oordhva-drishtee | Pahuni bole Yoga-jethee | Dhoormina mantree mama drishtee | Disata naahee kaa maate ||

Ovee 146

येरी म्हणे पाडसा ऐके । तुज स्त्री करावया जनकें । पुरोहित आणि मंत्री देखें । पाठविले आहेत बा ॥ १४६ ॥

Yeree mhane paadasaa aike | Tuja stree karaavayaa janake | Purohita aani mantree dekhe | Paathavile aaheta baa ||

Ovee 147

येरी म्हणे स्त्री काये । माता म्हणे बायकोसी म्हणावें । येरु म्हणे मज दावावें । बायका कैशा जननीये ॥ १४७ ॥

Yeree mhane stree kaaye | Maataa mhane baayakosee mhanaave | Yeru mhane maja daavaave | Baayakaa kaishaa jananeeye ||

Ovee 148

येरी म्हणे मजसमान । बायको येईल तुजकारण । जैसी मी बा त्याचसमान । तुज बायको येईल कीं ॥ १४८ ॥

Yeree mhane maja-samaanu | Baayako yaeela tuja-kaaranu | Jaisee mee baa tyaacha-samaanu | Tuja baayako yaeela kee ||

Ovee 149

ऐसी सुलोचना त्यातें वदतां । तो शब्द रक्षूनि आपुल्या चित्ता । बाळांत येऊनि खेळतां खेळतां । बाळांलागीं पुसतसे ॥ १४९ ॥

Aisee Sulochanaa tyaate vadataa | Toh shabda rakshuni aapulyaa chittaa | Baalaanta yeuuni khelataa khelataa | Baalaa-laagee pusatase ||

Ovee 150

म्हणे गडे हो ऐका एकु । मम तात माता करिती बायकु । तीस कासयासाठीं अर्थकौतुकु । करितां बायकु तें सांगा ॥ १५० ॥

Mhane gade ho aikaa eku | Mama taata maataa karitee baayaku | Teesa kaasayaa-saathee artha-kautuku | Karitaa baayaku tey saangaa ||

Ovee 151

तंव ते बोलती विचक्षण । बहु शठपणीं बोलती हांसून । जालिंदर बुद्धिहीन । बायकोही कळेना ॥ १५१ ॥

Tava tey bolatee vichakshanu | Bahu shatha-panee bolatee hasuni | Jaalindara buddhi-heenu | Baayakohee kalenaa ||

Ovee 152

मग ते म्हणती मूर्खा ऐक । बायकु म्हणतां संसार निक । विषयसुखाचें पूर्ण भातुक । जगामाजी मिरवीतसे ॥ १५२ ॥

Maga tey mhanatee moorkhaa aiku | Baayaku mhanataa samsaara niku | Vishaya-sukhaache poorna bhaatuku | Jagaa-maajee miraveetase ||

Ovee 153

विषयसुख म्हणजे काई । सांगती न ठेवता गोबाई । ते ऐकूनि थरारुन जाई । मनीं विचार करीतसे ॥ १५३ ॥

Vishaya-sukha mhanaje kaaee | Saangatee na thevataa gobaaee | Tey aikuni tharaaruna jaaee | Manee vichaara kareetase ||

Ovee 154

अगा जग हें परम अधम । आचरण आचरती परम दुर्गम । जें कां जगाचें उत्पत्तिस्थान । तेचि रमणी रमतात ॥ १५४ ॥

Agaa jaga hey parama adhamu | Aacharana aacharatee parama durgamu | Je kaa jagaache utpatti-sthaanu | Techi ramanee ramataatu ||

Ovee 155

तरी आपण करुं नये ऐसें । याचा मनाला सबळ त्रास । ऐसें रचुनि विवेकास । मुलांतूनि निघाला ॥ १५५ ॥

Taree aapana karu naye aise | Yaachaa manaalaa sabala traasu | Aise rachuni vivekaasu | Mulaantuni nighaalaa || // singer missed this //

