Chapter 15

श्रीगणेशाय नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः । श्रीपांडुरंगाय नमः । श्रीकुलदेवतायै नमः । श्रीमातापितृभ्यां नमः ।

Shri Ganeshaaya Namah | Shri Gurubhyo Namah | Shri Paandurangaaya Namah | Shri Kuladevataayai Namah | Shri Maataa pitribhyaam Namah |

Ovee 1

जयजयाजी जगत्पालका । मुनिमानसचकोरमृगांका । कृपांबुदातया पूर्णशशाकां । ग्रंथादरीं येई कां ॥

Jaya-jaya-ji Jagat-Paalakaa | Muni-maanasa-chakora-mrigaankaa | Kripaambudaa-tayaa poorna-shashaakaa | Granthaa-daree yaee kaa ||

Ovee 2

मागील अध्यायीं कथन । तुवां वदविलें कृपा करुन । गर्तकूपीं अग्निनंदन । गोपीचंदे घातला ॥

Maageela adhyaayee kathanu | Tuvaa vadavile kripaa karunu | Garta-koopee agni-nandanu | Gopeechande ghaatalaa ||

Ovee 3

घातला परी कैसा लाग । कीं कोठें नाहीं मूसमाग । जैसा शंकर गेल्यामाग । फसवूनि त्यासी वरियेलें ॥

Ghaatalaa paree kaisaa laagu | Kee kothe naahee moosa-maagu | Jaisaa Shankara gelyaa-maagu | Phasavuni tyaasee variyele ||

Ovee 4

असो पुढें आतां श्रोती । श्रवण करावी रसाळ उक्ती । सिंहावलोकनीं घेऊनि गती । मागील कथा विलोका ॥

Aso pudhe aataa shrotee | Shravana karaavee rasaala uktee | Sinha-avalokanee ghevuni gatee | Maageela kathaa vilokaa ||

Ovee 5

बद्रिकाश्रमीं पूर्ण तपासी । गोरक्ष कानिफा जान्हवीतीरासी । तप आचरितां द्वादशवर्षी । उद्यापन उरकिलें ॥

Badrikaa-Ashramee poorna tapaasee | Goraksha, Kaaniphaa Jaanhavee-teeraasee | Tapa aacharitaa dvaadasha-varshee | Udyaapana urakile ||

Ovee 6

परी याचें त्यासी नाहीं ठाऊक । कायाभुवनीं उभय अर्क । संगोपीत कामांतक । परी माहीत नाहीं अन्योन्यां ॥

Paree yaache tyaasee naahee thaaooku | Kaayaa-bhuvanee ubhaya Arku | Sangopeeta kaama-antaku | Paree maaheeta naahee anyonyaa ||

Ovee 7

पुढील भविष्योत्तर जाणून । गुप्त ठेविलें ओळखून । यापरी तप झालिया पूर्ण । उभयतांही बोळविलें ॥

Pudheela bhavishya-uttara jaanunu | Gupta thevile olakhunu | Yaaparee tapa jhaaliyaa poornu | Ubhaya-taanhee bolavile ||

Ovee 8

कानिफा निघाला उत्तरदेशीं । महातपी तो गोरक्षशेखी । उत्तरपूर्णमध्यकोणासी । संचार करीत चालिला ॥

Kaaniphaa nighaalaa uttara-deshee | Mahaa-tapee toh Goraksha-shekhee | Uttara-poorna-madhya-konaasee | Sanchaara kareeta chaalilaa ||

Ovee 9

प्रयाग गया काशी करुन । श्रीगुरुतें शोधी गजकर्णनंदन । यापरी पूर्ण दक्षिण कोण । गोरक्ष शोधी मच्छिंद्रा ॥

Prayaaga Gayaa Kaashee karunu | Shreeguru-te shodhee gaja-karna-nandanu | Yaaparee poorna dakshina konu | Goraksha shodhee Machchindraa ||

Ovee 10

शोधीत परी तो कैसा । कीं जलविण विभक्त मासा । कीं बाळ मातेचे वसवसा । सदोदित हृदयांत ॥

Shodheeta paree toh kaisaa | Kee jalavina vibhakta maasaa | Kee baala maateche vasavasaa | Sadodita hridayaantu ||

Ovee 11

नावडे त्यातें अन्नपाणी । नावडे निद्रा सुखासनीं । सदा भंवते भाविक मनीं । उद्वेगचक्रीं पडियेला ॥

Naavade tyaate annapaanee | Naavade nidraa sukha-aasanee | Sadaa bhavate bhaavika manee | Udvega-chakree padiyelaa ||

Ovee 12

श्रीगुरु आठवूनि चित्तांत । भ्रमण करीतसे पिशाचवत । सांडी श्वास आणूनि हेत । नाथ हे नाथ म्हणोनि ॥

Shreeguru aathavuni chittaantu | Bhramana kareetase pishaacha-vatu | Saandee shvaasa aanuni hetu | Naatha hey Naatha mhanoni ||

Ovee 13

वारंवार हंबरडे फोडीत । म्हणे कधीं भेटती गुरुनाथ । प्राण डोळां उरला किंचित । पाय आतां दाखवीं ॥

Vaaramvaara hambarade phodeetu | Mhane kadhee bhetatee Gurunaathu | Praana dolaa uralaa kinchitu | Paaya aataa daakhavee ||

Ovee 14

ऐसी प्रेमें होतसे वृष्टी । आपुल्या पुसे वागवटी । म्हणे पहिला असेल मच्छिंद्र जेठी । कोणी तरी सांगा हो ॥

Aisee preme hotase vrishtee | Aapulyaa puse vaagavatee | Mhane pahilaa asela Machchindra jethee | Konee taree saangaa ho ||

Ovee 15

ऐसें बहुधा बहुतां पुसून । नाना क्षेत्रीं करी गमन । तो भ्रमत गौडदेशाकारण । हेळापट्टणीं पातला ॥

Aise bahudhaa bahutaa pusunu | Naanaa kshetree karee gamanu | Toh bhramata gauda-deshaa-kaaranu | Helaa-pattanee paatalaa ||

Ovee 16

तपें मांस भक्षिलें समग्र । अति सूक्ष्म जर्जर शरीर । त्यावरी श्रीगुरुवियोगचिंताशर । हाडीं टोले मारीतसे ॥

Tape maansa bhakshile samagru | Ati sookshma jarjara shareeru | Tyaa-varee Shreeguru-viyoga-chintaa-sharu | Haadee tole maareetase ||

Ovee 17

जेथें बैसे तेथें वसे । नीरबिंदु वाहती नेत्रास । कार्याकारण कोण्या क्षेत्रास । भिक्षा मागूं जातसे ॥

Jethe baise tethe vase | Neerabindu vaahatee netraasu | Kaaryaa-kaarana konyaa kshetraasu | Bhikshaa maagoo jaatase ||

Ovee 18

तों हेळापट्टण नगरामाझारी । येऊनि बैसला क्षणभरी । तों द्वारपाळ ग्रामद्वारीं । बैसले होते कांहींसे ॥

Toh Helaapattana nagaraa-maajhaaree | Yeuni baisalaa kshanabharee | Toh dvaara-paala graama-dvaaree | Baisale hote kaanheense ||

Ovee 19

त्यांनीं पाहूनि गोरक्षनाथ । आदेश म्हणूनि त्यातें नमीत । परी गोरक्ष तयां द्वारपाळां पुसत । मच्छिंद्रनाथ आहे कीं ॥

Tyaannee pahuni Goraksha-Naathu | Aadesha mhanuni tyaate nameetu | Paree Goraksha tayaa dvaara-paalaa pusatu | Machchindra-Naatha aahe kee ||

Ovee 20

तंव ते म्हणती आमुचे गांवीं । मच्छिंद्र नामे कोणी गोसावी । महाराजा आलाचि नाहीं । काय सांगावी सुखव्यक्ती ॥

Tava tey mhanatee aamuche gaavee | Machchindra naame konee gosaavee | Mahaaraajaa aalaachi naahee | Kaaya saangaavee sukha-vyaktee ||

Ovee 21

परी नाथा एक तापसी । आला होता या गांवासीं । नाम जालिंदर या जगासी । मिरवत होता महाराजा ॥

Paree Naathaa eka taapasee | Aalaa hotaa yaa gaavaasee | Naama Jaalindara yaa jagaasee | Miravata hotaa Mahaaraajaa ||

Ovee 22

काय सांगावी तयाची नीती । लोकांसी वाटे जैसा गभस्ती । तो तृणभारा वाहतां माथीं । अधर आम्ही पाहातसों ॥

Kaaya saangaavee tayaachee neetee | Lokaansee vaate jaisaa gabhastee | Toh trina-bhaaraa vaahataa maathee | Adhara aamhee paahaataso ||

Ovee 23

गोरक्ष म्हणे काय कारण । मस्तकीं वाहतसे तृण । येरी म्हणे काननांतून । गोधनाकरितां आणीतसे ॥

Goraksha mhane kaaya kaaranu | Mastakee vaahatase trinu | Yeree mhane toh kaananaan-tunu | Godhanaa-karitaa aaneetase ||

Ovee 24

गोरक्ष म्हणे गोधन कोणाचें । येरी म्हणतीं तें गांवींचें । परी निःस्पृहवृत्ति गोधनाचें । पालन करी महाराजा ॥