Ovee 156

मनांत अति करी विचार । मातेच्या शब्दासी पर । तरी ते ते करुनि वेव्हार । अधर्मराशी दिसतसे ॥ १५६ ॥

Manaanta ati karee vichaaru | Maate-chyaa shabdaasee paru | Taree tey tey karuni vevhaaru | Adharma-raashee disatase ||

Ovee 157

माता बोलली मजसमान । कांता मिरवतसे चिद्रत्न । तरी ती कांता मज मातेसमान । वेव्हारा योग्य वाटेना ॥ १५७ ॥

Maataa bolalee maja-samaanu | Kaantaa miravatase chid-ratnu | Taree tee kaantaa maja maate-samaanu | Vevhaaraa yogya vaatenaa ||

Ovee 158

तरीही पूर्ण अधर्मराशी । कदा न वर्तू कार्यासी । मग सांडूनि ग्रामधामदारासी । काननांतरीं निघाला ॥ १५८ ॥

Tareehee poorna adharma-raashee | Kadaa na vartoo kaaryaasee | Maga saanduni graama-dhaama-daaraasee | Kaananantaree nighaalaa ||

Ovee 159

परी ग्रामद्वारीं ग्रामरक्षक । त्यांनीं जातां पाहिलें बाळक । परी राजनंदन म्हणूनि धाक । हटकावया अंतरले ॥ १५९ ॥

Paree graama-dvaaree graama-rakshaku | Tyaannee jaataa paahile baalaku | Paree raaja-nandana mhanuuni dhaaku | Hatakaavayaa antarale ||

Ovee 160

परी बुद्धीचा त्यांनी विवेक केला । हेर मागें पाठविला । कोणी जाऊनि त्वरें नृपाला । सांगताती तांतडीनें ॥ १६० ॥

Paree buddheechaa tyaannee viveka kelaa | Hera maage paathavilaa | Konee jauni tvare nripaalaa | Saangataatee taantadeene ||

Ovee 161

हे महाराज भुवननाथ । विपिनीं गेला आपुला सुत । रायें ऐसा ऐकूनि वृत्तांत । आला धांवत तांतडीने ॥ १६१ ॥

Hey Mahaaraaja bhuvana-Naathu | Vipinee gelaa aapulaa sutu | Raaye aisaa aikuni vrittaantu | Aalaa dhaavata taantadeene ||

Ovee 162

परी तो चपळ विलक्षण । म्हणे कोणी येईल धांवोन । म्हणोनि मार्गातें सोडोन । महाकाननीं रिघाला ॥ १६२ ॥

Paree toh chapala vilakshanu | Mhane konee yaeela dhaavonu | Mhanoni maargaate sodonu | Mahaa-kaananee righaalaa ||

Ovee 163

तंव त्या विपिनीं तरुदाटी । विशाळ जाळिया तृण अफाटी । त्यांत संचरतां हेर दृष्टी । चुकुर झाले पाहतां ॥ १६३ ॥

Tava tyaa vipinee taru-daatee | Vishaala jaaliyaa trina aphaatee | Tyaata sancharataa hera drishtee | Chukura jhaale paahataa ||

Ovee 164

परी तो योगेंद्र वपळ बहुत । जातां जातां एक पर्वत । त्याची दरी धरुनि सुत । उत्तरदिशे चालिला ॥ १६४ ॥

Paree toh Yogendra vapala bahutu | Jaataa jaataa eka parvatu | Tyaachee daree dharuni sutu | Uttara-dishe chaalilaa ||

Ovee 165

येरीकडे नृपनाथ । काननीं निघाला शोध करीत । परी शोध लागला दूतस्थानापर्यंत । पुढें शोध लागेना ॥ १६५ ॥

Yereekade nripa-Naathu | Kaananee nighaalaa shodha kareetu | Paree shodha laagalaa doota-sthaanaa-paryantu | Pudhe shodha laagenaa ||