Goraksha mhane godhana konaache | Yeree mhanatee tey gaaveenche | Paree nihspriha-vritti godhanaache | Paalana karee Mahaaraajaa ||

Ovee 25

गोरक्ष म्हणे किती दिवस । राहिला होता या वस्तीस । राहूनि लोप कवण ठायास । झाला पुढें तो सांगा ॥

Goraksha mhane kitee divasu | Raahilaa hotaa yaa vasteesu | Rahuni lopa kavana thaayaasu | Jhaalaa pudhe toh saangaa ||

Ovee 26

येरी म्हणती योगद्रुमा । एक संवत्सर राहिला या ग्रामा । पुढें गेला कोठे तें आम्हां । माहीत नाहीं महाराजा ॥

Yeree mhanatee Yogadrumaa | Eka samvatsara raahilaa yaa graamaa | Pudhe gelaa kothe tey aamhaa | Maaheeta naahee Mahaaraajaa ||

Ovee 27

याउपरी गोरक्षनाथ । दिवस किती लोटले ते पाहात । येरी म्हणे दश आजपर्यंत । लोटले संवत्सर महाराजा ॥

Yaauparee Goraksha-Naathu | Divasa kitee lotale tey paahaatu | Yeree mhane dasha aaja-paryantu | Lotale samvatsara Mahaaraajaa ||

Ovee 28

ऐसी ऐकूनि तयांची वाणी । गोरक्ष विचारी आपुले मनीं । तरी कां माझा स्वामी नाम पालटूनि । जगामाजी विचरला ॥

Aisee aikuni tayaanchee vaanee | Goraksha vichaaree aapule manee | Taree kaa maajhaa Svaamee naama paalatuni | Jagaa-maajee vicharalaa ||

Ovee 29

मी सांडूनि पूर्ण तपास । लागावया करीत येईन धांवत । म्हणूनि पालटिलें स्वनामास । गांवामाजीं मिरवला ॥

Mee sanduni poorna tapaasu | Laagaavayaa kareeta yaeena dhaavatu | Mhanuni paalatile sva-naamaasu | Gaavaa-maajee miravalaa ||

Ovee 30

ऐसी कल्पना आणूनि मनीं । अश्रुधारा वाहती नयनीं । म्हणे महाराजा गेलासी सोडुनी । मज पाडसा कैसा रे ॥

Aisee kalpanaa anuni manee | Ashrudhaaraa vaahatee nayanee | Mhane Mahaaraajaa gelaasee sodunee | Maja paadasaa kaisaa re ||

Ovee 31

टाकूनि निर्वाण काननांत । कोठें गेला माझा नाथ । मी अर्भक अज्ञान बाळक । बहुत मोकालिलें कैसें मज ॥

Taakuni nirvaana kaananaatu | Kothe gelaa maajhaa Naathu | Mee arbhaka ajnyaana baalaku | Bahuta mokaalile kaise maju ||

Ovee 32

हें नाथ तूं सकळमय । सर्वस्वी बापमाय । तुजवीण मातें कोण आश्रय । तिन्ही लोकीं दिसेना ॥

Hey Naatha too sakalamayu | Sarvasvee baapamaayu | Tujaveena maate kona aashrayu | Tinhee lokee disenaa ||

Ovee 33

अहा मज पाडसाची येरणी । चरुं गेली कोणे रानीं । माझें स्मरण सकळ सांडूनि । कैसी गुंतली तिकडेचि ॥

Ahaa maja paadasaachee yeranee | Charu gelee kone raanee | Maajhe smarana sakala sanduni | Kaisee guntalee tikadechi ||

Ovee 34

अहा मग वत्साची प्रेममाउली । कोण रानीं चरुं गेली । परी माझे स्मरण विसरली । कैसी गुंतली तिकडेचि ॥

Ahaa maga vatsaachee prema-maaulee | Kona raanee charu gelee | Paree maajhe smarana visaralee | Kaisee guntalee tikadechi ||

Ovee 35

अहा माझी मोहाची माय । करुं गेली अंतराय । मज ते विसरुनि सदयहृदय । कैसी गुंतली तिकडेचि ॥

Ahaa maajhee mohaachee maayu | Karu gelee antaraayu | Maja tey visaruni sadaya-hridaya | Kaisee guntalee tikadechi ||

Ovee 36

ऐसें बोलूनि विलाप करीत । ऊर्ध्व हंबरडा मारुनि धांवत । पोट कवळुनि श्वास सोडीत । अहा नाथ म्हणूनि ॥

Aise boluni vilaapa kareetu | Oordhva hambaradaa maaruni dhaavatu | Pota kavaluni shvaasa sodeetu | Ahaa Naatha mhanuni ||

Ovee 37

मग ते कानवाळू द्वारपाळ । म्हणती नाथा न करीं तळमळ । तुम्हां मायलेंकरांचा मेळ । ईश्वर करील पुढांरा ॥

Maga tey kaanavaaloo dvaara-paala | Mhanatee Naathaa na karee talamalu | Tumhaa maaya-lenkaraanchaa melu | Eeshvara kareela pudhaaraa ||

Ovee 38

ऐसी वदती ते वाणी । गांवांत धाडिला भिक्षेलागूनि । मग तो गोरक्ष सदनोसदनीं । अलक्ष गाजवीत जातसे ॥

Aisee vadatee tey vaanee | Gaavaata dhaadilaa bhikshe-laguni | Maga toh Goraksha sadano-sadanee | Alaksha gaajaveeta jaatase ||

Ovee 39

परी जालिंदर होतां ज्या ठायीं । तेथे सहज आला भिक्षेस पाहीं । तैं एकटएक सदन सांई । पाहुनि अलक्ष म्हणतसे ॥

Paree Jaalindara hotaa jyaa thaayee | Tethe sahaja aalaa bhikshesa paahee | Tai ekata-eka sadana saaee | Paahuni alaskha mhanatase ||

Ovee 40

तो सवाल ऐकूनि जालिंदरनाथ । आदेश म्हणत महीआंत । ते आदेश गोरक्षाप्रत । श्रवण झाले तांतडी ॥

Toh savaala aikuni Jaalindara-Naathu | Aadesha mhanat mahee-aatu | Tey aadesha Gorakshaa-pratu | Shravana jhaale taatadee ||

Ovee 41

मग ते आदेश वंदूनि पुढती । म्हणे कोठें आहांत महाराज जती । येरु म्हणे महीगर्ती । विराजलोसे महाराजा ॥

Maga tey aadesha vanduni pudhatee | Mhane kothe aahaata Mahaaraaja jatee | Yeru mhane mahee-gartee | Viraajalose Mahaaraajaa ||

Ovee 42

गोरक्ष म्हणे कवण नामीं । मिरवत आहांत नाथा स्वामी । येरी म्हणे मनोधर्मी । नाथ जालिंदर म्हणतात ॥

Goraksha mhane kavana naamee | Miravata aahaanta Naathaa svaamee | Yeree mhane manodharmee | Naatha Jaalindara mhanataatu ||

Ovee 43

परी महाराजा योगद्रुमा । कवण नाम मिरवतसे तुम्हां । आणि वरदहस्तप्रसादउगमा । गुरु कोण तुमचा हो ॥

Paree Mahaaraajaa Yogadrumaa | Kavana naama miravatase tumhaa | Aani varada-hasta-prasaada-ugamaa | Guru kona tumachaa ho ||

Ovee 44

गोरक्ष म्हणे मच्छिंद्रजती । वरदप्रसाद गुरुमूर्ती । आणि गोरक्ष नाम देहाप्रती । जगामाजी मिरवले ॥

Goraksha mhane Machchindra-jatee | Varada-prasaada guru-moortee | Aani Goraksha naama dehaa-pratee | Jagaa-maajee miravale ||

Ovee 45

परी महाराजा ऐकें युक्ती । तुम्ही सेविली महीगर्ती । जगीं प्रवेष्टुनी पाप मती । भंगित झाली लोकांची ॥

Paree Mahaaraajaa aike yuktee | Tumhee sevilee mahee-gartee | Jagee praveshtunee paapa matee | Bhangita jhaalee lokaanchee ||

Ovee 46

ऐसी ऐकूनि तयाची वार्ता । जालिंदर सांगे झाली कथा । ती ऐकतांचि गोरक्षनाथा । कोपानळ पेटला ॥

Aisee aikuni tayaachee vaartaa | Jaalindara saange jhaalee kathaa | Tee aikataanchi Goraksha-Naathaa | Kopaanala petalaa ||

Ovee 47

म्हणे महाराजा आज्ञा करावी । क्षणेंचि घालीन पालथी मही । तंव त्या नृपाची प्रौढी कांहीं । भस्म करीन क्षणांत ॥

Mhane Mahaaraajaa aajnyaa karaavee | Kshanenchi ghaaleena paalathee mahee | Tava tyaa nripaachee praudhee kaanhee | Bhasma kareena kshanaantu ||

Ovee 48

जैसा अग्नि पेटला सदनांत । तेणें तृणतंतूचें कोण गणित । तन्न्यायें येथील नृपनाथ । भस्म करीन महाराजा ॥

Jaisaa agni petalaa sadanaantu | Tene trinatantooche kona ganitu | Tannyaaye yetheela nripanaathu | Bhasma kareena Mahaaraajaa ||

Ovee 49

अहा ऐसी गुरुमूर्ती । देवां दानवां वरद अती । ऐशा स्वामीसी घालूनि गर्ती । राज्य कैसा करितो जी ॥