Ovee 166

पाहतां परी बहु विपिन । परी जालिंदराचें न पावें दर्शन । जैसा अमावास्येचा दिन । चंद्रमणी लोपतसे ॥ १६६ ॥

Paahataa paree bahu vipinu | Paree Jaalindaraache na paave darshanu | Jaisaa amaavaasyechaa dinu | Chandra-manee lopatase ||

Ovee 167

ऐसें झालें सकळांसी । निराशपणें ग्रामासी । येते झाले झालिया निशी । शोक करितां सकळांनीं ॥ १६७ ॥

Aise jhaale sakalaansee | Niraasha-pane graamaasee | Yete jhaale jhaaliyaa nishee | Shoka karitaa sakalaannee ||

Ovee 168

रायासह अपार जन । पाहती आपुलालें सदन । परी बृहद्रवा आणि सुलोचना । परम अट्टहास करिताती ॥ १६८ ॥

Raayaa-saha apaara janu | Paahatee aapulaale sadanu | Paree Brihadravaa aani Sulochanaa | Parama attahaasa karitaatee ||

Ovee 169

बाळलीला खेळ अद्भुत । आठवोनि गातां रुदन करीत । राव म्हणे हा अनुचित । प्रसाद हातींचा पै गेला ॥ १६९ ॥

Baala-leelaa khela adbhutu | Aathavoni gaataa rudana kareetu | Raava mhane haa anuchitu | Prasaada haateenchaa pai gelaa ||

Ovee 170

मातें अग्नि झाला प्रसन्न । अहा माझें कर्म गहन । हातींचे गेले चिद्रत्न । काय करुं उपाय हो ॥ १७० ॥

Maate Agni jhaalaa prasannu | Ahaa maajhe karma gahanu | Haateenche gele chidratnu | Kaaya karu upaaya ho ||

Ovee 171

अहा बाळक माझें अर्कासमान । तेजरुप वाटे मदन । माता म्हणे खेळ उत्तम । काय वर्णू तयाचा ॥ १७१ ॥

Ahaa baalaka maajhe arka-samaanu | Teja-rupa vaate Madanu | Maataa mhane khela uttamu | Kaaya varnu tayaachaa ||

Ovee 172

ऐसा करितां अट्टहास । परी आणिक सरदार बुद्धिलेश । रायास सदा बोधी नानाभाष्य । युक्तिप्रयुक्ती करोनियां ॥ १७२ ॥

Aisaa karitaa attahaasu | Paree aanika saradaara buddhi-leshu | Raayaasa sadaa bodhee naanaa-bhaashyu | Yukti-prayuktee karoniyaa ||

Ovee 173

म्हणती राया नरोत्तमा । जालिंदर अयोनिसंभव । तरी हा सेवितां महाकानन । त्यासीं मरण नसेचि ॥ १७३ ॥

Mhanatee raayaa narottamaa | Jaalindara ayoni-sambhavu | Taree haa sevitaa mahaa-kaananu | Tyaasee marana nasechi ||

Ovee 174

मही समुद्रवलयांकित । शोध करु आम्ही निश्चित । परी केव्हांतरी तरी तुमचा सुत । तुम्हां भेटेल महाराजा ॥ १७४ ॥

Mahee samudra-valayaankitu | Shodha karu aamhee nishchitu | Paree kevhaantaree tumachaa sutu | Tumhaa bhetela Mahaaraajaa ||

Ovee 175

तरी निःसंशयेंकरुन । धैर्यअर्गळी ठेवा मन । ऐशा युक्तकरुन । रायासी शांत करिताती ॥ १७५ ॥

Taree nisangshaye-karuni | Dhairya-argalee thevaa manu | Aishaa yukta-karuni | Raayaasee shaanta karitaatee ||

Ovee 176

येरीकडे जालिंदर । पर्वतदरी अतिगुहार । संचरला परी महीवर । काळोखी रात्र दाटली ॥ १७६ ॥