Ahaa aisee Guru-moortee | Devaa daanavaa varada atee | Aishaa svaameesee ghaaluni gartee | Raajya kaisaa karito jee ||

Ovee 50

तरी आतांचि आज्ञा प्रमाण । लागूं नेदी एक क्षण । मग जालिंदर बोले वचन । ऐसें नोहे महाराजा ॥

Taree aataachi aajnyaa pramaanu | Laagoo nedee eka kshanu | Maga Jaalindara bole vachanu | Aise nohe Mahaaraajaa ||

Ovee 51

या कार्याचें पुढें कार्य । नातरी हृदयीं विचारुनि पाहें । नाथपंथ येणें दुणावे । हेंचि भविष्य असे पहा ॥

Yaa kaaryaa-che pudhe kaaryu | Naataree hridayee vichaaruni paahe | Naatha-pantha yene dunaave | Henchi bhavishya ase pahaa ||

Ovee 52

तरी आतां क्षमा करुन । पुढें महाराजा करी गमन । परी हें ऐसें वर्तमान । बोलूं नको जगासी ॥

Taree aataa kshamaa karunu | Pudhe Mahaaraajaa karee gamanu | Paree hey aise vartamaanu | Boloo nako jagaasee ||

Ovee 53

तुम्ही हिंडता सहज महीसी । मम सुत कानिफा भेटतां तुम्हांसी । श्रुत करावें कृत्य त्यासी । वृत्तांत यथींचा सकळिक ॥

Tumhee hindataa sahaja maheesee | Mama suta Kaaniphaa bhetataa tumhaansee | Shruta karaave kritya tyaasee | Vrittaanta yatheenchaa sakaliku ||

Ovee 54

मग तो युक्तिप्रयुक्ती करुन । संपादूनि रायासी कल्याण । मातें काढील गर्तेंतून । वाढवील तो नाथपंथ ॥

Maga toh yukti-prayuktee karunu | Sampaaduni raayaasee kalyaanu | Maate kaadheela garte-tunu | Vaadhaveela toh Naatha-panthu ||

Ovee 55

ऐसें सांगूनि गोरक्षनाथ । आदेश म्हणू बोळवीत । आणि गोरक्ष ऐकूनि शांत । होऊनि आदेश म्हणतसे ॥

Aise sanguni Goraksha-Naathu | Aadesha mhanoo bolaveetu | Aani Goraksha aikuni shaantu | Houni aadesha mhanatase ||

Ovee 56

मग आदेश शब्देंचि गमन । करुनि निघाला गोरक्षनंदन । आहारापुरतें मेळवूनि अन्न । उपहारा संपादी ॥

Maga aadesha shabdenchi gamanu | Karuni nighaalaa Goraksha-nandanu | Aahaaraa-purate melavuni annu | Upahaaraa sampaadee ||

Ovee 57

मग शिंगी शेली करुनि ग्रहण । करिता झाला मार्गी गमन । तों जगन्नाथ प्राचीनस्थान । तेथें जाऊनि पोहोंचला ॥

Maga shingee shelee karuni grahanu | Karitaa jhaalaa maargee gamanu | Toh Jagannaatha praacheena-sthaanu | Tethe jauni pohonchalaa ||

Ovee 58

येरीकडे कानिफनाथ । गांवोगांवी भ्रमण करीत । परी ज्या गांवीं जाय तेथें । जगालागीं बोधीतसे ॥

Yereekade Kaaniphaa-Naathu | Gaavogaavee bhramana kareetu | Paree jyaa gaavee jaaya tethe | Jagaa-laagee bodheetase ||

Ovee 59

कानिफामुखाचिये बोधस्थिती । ऐकूनि परम जन मानवती । सलिलप्रेम दाटूनि चित्तीं । अनुग्रह घेती तयाचा ॥

Kaaniphaa-mukhaachiye bodha-sthitee | Aikuni parama jana maana-vatee | Salila-prema daatuni chittee | Anugraha ghetee tayaachaa ||

Ovee 60

मग त्या गांवांत एकेक दोन । सच्छिष्य निघती विरक्तमान । प्रपंचराहणी लाथ मारुन । नाथासवें चालती ॥

Maga tyaa gaavaant ekeka donu | Sachchishya nighatee virakta-maanu | Prapancha-raahanee laatha maarunu | Naathaa-save chaalatee ||

Ovee 61

ऐसे एक दोन पांच सात । दहाविसांचा मेळा जमत । होतां होतां सप्तशत । दाटले शिष्य समागमें ॥

Aise eka dona paancha saatu | Dahaa-visaanchaa melaa jamatu | Hotaa hotaa sapta-shatu | Daatale shishya samaagame ||

Ovee 62

पूर्वदेशीं करिता गमन । तो स्त्रीराज्य दोषसघन । तयाच्या सीमेपर्यंत जाऊन । उलट पाहती माघारां ॥

Poorva-deshee karitaa gamanu | Toh stree-raajya dosha-saghanu | Tayaachyaa seemeparyanta jaunu | Ulata paahatee maaghaaraa ||

Ovee 63

स्त्रीराज्यांत पुरुष कोणी । नाहीं हें विख्यात जनश्रुतकर्णी । म्हणोनि शिष्यमंडळ दणाणोनि । परतोनि पाहती माघारी ॥

Stree-raajyaanta purusha konee | Naahee hey vikhyaata jana-shruta-karnee | Mhanoni shishya-mandala danaanoni | Paratoni paahatee maaghaaree ||

Ovee 64

ठायीं ठायीं करिती विचार । म्हणती स्त्रीराज्यदेश तीव्र । तेथें प्रवेश करितां नर । वाचत नाहीं सहसाही ॥

Thaayee thaayee karitee vichaaru | Mhanatee stree-raajyadesha teevru | Tethe pravesha karitaa naru | Vaachata naahee sahasaahee ||

Ovee 65

ऐसा देश कठिण असून । स्वामी करिती तयांत गमन । तरी अग्निकुंडीं सकळां नेऊन । पूर्ण आहुती इच्छितसे ॥

Aisaa desha kathina asunu | Svaamee karitee tayaata gamanu | Taree agni-kundee sakalaa neunu | Poorna aahutee ichchitase ||

Ovee 66

जरी सेविल्या हलाहलातें । मग कोण पुरुष जगेल तेथे । जेवी तीव्र अग्नीत शिरतां तेथें । आहाळेना कैसे म्हणावे ॥

Jaree sevilyaa halaa-halaate | Maga kona purusha jagela tethe | Jevee teevra agneeta shirataa tethe | Aahaalenaa kaise mhanaave ||

Ovee 67

सदनीं प्रेरिला वैश्वानर । सदन झालें खदिरांगार । तयामाजी निघतां नर । वांचेल कैसा सहसा तो ॥

Sadanee prerilaa vaish-vaanaru | Sadana jhaale khadira-angaaru | Tayaa-maajee nighataa naru | Vaanchela kaisaa sahasaa toh ||

Ovee 68

कीं पतंग घेता दीपाची भेटी । त्याचि रीती येथें गोष्टी । दिसूनि येती परी शेवटीं । मृत्यु आम्हा दिसतसे ॥

Kee patanga ghetaa deepaachee bhetee | Tyaachi reetee yethe goshtee | Disuni yetee paree shevatee | Mrityu aamhaa disatase ||

Ovee 69

ऐसें होतां निश्चयवचन । कोणी म्हणती करापलायन । जीवित्व वाचल्या साधन । घडून येईल महाराजा ॥

Aise hotaa nishchaya-vachanu | Konee mhanatee karaa-palaayanu | Jeevitva vaachalyaa saadhanu | Ghaduna yaeela Mahaaraajaa ||

Ovee 70

एक म्हणती ऐसें करावें । सदृढ धरावे गुरुचे पाय । मग जीवित्वाचें भय काय । जातसे तरी जाऊं द्या ॥

Eka mhanatee aise karaave | Sadridha dharaave guruche paayu | Maga jeevitvaa-che bhaya kaayu | Jaatase taree jaaoo dyaa ||

Ovee 71

काया वाचा तनुमनधन । प्रथम त्यासी केलें अर्पण । मग या जीवित्वाची आस्था धरुन । व्रतालागीं कां भंगावें ॥

Kaayaa vaachaa tanumana-dhanu | Prathama tyaasee kele arpanu | Maga yaa jeevitvaachee aasthaa dharunu | Vrataa-laagee kaa bhangaave ||

Ovee 72

एक म्हणती लागलें वेड । कैचे व्रत पडिपाड । जीवित्व हरल्या व्रतकोड । कोणी दृष्टीं पाहिलें ॥

Eka mhanatee laagale vedu | Kaiche vrata padipaadu | Jeevitva haralyaa vratakodu | Konee drishtee paahile ||

Ovee 73

तरी हा अर्थ सांडूनि धन । या स्वामीलागीं चुकवून । गृहस्थांनो पलायन । करुनि जीवित्व वांचवा ॥

Taree haa artha sanduni dhanu | Yaa svaamee-laagee chukavunu | Grihasthaanno palaayanu | Karuni jeevitva vaanchavaa ||

Ovee 74

या स्वामीसी लागलें वेड । सादर मृत्युझांपड । जया ठायीं पडेल धाड । चालूनि जातो त्या ठायीं ॥

Yaa svaameesee laagale vedu | Saadara mrityu-jhaampadu | Jayaa thaayee padela dhaadu | Chaaluni jaato tyaa thaayee ||

Ovee 75

ऐसें तुम्हांसीं सत्य भासेल । तरी हे मानूनि घ्यावे बोल । जीवित्वाची आस्था असेल । तरी बोल फोल न मानावे ॥

Aise tumhaansee satya bhaaselu | Taree hey maanuni ghyaave bolu | Jeevitvaachee aasthaa aselu | Taree bola phola na maanaave ||

Ovee 76

ऐसें ठायीं ठायीं ताटीं । बैसूनि करिती बोलचावटी । परी हा अर्थ सकळ पोटीं । कानिफातें समजला ॥

Aise thaayee thaayee taatee | Baisuni karitee bola-chaavatee | Paree haa artha sakala potee | Kaaniphaate samajalaa ||

Ovee 77

मनांत म्हणे भ्याले सकळ । हीनबुद्धि अति दुर्बळ । परी आपुला प्रताप सांगतां तुंबळ । सत्य वाटणार नाहीं यांसी ॥

Manaanta mhane bhyaale sakalu | Heena-buddhi ati durbalu | Paree aapulaa prataapa saangataa tumbalu | Satya vaatanaara naahee yaansee ||

Ovee 78

मग करी कवळूनि भस्मचिमुटी । स्पर्शास्त्र प्रयोग पोटीं । जल्पूनि प्रेरी महीपोटी । तिन्ही दिशा लक्षुनी ॥

Maga karee kavaluni bhasma-chimutee | Sparsha-astra prayoga potee | Jalpuni preree mahee-potee | Tinhee dishaa lakshunee ||

Ovee 79

पुढील मात्र मार्ग ठेवूनि मोकळा । दिशा बंधन केल्या सकळा । केल्या परी ऐशा बळा । देवदानवां आतुळेना ॥

Pudheela maatra maarga thevuni mokalaa | Dishaa bandhana kelyaa sakalaa | Kelyaa paree aishaa balaa | Deva-daanavaa aatulenaa ||

Ovee 80

केले अर्थ द्व्यथपर । शिष्य पळूनि नाहीं जाणार । आणि मारुतीचाही भुभुःकार । पोहोचूं नये त्या ठाया ॥

Kele artha dvyarthaparu | Shishya paluni naahee jaanaaru | Aani Maaruteechaahee bhubhuhkaaru | Pohochoo naye tyaa thaayaa ||

Ovee 81

ऐसें स्पर्शास्त्र पृष्ठीं । रचूनि शांत बैसला जेठी । मग शिष्यां पाचारुनि शेवटीं । पुसता झाला तयासी ॥

Aise sparsha-astra prishthee | Rachuni shaanta baisalaa jethee | Maga shishyaa paachaaruni shevatee | Pusataa jhaalaa tayaasee ||

Ovee 82

लहान मोठे मेळवून । समुदायासी बैसवून । म्हणे आम्हांलागीं जाणें । स्त्रीराज्यांत आहे कीं ॥

Lahaana mothe melavunu | Samudaayaasee baisavunu | Mhane aamhaa-laagee jaane | Stree-raajyaanta aahe kee ||

Ovee 83

परी तो देश कठिण । वांचत नाही पुरुषरत्न । हनुमंतभुभुःकारेंकरुन । प्राणहानी होतसे ॥

Paree toh desha kathinu | Vaanchata naahee purusha-ratnu | Hanumanta-bhubhuh-kaaren-karunu | Praana-haanee hotase ||

Ovee 84

पुढें देश बहुत कठिण । परी आम्हांलागीं आहे जाणें । तया देशींचे तीर्थ करुन । येऊं ऐसें वाटतसे ॥

Pudhe desha bahuta kathinu | Paree aamhaa-laagee aahe jaane | Tayaa desheenche teertha karunu | Yeoo aise vaatatase ||

Ovee 85

आमुचा विश्वास गुरुपायीं । जरी असेल भवप्रवाहीं । तरी देशाची लंघूनि मही । पुनः येऊं माघारे ॥

Aamuchaa vishvaasa guru-paayee | Jaree asela bhava-pravaahee | Taree deshaachee langhuni mahee | Punah yeoo maaghaare ||

Ovee 86

नातरी सुखें जावो प्राण । परी मनाची धांव घेई पूर्ण । तरी तुमचा विचार कवण । तो मजप्रती दर्शवावा ॥

Naataree sukhe jaavo praanu | Paree manaachee dhaava gheyee poornu | Taree tumachaa vichaara kavanu | Toh majapratee darshavaavaa ||

Ovee 87

जें निःसीम गुरुच्या असती भवतीं । तिहीं धरावी माझी संगती । नातरी जीवलोभ असेल चित्तीं । तिहीं जावें माघारें ॥

Je nihseema guruchyaa asatee bhavatee | Tihee dharaavee maajhee sangatee | Naataree jeeva-lobha asela chittee | Tihee jaave maaghaare ||

Ovee 88

ऐसें सांगूनि बोलावीत । म्हणे देखिली बुद्धि करा येथ । मग निःसीम भक्तांचे किंचित । तया ठायी राहिले ॥

Aise sanguni bolaaveetu | Mhane dekhilee buddhi karaa yethu | Maga nihseema bhaktaanche kinchitu | Tayaa thaayee raahile ||

Ovee 89

सातशतांत सात जाण । ठायीं उरले स्थान धरुन । वरकड कंबरबस्ती करुन । कल्पिल्या मार्गी चालिले ॥

Saatashataanta saata jaanu | Thaayee urale sthaana dharunu | Varakada kambara-bastee karunu | Kalpilyaa maargee chaalile ||

Ovee 90

मनांत मानिती सुखवसा । म्हणती तस्कर बुद्धीचा ठसा । पळूनि जाता काजळीलेशा । मूर्खत्व येते आपणांसी ॥

Manaata maanitee sukhavasaa | Mhanatee taskara buddheechaa thasaa | Paluni jaataa kaajalee-leshaa | Moorkhatva yete aapanaasee ||

Ovee 91

तरी फार बरवें झालें । स्वामीनें अंतर ओळखिलें । उजळणीं बोळविले । कीर्तिमाहात्म्य रक्षुनी ॥

Taree phaara barave jhaale | Svaameene antara olakhile | Ujalanee bolavile | Keerti-maahaatmya rakshunee ||

Ovee 92

ऐसा चित्तीं सुखवसा मानून । आले पंथी करिती गमन । एक कोस गेले धांवून । सीमेपर्यंत ग्रामाच्या ॥

Aisaa chittee sukhavasaa maanunu | Aale panthee karitee gamanu | Eka kosa gele dhaavunu | Seemeparyanta graamaachyaa ||

Ovee 93

परी स्पर्शास्त्र सीमा लक्षून । बैसलें होतें मही वेष्टून । तेणें येतांच धरिलें कवळून । महिसीं दृढ केले ते ॥

Paree sparsha-astra seemaa lakshunu | Baisale hote mahee veshtunu | Tene yetaancha dharile kavalunu | Mahisee dridha kele tey ||

Ovee 94

पद झाले महीं व्यक्त । मागें पुढें ठेवाया नसे शक्त । जैसें सावज गुंतल्या चिखलांत । बळ कांहीं चालेना ॥

Pada jhaale mahee vyaktu | Maage pudhe thevaayaa nase shaktu | Jaise saavaja guntalyaa chikhalaantu | Bala kaanhee chaalenaa ||

Ovee 95

असो झाले महीं व्यक्त । म्हणूनि हस्ते काढूं जात । तों हस्त झाले महीं लिप्त । मग सकळ ओणवे झाले ॥

Aso jhaale mahee vyaktu | Mhanuni haste kaadhoo jaatu | Toh hasta jhaale mahee liptu | Maga sakala onave jhaale ||

Ovee 96

येरीकडे कानिफानाथ । त्या सातांतें बोलावूनि घेत । जवळ बैसवूनि सकळ वृत्तांत । निवेदिला तयांचा ॥

Yereekade Kaaniphaa-Naathu | Tyaa saataate bolaavuni ghetu | Javala baisavuni sakala vrittaantu | Nivedilaa tayaanchaa ||

Ovee 97

तुम्हीं करावें आतां ऐसें । शीघ्र जाऊनि त्या महीस । पाषाण करीं उचलोनि विशेष । तयांच्या पृष्ठीं स्थापावे ॥

Tumhee karaave aataa aise | Sheeghra jauni tyaa maheesu | Paashaana karee uchaloni visheshu | Tayaanchyaa prishthee sthaapaave ||

Ovee 98

मग विभक्तास्त्रविभूति । चर्चूनि तयांच्या भाळाप्रति । मागूनि पाठविले साती । समाचारा तयांच्या ॥

Maga vibhakta-astra-vibhooti | Charchuni tayaanchyaa bhaalaaprati | Maguni paathavile saatee | Samaachaaraa tayaanchyaa ||

Ovee 99

ते तंव श्रीगुरुचे आज्ञेकरुन । पहात चालिले सीमास्थान । तरी ते सर्वही ओणवे होऊन । ठायीं ठायीं खुंटले ॥

Tey tava Shreeguru-che aajnyekarunu | Pahaata chaalile seemaa-sthaanu | Taree tey sarvahee onave hounu | Thaayee thaayee khuntale ||