Yereekade Jaalindaru | Parvata-daree atiguhaaru | Sancharalaa paree maheevaru | Kaalokhee raatra daatalee ||

Ovee 177

तयामाजी झालें विपरित । विपिनी वणवा लागला बहुत । पुढें तें कानन अग्नि जाळीत । तयापासीं पातला ॥ १७७ ॥

Tayaa-maajee jhaale viparitu | Vipinee vanavaa laagalaa bahutu | Pudhe tey kaanana Agni jaaleetu | Tayaapaasee paatalaa ||

Ovee 178

तंव त्या दरींत जालिंदर । निद्रे व्यापिला तृण अपार । तों जवळी आला वैश्वानर । तृण भक्षावया कारणें ॥ १७८ ॥

Tava tyaa dareenta Jaalindaru | Nidre vyaapilaa trina apaaru | Toh javalee aalaa Vaishvaanaru | Trina bhakshaavayaa kaarane ||

Ovee 179

तों बाळ गोमटें देखिले दृष्टीं । विस्मयो करी आपुले पोटीं । हे बाळ मम उदरजेठीं । उदय पावलें होतें कीं ॥ १७९ ॥

Toh baala gomate dekhile drishtee | Vismayo karee aapule potee | Hey baala mama udara-jethee | Udaya paavale hote kee ||

Ovee 180

उत्तम ठाव पाहूनि यातें । सांडिलें होतें म्यां गर्भातें । येथे यावया कारण यातें । कां पडलें न कळे हो ॥ १८० ॥

Uttama thaava pahuni yaate | Saandile hote myaa garbhaate | Yethe yaavayaa kaarana yaate | Kaa padale na kale ho ||

Ovee 181

मग शांत होऊनि मूर्तिमंत । बाळ त्वरें केला जागृत । अंकी घेऊनि पुसे त्यातें । कारण काय येथे यावया ॥ १८१ ॥

Maga shaanta houni moortimantu | Baala tvare kelaa jaagritu | Ankee ghevuni puse tyaate | Kaarana kaaya yethe yaavayaa ||

Ovee 182

येरु पाहूनि तया आदरें । म्हणे कोण तुम्ही सांगा सत्वर । येरु म्हणे मी वैश्वानर । जननीजनक तुझा मी ॥ १८२ ॥

Yeru paahuuni tayaa aadare | Mhane kona tumhee saangaa satvaru | Yeru mhane mee Vaishvaanaru | Jananee-janaka tujhaa mee ||

Ovee 183

येरु म्हणे जननीजनक । कैसे होतील हरएक । मग तो मुळींहूनि कथा पावक । तयालागीं सांगतसे ॥ १८३ ॥

Yeru mhane jananee-janaku | Kaise hoteela haraeku | Maga toh muleenhuni kathaa paavaku | Tayaa-laagee saangatase ||

Ovee 184

असो आतां वैश्वानर । पुढें पुढती लिहितां पर । ती कथा पुढें धुंडीकुमार । मालू नरहरीचा सांगे की ॥ १८४ ॥

Aso aataa Vaishvaanaru | Pudhe pudhatee lihitaa paru | Tee kathaa pudhe Dhundee-Kumaaru | Maaloo Narahareechaa saange kee ||

Ovee 185

स्वस्ति श्रीभक्तिकथासार । संमत गोरक्षकाव्य किमयागार । सदा परिसोत भाविक चतुर । एकादशाध्याय गोड हा ॥ १८५ ॥

Svasti Shreebhaktikathaa Saaru | Sammata Goraksha-Kaavya-Kimayaa gaaru | Sadaa parisota bhaavika chaturu | Ekaadasha Adhyaaya goda haa || श्रीकृष्णार्पणमस्तु । श्रीदत्तात्रेयार्पणमस्तु । Shri Krishnarpanamastu | Shri Dattatreyarpanamastu इति श्रीनवनाथभक्तिसार एकादशाध्याय संपूर्ण । Iti Shri Navnath Bhaktisar Adhyaya Ekadasha Sampurnah