Ovee 100

सातांसी पाहूनि अवघ्या मूर्ती । परम चित्ती लज्जित होती । अधोवदन करुनि पाहती । परी न देती उत्तर ॥

Saataansee pahuni avaghyaa moortee | Parama chittee lajjita hotee | Adho-vadana karuni paahatee | Paree na detee uttaru ||

Ovee 101

हे जाऊनि बोलती त्यांतें । कैसें सोडूनि गुरुतें । जीवित्वलोभ धरुनियां मनातें । मार्ग केला पुढारां ॥

Hey jauni bolatee tyaante | Kaise soduni gurute | Jeevitva-lobha dharuniyaa manaate | Maarga kelaa pudhaaraa ||

Ovee 102

परी ईश्वराची अगाध करणी । सकळ पडला महीं खिळूनी । ऐसिया रीतीं कोण तरुनी । गेला आहे सांगा पां ॥

Paree Eeshvaraachee agaadha karanee | Sakala padalaa mahee khiluunee | Aisiyaa reetee kona tarunee | Gelaa aahe saangaa paa ||

Ovee 103

मग हस्तें सकळ पाषाण । पृष्ठीं ठेविती बळेंकरुन । स्पर्श होतांचि जाती चिकटून । आंग हालवितां पडेना ॥

Maga haste sakala paashaanu | Prishthee thevitee bale-karuni | Sparsha hotaanchi jaatee chikatunu | Aanga haalavitaa padenaa ||

Ovee 104

मग परम आक्रंदती । चुकलों चुकलों ऐसें म्हणती । आतां क्षमा करुनि चित्तीं । सोडवावें आम्हांतें ॥

Maga parama aakrandatee | Chukalo chukalo aise mhanatee | Aataa kshamaa karuni chittee | Sodavaave aamhaante ||

Ovee 105

येरु म्हणती खुशाल असा । जीवित्वाचा धरुनि भरंवसा । स्वामी पाहूनि आलिया देशा । सोडवूनि नेऊं तुम्हांसी ॥

Yeru mhanatee khushaala asaa | Jeevitvaachaa dharuni bharavasaa | Svaamee pahuni aaliyaa deshaa | Sodavuni neoo tumhaansee ||

Ovee 106

गुरु करितां हा कशाला । संकट पडतां काढितां पळा । परी ज्याची क्रिया त्याची त्याला । फलद्रूप होतसे ॥

Guru karitaa haa kashaalaa | Sankata padataa kaadhitaa palaa | Paree jyaachee kriyaa tyaachee tyaalaa | Phaladroopa hotase ||

Ovee 107

आतां स्वस्थ असा चित्तीं । आम्ही जातो स्त्रीदेशाप्रती । दैवें वांचूनि आलिया अंतीं । सोडवूनि नेऊं तुम्हांतें ॥

Aataa svastha asaa chittee | Aamhee jaato stree-deshaa-pratee | Daive vaanchuni aaliyaa antee | Sodavuni neoo tumhaante ||

Ovee 108

ऐसें सकळा करुनि भाषण । सकळां पृष्ठीं देऊनि पाषाण । परतते झाले गुरुआज्ञेकरुन । परी ते पाहूनि आरंबळती ॥

Aise sakalaa karuni bhaashanu | Sakalaa prishthee deuni paashaanu | Paratate jhaale Guruaajnyekarunu | Paree tey pahuni aarambalatee ||

Ovee 109

म्हणती गुरुमायेहूनि माय । होऊनियां सदयहृदय । आम्हांसही सवें न्यावें । स्त्रीराज्यामाझारीं ॥

Mhanatee Guru-maayehuni maayu | Houniyaa sadaya-hridaya | Aamhaansahee save nyaave | Stree-raajyaa-maajhaaree ||

Ovee 110

आमुची सकळ गेली भ्रांती । आणि गुरुची समजली प्रतापशक्ती । आतां सकळ नासूनि दुर्मती । विश्वासातें टेंकलों ॥

Aamuchee sakala gelee bhraantee | Aani guruchee samajalee prataapa-shaktee | Aataa sakala naasuni durmatee | Vishvaasaate tenkalo ||

Ovee 111

ऐसी करितां विनवणी । ती ऐकिली सातजणीं । मग म्हणती श्रीगुरुतें सांगुनी । सुटका करुं तुमची ॥

Aisee karitaa vinavanee | Tee aikilee saatajanee | Maga mhanatee Shreeguru-tey saangunee | Sutakaa karu tumachee ||

Ovee 112

ऐसें बोलूनि सकळांकारण । पुनः आले परतून । म्हणती महाराजा दैन्यवाण । शिष्यकटक मिरवले ॥

Aise boluni sakalaankaaranu | Punah aale paratunu | Mhanatee Mahaaraajaa dainyavaanu | Shishya-kataka miravale ||

Ovee 113

त्यांची नासिली सकळ भ्रांती । पृष्ठीं पाषाण घेऊनि आरंबळती । तरी आतां कृपा ओसंडोनि चित्तीं । मुक्त करा सर्वांतें ॥

Tyaanchee naasilee sakala bhraantee | Prishthee paashaana ghevuni aarambalatee | Taree aataa kripaa osandoni chittee | Mukta karaa sarvaante ||

Ovee 114

आतां येथूनि गेलिया प्राण । सोडणार नाहीं आपुले चरण । सर्वही स्थिरमती धरुन । चरणावरी लोटतील ॥

Aataa yethuni geliyaa praanu | Sodanaara naahee aapule charanu | Sarvahee sthira-matee dharunu | Charanaa-varee lotateelu ||

Ovee 115

नाना युक्तींकरुन । करितील श्रीगुरुचें समाधान । हें सच्छिष्यांचे ऐकूनि वचन । नाथ चित्तीं तोषला ॥

Naanaa yuktee-karuni | Kariteela Shreeguru-che samaadhaanu | Hey sachchishyaanche aikuni vachanu | Naatha chittee toshalaa ||

Ovee 116

मग विभक्तास्त्रमंत्र होटीं । जल्पूनि योजिली भस्मचिमुटी । ओपूनि शिष्या करसंपुटी । म्हणे चर्चूनि यावे तयातें ॥

Maga vibhakta-astra-mantra hotee | Jalpuni yojilee bhasma-chimutee | Opuni shishyaa kara-samputee | Mhane charchuni yaave tayaate ||

Ovee 117

मग एक शिष्य जाऊनि तेथें । भाळीं चर्चूनि भस्मचिमुटातें । चर्चिता झाले सकळ मुक्त । साता उणे सातशें ॥

Maga eka shishya jauni tethe | Bhaalee charchuni bhasma-chimutaate | Charchitaa jhaale sakala muktu | Saataa une saatashe ||

Ovee 118

ऐसे मुक्त झालें सकळ जनीं । येऊनि लागले गुरुचे चरणीं । नाथ तयालागीं पाहुनी । अहा अहा म्हणतसे ॥

Aise mukta jhaale sakala janee | Yeuni laagale guruche charanee | Naatha tayaa-laagee paahunee | Ahaa ahaa mhanatase ||

Ovee 119

असो ऐसें बोलूनि वचन । तेथूनि टाळितां मगमुक्काम । स्त्रीदेशाचे सीमेवरी जाऊन । वस्तीलागीं विराजती ॥

Aso aise boluni vachanu | Tethuni taalitaa maga-mukkaamu | Stree-deshaache seemevaree jaunu | Vastee-laagee viraajatee ||

Ovee 120

तेथें दिन लोटल्या झाली रात्री । तो चमत्कार वर्तला ते क्षितीं । भुभुःकार द्यावया मारुती । सेतुहूनि चालिला ॥

Tethe dina lotalyaa jhaalee raatree | Toh chamatkaara vartalaa tey kshitee | Bhubhuhkaara dyaavayaa Maarutee | Setuhuni chaalilaa ||

Ovee 121

तों मार्गी येतां अस्त्र सबळ । वेष्टित झालें पदकमळ । परी तो वज्रशरीरी तुंबळ । अस्त्रालागीं मानीना ॥

Toh maargee yetaa astra sabalu | Veshtita jhaale pada-kamalu | Paree toh Vajra-shareeree tumbalu | Astraa-laagee maaneenaa ||

Ovee 122

येरु चित्तामाजी विचार करीत । हें स्पर्शास्त्र आहे निश्चित । तरी येथें कोणी प्रतापवंत । आला आहे निश्चयें ॥

Yeru chittaa-maajee vichaara kareetu | Hey sparsha-astra aahe nishchitu | Taree yethe konee prataapa-vantu | Aalaa aahe nishchaye ||

Ovee 123

ऐसा विचार करुनि चित्तीं । येता झाला सीमेप्रती । तों कटक पाहूनि नाथपंथी । मनांत विचार करीतसे ॥

Aisaa vichaara karuni chittee | Yetaa jhaalaa seemepratee | Toh kataka pahuni Naatha-panthee | Manaanta vichaara kareetase ||

Ovee 124

कीं म्या यत्न करुनि बहुत । तेथें पाठविला मच्छिंद्रनाथ । परी कटक गेलिया तेथ । बोधितील तयासी ॥

Kee myaa yatna karuni bahutu | Tethe paathavilaa Machchindra-Naathu | Paree kataka geliyaa tethu | Bodhiteela tayaasee ||

Ovee 125

मग बोधें होऊनियां स्वार । स्वदेशीं येईल मच्छिंद्र । मग मैनाकिनीमुखचंद्र । दुःखसागरीं उतरेल ॥

Maga bodhe houniyaa svaaru | Svadeshee yaeela Machchindru | Maga Mainaakinee-mukha-chandru | Duhkha-saagaree utarelu ||

Ovee 126

तरी येथेंचि यातें निर्बळ करुन । मागें लावावें परतून । मग अति भीमरुप धरुन । भुभुःकार करीतसे ॥

Taree yethenchi yaate nirbala karunu | Maage laavaave paratunu | Maga ati bheema-rupa dharunu | Bhubhuhkaara kareetase ||

Ovee 127

गाजवी पुच्छाचा फडत्कार । भयंकररुपी अति तीव्र । तें पाहुनिया कटकभार समग्र । स्वामीआड दडताती ॥

Gaajavee puchchaachaa phadatkaaru | Bhayankara-rupee ati teevru | Tey paahuniyaa kataka-bhaara samagru | Svaamee-aada dadataatee ||

Ovee 128

म्हणती महाराजा प्रळयकाळ । प्रथम उदेला महाबळ । आता भक्षील कटक सकळ । उपाय कांहीं योजावा ॥

Mhanatee Mahaaraajaa pralaya-kaalu | Prathama udelaa mahaabalu | Aataa mardeela (bhaksheela) kataka sakalu | Upaaya kaanhee yojaavaa ||

Ovee 129

येरु म्हणे नाहीं भय । उगेचि पहा धरुनि धैर्य । यानें तुमचे करावें काय । अचळपणीं असा रे ॥

Yeru mhane naahee bhayu | Ugechi pahaa dharuni dhairyu | Yaane tumache karaave kaayu | Achalapanee asaa re ||

Ovee 130

मग करीं घेऊनि भस्मचिमुटी । वज्रास्त्र परम बोले होटीं । तो प्रयोग सिद्ध होता दाटीं । भस्मचिमुटी फेंकिली ॥

Maga karee ghevuni bhasma-chimutee | Vajra-astra parama bole hotee | Toh prayoga siddha hotaa daatee | Bhasma-chimutee phenkilee ||

Ovee 131

मग तें वज्रास्त्र परम कठिण । माथां मिरविलें भूषण गगन । येरीकडे वायुनंदन । निजदृष्टी पहातसें ॥

Maga tey vajra-astra parama kathinu | Maathaa miravile bhooshana gaganu | Yereekade vaayu-nandanu | Nija-drishtee pahaatase ||

Ovee 132

मग मोठमोठे उचलून पर्वत । फेंकिता झाला गगनपंथ । ते गिरी आदळतां वज्रास्त्र । चूर्ण होती क्षणार्धें ॥

Maga mothamothe uchaluna parvatu | Phenkitaa jhaalaa gagana-panthu | Tey giree aadalataa Vajra-astru | Choorna hotee kshanaardhe ||

Ovee 133

तें पाहूनि अंजनीसुत । प्रेरिता झाला मुष्टीघात । तेणे वज्र झाले भंगित । निचेष्टित महीं पडलें ॥

Tey pahuni Anjanee-sutu | Preritaa jhaalaa mushtee-ghaatu | Tene Vajra jhaale bhangitu | Nicheshtitu mahee padale ||

Ovee 134

ऐसें होतां प्रकरण । दृष्टी पाहे कर्णनंदन । मग काळिकास्त्र जल्पून । भस्मचिमुटी सोडीतसे ॥

Aise hotaa prakaranu | Drishtee paahe Karna-nandanu | Maga Kaalikaa-astra jalpunu | Bhasma-chimutee sodeetase ||

Ovee 135

यावरी सवेंचि अग्न्यस्त्र । सोडिता झाला प्रयोगमंत्र । त्यावरी सवेंचि वासवास्त्र । वरी वाय्वस्त्र प्रेरिलें ॥

Yavaree savenchi agni-astru | Soditaa jhaalaa prayoga-mantru | Tyaa-varee savenchi Vaasava-astra | Varee vaayu-astra prerile ||

Ovee 136

मग तो वाय्वस्त्रप्रयोग होतां । द्विमूर्धनी दाटला सविता । मग महापर्वत असती स्थूलता । भस्म होती तयानें ॥

Maga toh vaayu-astra-prayoga hotaa | Dvimoordhanee daatalaa savitaa | Maga mahaa-parvata asatee sthoolataa | Bhasma hotee tayaane ||

Ovee 137

तों अंजनीसुतासकट । तो अति तीव्र करीत नेट । याउपरी काय उद्भट । विक्रालरुपी प्रगटला ॥

Toh Anjanee-sutaa-sakatu | Toh ati teevra kareeta netu | Yaauparee kaaya udbhatu | Vikraala-rupee pragatalaa ||

Ovee 138

कीं कृतांत जैसा मुख पसरुन । ग्रासू पाहे सकळ जन । त्यातें साह्य परिपूर्ण । वासवशक्ती मिरवली ॥

Kee Kritaanta jaisaa mukha pasarunu | Graasoo paahe sakala janu | Tyaate saahya paripoornu | Vaasava-shaktee miravalee ||

Ovee 139

जैसा यमामागे दम । प्रगट होय हरुं प्राण । ऐसें उभयास्त्र तरुण । कडकडां करीतसे ॥

Jaisaa Yamaamaage damu | Pragata hoya haru praanu | Aise ubhaya-astra tarunu | Kadakadaa kareetase ||

Ovee 140

जैसे खग मेघडंबरीं । चनका मारिती चपळेपरी । उदेली भक्ती तदनुपरी । प्रणयतरणी मिरवल्या ॥

Jaise khaga megha-dambaree | Chanakaa maaritee chapaleparee | Udelee bhaktee tadanu-paree | Pranaya-taranee miravalyaa ||

Ovee 141

त्यात अग्न्यस्त्राचा ताप थोर । त्यावरी साह्यातें वातास्त्र । मग मारुतिदेह होऊनि जर्जर । रक्षणार्थ कांहीं दिसेना ॥

Tyaata agni-astraachaa taapa thoru | Tyaa-varee saahyaate vaata-astru | Maga Maaruti-deha houni jarjaru | Rakshanaartha kaanhee disenaa ||

Ovee 142

वासव आणि काळिकास्त्र । मागे पुढें होऊनि पवित्र । प्रहर भेदाया पाहती स्वतंत्र । परी वायुपुत्र चपळ तो ॥

Vaasava aani Kaalikaa-astru | Maage pudhe houni pavitru | Prahara bhedaayaa paahatee svatantru | Paree vaayu-putra chapala toh ||

Ovee 143

देई अस्त्रातें दोन हात । ओढिता झाला चपळवंत । तरी तेंही अस्त्र चपळ बहुत । हस्तयुक्त होऊं न देत ॥

Daee astraate dona haatu | Odhitaa jhaalaa chapala-vantu | Taree tehee astra chapala bahutu | Hasta-yukta hooo na detu ||

Ovee 144

यावरी अग्न्यस्त्राकारण । पुच्छीं योजी वायुनंदन । यापरी वातास्त्र कारण । स्तुति विनवोनि आराधिलें ॥

Yavaree agni-astraa-kaaranu | Puchchee yojee vaayu-nandanu | Yaaparee vaata-astra kaaranu | Stuti vinavoni aaraadhile ||

Ovee 145

म्हणे महाराजा प्रळयवंत । प्रविष्ट करा अग्न्यास्त्रांत । तरी तुझा आहे सुत । लोकांमाजी मिरवतसे ॥

Mhane Mahaaraajaa pralaya-vantu | Pravishta karaa agni-astraanta | Taree tujhaa aahe sutu | Lokaa-mmaajee miravatase ||

Ovee 146

परी गृहींचा पाहूनि अनर्थ । कोणता पाहुनि तुष्टला तात । ऐसेया प्रकरणीं हृदयांत । निवारिजे महाराजा ॥

Paree griheenchaa pahuni anarthu | Konataa paahuni tushtalaa taatu | Aiseyaa prakaranee hridayaantu | Nivaarije Mahaaraajaa ||

Ovee 147

ऐसें उत्तर ऐकोनि सावधान । मग बोलवी वायुनंदन । तें वातास्त्र झालें क्षीण । महाप्रतापें आच्छादी ॥

Aise uttara aikoni saavadhaanu | Maga bolavee vaayu-nandanu | Tey vaata-astra jhaale ksheenu | Mahaaprataape aachchaadee ||

Ovee 148

तें पाहुनी कानिफनाथ । मोहनास्त्र प्रेरुनियां त्वरित । तें गुप्तास्त्र हृदयांत । जाऊनि आंत संचरलें ॥

Tey paahunee Kaaniphaa-Naathu | Mohana-astra preruniyaa tvaritu | Tey gupta-astra hridayaantu | Jauni aanta sancharale ||

Ovee 149

संचरलें तरी वज्रशरीर । लाग न धरी मोहनास्त्र । परी कांहींसा भ्रांत वायुकुमर । निजदेहीं दाटला ॥

Sancharale taree Vajra-shareeru | Laaga na dharee mohana-astru | Paree kaanheensaa bhraanta vaayu-kumaru | Nijadehee daatalaa ||

Ovee 150

तरी तैसाचि भ्रांतीमाझारी । अग्न्यस्त्र पुच्छें धरी । महाबळें समुद्रतीरी । भिरकावुनि दिधलें ॥

Taree taisaachi bhraanteemaajhaaree | Agni-astra puchche dharee | Mahaabale samudra-teree | Bhirakaavuni didhale ||

Ovee 151

परी अग्न्यस्त्रें महासबळ । काढूं लागलें समुद्र जळ । जळाचरा ओढवला प्रलयकाळ । तेणें समुद्र गजबजिला ॥

Paree agnyastre mahaa-sabalu | Kaadhoo laagale samudra jalu | Jala-acharaa odhavalaa pralaya-kaalu | Tene samudra gajabajilaa ||

Ovee 152

मग तो येवोनि मूर्तिमंत । निजदृष्टीनें जंव पाहात । तों कानिफा आणि वायुसुत । युद्धालागीं मिरवले ॥

Maga toh yevoni moorti-mantu | Nijadrishteene java paahaatu | Toh Kaaniphaa aani vaayu-sutu | Yuddhaa-laagee miravale ||

Ovee 153

परी तयासी ओढवला प्रळयकाळ । अग्न्यस्त्रातें करी शीतळ । मग जलद आणोनी सकळ । अग्न्यस्त्रीं स्थापिले ॥

Paree tayaasee odhavalaa pralaya-kaalu | Agnyastraate karee sheetalu | Maga jalada aanonee sakalu | Agni-astree sthaapile ||

Ovee 154

तेणे अग्न्यस्त्र झाले शांत । येरीकडे वायुसुत । मोहनप्रकरणीं प्रविष्टचित्त । परी पुच्छीं पर्वत उचलिला ॥

Tene agni-astra jhaale shaantu | Yereekade vaayu-sutu | Mohana-prakaranee pravishta-chittu | Paree puchchee parvata uchalilaa ||

Ovee 155

पर्वत उचलावयाचे संधीं । फाकली होती तिकडे बुद्धी । आणि स्थावरमोह अस्त्रें शुद्धि । भ्रम पडला होताचि ॥

Parvata uchalaa-vayaache sandhee | Phaakalee hotee tikade buddhee | Aani sthaavara-moha astre shuddhi | Bhrama padalaa hotaachi ||

Ovee 156

त्या संधींत दोहींकडून । पाठींपोटी अस्त्रें दोन । एकदांचि भेदिली प्रहार करुन । सबळबळें करुनियां ॥

Tyaa sandheenta doheen-kadunu | Paatheempotee astre donu | Ekadaanchi bhedilee prahaara karunu | Sabala-bale karuniyaa ||

Ovee 157

जैसी मेषाची मूर्धनी । झुंजता एक होय मेळणीं । तैसी पृष्ठीं हृदय लक्षुनी । भेदतीं झालीं तीं अस्त्रें ॥

Jaisee meshaachee moordhanee | Jhunjataa eka hoya melanee | Taisee prishthee hridaya lakshunee | Bhedatee jhaalee tee astre ||

Ovee 158

कालिका आणि वासवशक्ती । भेदितांचि मूर्छित झाली व्यक्ती । तेणें उलंढूनि महीवरती । वातसुत (वायुसुत) पडियेला ॥

Kaalikaa aani vaasava-shaktee | Bheditaanchi moorchita jhaalee vyaktee | Tene ulandhuni mahee-varatee | Vaatasuta (Vaayusuta) padiyelaa ||

Ovee 159

तें पाहूनि अनिळराज । हृदयीं उजळलें मोहबीज । मग प्रत्यक्ष होवोनि तेजःपुंज । तयापासीं पातला ॥

Tey pahuni Anila-raaju | Hridayee ujalale moha-beeju | Maga pratyaksha hovoni tejah-punju | Tayaapaasee paatalaa ||

Ovee 160

परी तो अंजनीचा बाळ । वज्रशरीरी ब्रह्मांडबळ । पुच्छ सांवरोनि उतावेळ । युद्धा मिसळूं पहातसे ॥

Paree toh Anjaneechaa baalu | Vajra-shareeree Brahmaanda-balu | Puchcha saavaroni utaavelu | Yuddhaa misaloo pahaatase ||

Ovee 161

मग श्रीवातें धरुनि हात । म्हणे ऐक मद्वचन सत्य । हे सबळपाणी आहेत नाथ । रळीं यांतें करुं नको ॥

Maga shree-vaate dharuni haatu | Mhane aika madvachana satyu | Hey sabala-paanee aaheta Naathu | Ralee yaante karu nako ||

Ovee 162

पूर्वी पाहे मच्छिंद्रनाथ । तव शिरीं दिधला होता पर्वत । वाताआकर्षणविद्या बहुत । जाज्वल्यें मिरवे यापासीं ॥

Poorvee paahe Machchindra-Naathu | Tava shiree didhalaa hotaa parvatu | Vaataa-aakarshana-vidyaa bahutu | Jaajvalye mirave yaapaasee ||

Ovee 163

तरी आतां सख्य करुन । कार्य काय तें घे साधून । गूळ दिल्या पावे मरण । विष त्यातें नकोचि ॥

Taree aataa sakhya karunu | Kaarya kaaya tey ghe saadhunu | Goola dilyaa paave maranu | Visha tyaate nakochi ||

Ovee 164

यापरी बोले अपांपती । म्हणे हेंचि मानवतें माझे चित्तीं । सख्यासारखी दुसरी युक्ती । योग्यायोग्य दिसेना ॥

Yaaparee bole apaampatee | Mhane henchi maanavate maajhe chittee | Sakhyaa-saarakhee dusaree yuktee | Yogyaayogya disenaa ||

Ovee 165

मग उदधीं आणि द्वितीय वातें । सवें घेऊनि मारुतीतें । कानिफातें घेऊनि त्वरितें । परम प्रीतीनें भेटले ॥

Maga Udadhee aani dviteeya vaate | Save ghevuni Maaruteete | Kaaniphaate ghevuni tvarite | Parama preeteene bhetale ||

Ovee 166

कानिफा तीन्ही देवांसी । नमन करितसे अतिप्रीतीसीं । नमूनि पुढें वायुसुतासी । युद्ध कां सोडिलें म्हणतसे ॥

Kaaniphaa teenhee devaansee | Namana karitase ati-preeteesee | Namuni pudhe vaayu-sutaasee | Yuddha kaa sodile mhanatase ||

Ovee 167

हे ऐकूनि बोले अनिळ । कीं युद्ध कासया करितां तुंबळ । कवण अर्थी तयाचें फळ । आम्हांलागीं दाखवा ॥

Hey aikuni bole Anilu | Kee yuddha kaasayaa karitaa tumbalu | Kavana arthee tayaache phalu | Aamhaa-laagee daakhavaa ||

Ovee 168

नाथ म्हणे तया मारुतीसी । युद्ध करीत होतों कासयासी । मारुती म्हणे कामनेसी । तरी ऐका माझिया ॥

Naatha mhane tayaa Maaruteesee | Yuddha kareeta hoto kaasayaasee | Maarutee mhane kaamanesee | Taree aikaa maajhiyaa ||

Ovee 169

म्यां बहुत यत्नेंकरुन । गौरवोनि मच्छिंद्रनंदन । परम आदरें स्त्रीराज्याकारण । पाठविला आहे कीं ॥

Myaa bahuta yatne-karuni | Gauravoni Machchindra-nandanu | Parama aadare stree-raajyaa-kaaranu | Paathavilaa aahe kee ||

Ovee 170

तरी हे तयाचे असती जाती । तेथें गेलिया तयाप्रती । भेटल्या तयाची समूळ वृत्ती । बोधस्थिती आणितील ॥

Taree hey tayaache asatee jaatee | Tethe geliyaa tayaa-pratee | Bhetalyaa tayaachee samoola vrittee | Bodha-sthitee aaniteelu ||

Ovee 171

मग तो सांडूनि तेथींचे स्थान । स्वदेशांत करील गमन । ऐसी चित्तीं कल्पना आणून । युद्धालागीं मिसळलों ॥

Maga toh sanduni tetheenche sthaanu | Svadeshaanta kareela gamanu | Aisee chittee kalpanaa anunu | Yuddhaa-laagee misalalo ||

Ovee 172

तरी आतां असो कैसें । हा गेलिया स्त्रीराज्यास । कांहीं योग मच्छिंद्रास । बोलूं नये दुरुक्ती ॥

Taree aataa aso kaise | Haa geliyaa stree-raajyaasu | Kaanhee yoga Machchindraasu | Boloo naye duruktee ||

Ovee 173

ऐसे प्रकरणीं भाष्य देऊन । आवश्य करावें यांनीं गमन । मग माझें कांहीं एक छलन । होणार नाहीं नाथासी ॥

Aise prakaranee bhaashya deunu | Aavashya karaave yaannee gamanu | Maga maajhe kaanhee eka chalanu | Honaara naahee naathaasee ||

Ovee 174

ऐसें बोलतां वायुसुत । अपांपति म्हणे बरवें यांत । अहा म्हणूनि वदे मरुतसुत । यांत काय वेंचतसे ॥

Aise bolataa vaayu-sutu | Apaampati mhane barave yaatu | Ahaa mhanuni vade maruta-sutu | Yaanta kaaya venchatase ||

Ovee 175

मग हांसोनि बोलिलें कानिफनाथें । अहा शंका आलिया तुम्हांतें । तरी प्रयोजन काय आमुतें । मच्छिंद्रातें बोलाया ॥

Maga haansoni bolile Kaaniphaa-Naathe | Ahaa shankaa aaliyaa tumhaante | Taree prayojana kaaya aamute | Machchindraate bolaayaa ||

Ovee 176

तरी सहसा आम्ही मच्छिंद्रासी । बोलणार नाहीं दुर्बलेंसी । आणि संबोधूनि त्यासी । तेथील तेथें स्थापूं कीं ॥

Taree sahasaa aamhee Machchindraasee | Bolanaara naahee durbalensee | Aani sambodhuni tyaasee | Tetheela tethe sthaapoo kee ||

Ovee 177

ऐसें वदूनि करतळभाष । देऊनि तुष्ट केलें त्यास । मग आपण आपुल्या स्वस्थानास । त्रिवर्गही चालिले ॥

Aise vaduni karatala-bhaashu | Deuni tushta kele tyaasu | Maga aapana aapulyaa sva-sthaanaasu | Trivargahee chaalile ||

Ovee 178

सकळ गेले स्वस्थानासी । तो उदय झाल्या लोटली निशीं । मग शिष्यकटकेंसी । तेथूनियां निघाले ॥

Sakala gele svasthaanaasee | Toh udaya jhaalyaa lotalee nishee | Maga shishya-katakensee | Tethuniyaa nighaale ||

Ovee 179

स्त्रीराज्यांत प्रवेशून । नाना तीर्थक्षेत्रस्थान । पहात पहात गजनंदन । शृंगमुरडीं पातला ॥

Stree-raajyaanta praveshunu | Naanaa teertha-kshetra-sthaanu | Pahaata pahaata gaja-nandanu | Shringa-muradee paatalaa ||

Ovee 180

तों तें गांवींचे नृपासनीं । तिलोत्तमा मैनाकिनी । मच्छिंद्रासह बैसोनि सभास्थानीं । सेवेलागीं विनटली ॥

Toh tey gaaveenche nripa-aasanee | Tilottamaa Mainaakinee | Machchindraasaha baisoni sabhaa-sthaanee | Seve-laagee vinatalee ||

Ovee 181

तों कानिफनाथ फेरी । आला करीत राजद्वारीं । सवें शिष्य कटक भारी । तों द्वाररक्षक शोधालागीं धांवले ॥

Toh Kaaniphanaatha pheree | Aalaa kareeta raaja-dvaaree | Save shishya-kataka bhaaree | Toh dvaara-rakshaka shodhaalaagee dhaavale ||

Ovee 182

शोधितां शिष्य नयनीं । तो कानिफा कळला कानीं । मग जाऊनियां राजांगणीं । वृत्तांत सुचविला ॥

Shodhitaa shishya nayanee | Toh Kaaniphaa kalalaa kaanee | Maga jauniyaa raaja-anganee | Vrittaanta suchavilaa ||

Ovee 183

म्हणती महाराजा ग्रामद्वारीं । कानिफा सहनाथपरिवारीं । सातशें शिष्य समुद्रलहरी । तव भेटी आलासे ॥

Mhanatee Mahaaraajaa graama-dvaaree | Kaaniphaa saha-Naatha-parivaaree | Saatashe shishya samudra-laharee | Tava bhetee aalaase ||

Ovee 184

हें ऐकूनि मच्छिंद्रनाथ । म्हणे पाहिला तया कोण पंथ । येरी म्हणती म्हणवती नाथ । कानफाटी कर्णी ॥

Hey aikuni Machchindra-Naathu | Mhane paahilaa tayaa kona panthu | Yeree mhanatee mhanavatee Naathu | Kaana-phaatee karnee ||

Ovee 185

ऐसें ऐकूनि मच्छिंद्रनाथ । परम दचकलें तयाचें चित्त । म्हणे आला कीं गोरक्षनाथ । पालटोनि नामातें ॥

Aise aikuni Machchindra-Naathu | Parama dachakale tayaache chittu | Mhane aalaa kee Goraksha-Naathu | Paalatoni naamaate ||

Ovee 186

तरी आतां कैचे येथें । राहूं देईना या सुखातें । अहा तिलोत्तमा सौंदर्यें माते । लाधली होती प्रीतीनें ॥

Taree aataa kaiche yethe | Raahoo daeenaa yaa sukhaate | Ahaa Tilottamaa saundarye maate | Laadhalee hotee preeteene ||

Ovee 187

परी तयामाजी विक्षेप झाला । कीं सैंधवे दुग्धघट नासला । तन्न्यायें न्याय झाला । प्रारब्धवशें आमुचा ॥

Paree tayaa-maajee vikshepa jhaalaa | Kee saindhave dugdhaghata naasalaa | Tannyaaye nyaaya jhaalaa | Praarabdha-vashe aamuchaa ||

Ovee 188

आतां असो कैसे तरी । यासी न्यावें ग्रामाभितरीं । म्हणोनि सिद्ध करोनि स्वारी । अश्वशिबिकेसह निघाला ॥

Aataa aso kaise taree | Yaasee nyaave graamaa-bhitaree | Mhanoni siddha karoni svaaree | Ashva-shibikesaha nighaalaa ||

Ovee 189

त्वरें येऊनि ग्रामद्वारीं । परस्पर भेटी झाल्यावरी । कानिफा पाहोनि हृदयाभीतरी । समाधान मिरवलें ॥

Tvare yeuni graama-dvaaree | Paraspara bhetee jhaalyaa-varee | Kaaniphaa paahoni hridayaa-bheetaree | Samaadhaana miravale ||

Ovee 190

मग आदेशा होऊनि नमन । रुजामे भरजरी कनकवर्ण । महीं पसरुनि योगद्रुम । तयावरी बैसविला ॥

Maga aadeshaa houni namanu | Rujaame bharajaree kanakavarnu | Mahee pasaruni yogadrumu | Tayaa-varee baisavilaa ||

Ovee 191

मग कोण कोनाची समूळ कथा । तदनु पुसतां गुरुचे पंथा । त्यांनींहि सांगितली समूळ वार्ता । जालिंदर जन्मापासूनी ॥

Maga kona konaachee samoola kathaa | Tadanu pusataa guruche panthaa | Tyaanneenhi saangitalee samoola vaartaa | Jaalindara janmaa-paasuunee ||

Ovee 192

मग मच्छिंद्र म्हणे जालिंदरनाथ । देता अनुग्रह उत्तम यात । तरी तूं कानिफा नाम सुत । गुरुबंधु तो माझा ॥

Maga Machchindra mhane Jaalindara-Naathu | Detaa anugraha uttama yaatu | Taree too Kaaniphaa naama sutu | Guru-bandhu toh maajhaa ||

Ovee 193

मग शब्दोशब्दीं अधिकोत्तर । वाढत चालली प्रेमलहर । मग वाहूनि गजस्कंधावर । ग्रामामाजी आणिलें ॥

Maga shabdoshabdee adhikottaru | Vaadhata chaalalee prema-laharu | Maga vaahuni gaja-skandhaa-varu | Graamaa-maajee aanile ||

Ovee 194

मग नानायुक्ती रचोनि चित्तीं । स्वयें करीं मच्छिंद्रजती । एक मास अति प्रीतीं । कानिफा राहविला त्या स्थानीं ॥

Maga naanaa-yuktee rachoni chittee | Svaye karee Machchindra-jatee | Eka maasa ati preetee | Kaaniphaa raahavilaa tyaa sthaanee ||

Ovee 195

राहिला परी तो नाथ कैसा । तरी समूळ कथासुधारसा । पुढिलें अध्यायीं श्रवणीं वसा । श्रवण होईल सकळिकां ॥

Raahilaa paree toh Naatha kaisaa | Taree samoola kathaa-sudhaa-rasaa | Pudhile adhyaayee shravanee vasaa | Shravana hoeela sakalikaa ||

Ovee 196

तरी हा भक्तिकथासार । तुम्हां वैष्णवांचे निजमाहेर । प्रपंच सांडूनि रहावें स्थिर । या धवलगिरीं येऊनि ॥

Taree haa bhakti-kathaa-saaru | Tumhaa vaishna-vaanche nija-maaheru | Prapancha sanduni rahaave sthiru | Yaa dhavala-giree yeuni ||

Ovee 197

धुंडीसुत नरहरिवंशीं । कवि मालू नाम जयासी । तो बैसला ग्रंथमाहेरासी । सुखसंपन्न भोगावया ॥

Dhundeesuta Narahari-vamshee | Kavi Maaloo naama jayaasee | Toh baisalaa grantha-maaheraasee | Sukha-sampanna bhogaavayaa ||

Ovee 198

स्वस्ति श्रीभक्तिकथासार । संमत गोरक्षकाव्य किमयागार । सदा परिसोत भाविक चतुर । पंचदशाध्याय गोड हा ॥

Svasti Shreebhaktikathaa Saaru | Sammata Goraksha-Kaavya Kimayaagaaru | Sadaa parisota bhaavika chaturu | Panchadasha Adhyaaya goda haa || श्रीकृष्णार्पणमस्तु । श्रीदत्तात्रेयार्पणमस्तु । Shri Krishnarpanamastu Shri Dattatreyarpanamastu इति श्रीनवनाथभक्तिसार पंचदशाध्याय संपूर्ण । Iti Shri Navnath Bhaktisar Adhyaya Panchadasha Sampurnah