Chapter 16

श्रीगणेशाय नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः । श्रीपांडुरंगाय नमः । श्रीकुलदेवतायै नमः । श्रीमातापितृभ्यां नमः ।

Shri Ganeshaaya Namah | Shri Saraswatyei Namah | Shri Gurubhyo Namah | Shri Paandurangaaya Namah | Shri Kuladevataayai Namah | Shri Maataa pitribhyaam Namah |

Ovee 1

जयजयाजी दिगंबरा । आद्यनामें विश्वंभरा । वर्णितां तुझिया गुणसंभारा । मति अपूर्व होतसे ॥

Jaya-jaya-ji Digambaraa | Aadyanaame Vishvambharaa | Varnitaa tujhiyaa guna-sambhaaraa | Mati apoorva hotase ||

Ovee 2

वर्णितां तुझिया गुणसंपत्ती । वेदभांडारे अपूर्व होती । सहस्त्रफणी वाहतां माथीं । शीण वाचे दावीतसे ॥

Varnitaa tujhiyaa guna-sampattee | Veda-bhaandaare apoorva hotee | Sahastra-phanee vaahataa maathee | Sheena vaache daaveetase ||

Ovee 3

पंचानन ऐसे धेडे । परी दो अक्षरीं झाले धडे । सरस्वतीचें शिणोनि तोंड । करी सांड विलापाची ॥

Panchaanana aise dhende | Paree dho aksharee jhaale dhade | Sarasvateeche shinoni tondu | Karee saanda vilaapaachee ||

Ovee 4

आठभार उद्भिज्ज देही । कमळपत्रांते पुरे मही । सप्ताब्धींची अपूर्व शायी । तव गुणसाररसज्ञ ॥

Aathabhaara udbhijja dehee | Kamala-patraante pure mahee | Sapta-abdheenchee apoorva shaayee | Tavaguna-saara-rasa-jnyu ||

Ovee 5

ऐसा सर्वगुणज्ञ पुरुष । येवोनि बैसला अबद्धमतीस । भक्तिसार ग्रंथ सुधारस । स्वयें निर्मिला आपणचि ॥

Aisaa sarva-guna-jnya purushu | Yevoni baisalaa abaddha-mateesu | Bhakti-saara grantha sudhaarasu | Svaye nirmilaa aapanachi ||

Ovee 6

तरी मागिले अध्यायीं सकळ कथन । कानिफा आणि वायुनंदन । युद्धसमयीं ऐक्य होऊन । सुखसागरा मिळालें ॥

Taree maagile adhyaayee sakala kathanu | Kaaniphaa aani Vaayu-nandanu | Yuddha-samayee aikya hounu | Sukha-saagaraa milaale ||

Ovee 7

यावरी कानिफा स्त्रीदेशांत । गेले श्रीगडमुंडगांवांत । तेथे भेटोनि मच्छिंद्रातें । आतिथ्यातें भोगिले ॥

Yavaree Kaaniphaa Stree-deshaantu | Gele Shree-gada-mundagaavaantu | Tethe bhetoni Machchindraate | Aatithyaate bhogile ||

Ovee 8

भोगिले परी कैंसे रीतीं । तेंचि ऐका येथूनि श्रोतीं । मच्छिंद्राचे काम चित्तीं । एक अर्थी उदेला ॥

Bhogile paree kainse reetee | Tenchi aikaa yethuni shrotee | Machchindraache kaama chittee | Eka arthee udelaa ||

Ovee 9

कीं कानिफा जाईल स्वदेशांत । श्रीगोरक्षा करील श्रुत । मग तो धांवोनि येईल येथ । नेईल मातें येथुनी ॥

Kee Kaaniphaa jaaeela sva-desha-antu | Shree Gorakshaa kareela shrutu | Maga toh dhaavoni yaeela yethu | Naeela maate yethunee ||

Ovee 10

तरी गोरक्ष मम शिष्य आहे । ऐसें यासी श्रुत करुं नये । अनेक योजूनि उपाय । येथें राहता करावा ॥

Taree Goraksha mama shishya aahe | Aise yaasee shruta karu naye | Aneka yojuni upaayu | Yethe raahataa karaavaa ||

Ovee 11

ऐसी युक्ती रचूनि चित्तीं । करावें म्हणे आतिथ्य बहू रीतीं । म्हणोनि बोलावूनि बहुत युक्तीं । सकळां मच्छिंद्र सांगतसे ॥

Aisee yuktee rachuni chittee | Karaave mhane aatithya bahoo reetee | Mhanoni bolaavuni bahuta yuktee | Sakalaa Machchindra saangatase ||

Ovee 12

याउपरी आणिक योजना करीत । कीं विषयीं गोवावा कानिफनाथ । मग हा कदा देशांत । जाणार नाहीं सर्वस्वें ॥

Yauparee aanika yojanaa kareetu | Kee vishayee govaavaa Kaanipha Naathu | Maga haa kadaa deshaantu | Jaanaara naahee sarvasve ||

Ovee 13

चंद्राननी मृगांकवदनी । पाठवीतसे शिबिरालागुनी । परी तो नातळे कामवासनीं । इंद्रियदमनी महाराज ॥

Chandra-ananee mrigaanka-vadanee | Paathaveetase shibiraa-laagunee | Paree toh naatale kaama-vaasanee | Indriya-damanee Mahaaraaju ||

Ovee 14

म्हणाल तरी त्या कैशा युवती । प्रत्यक्ष कामाच्या मूर्ती । जयांचे नेत्रकटाक्षें होती । वेडेपिसे देवादि ॥

Mhanaala taree tyaa kaishaa yuvatee | Pratyaksha Kaamaa-chyaa moortee | Jayaanche netra-kataakshe hotee | Vedempise devaadi ||

Ovee 15

जयेचें पाहतां मुखमंडण । तपी सांडिती तपाकारणें । येवोनि मुंगी लुंगी होवोन । मागें भ्रमती जपी तपी ॥

Jayeche paahataa mukha-mandanu | Tapee saanditee tapaa-kaaranu | Yevoni mungee lungee hovonu | Maage bhramatee japee tapee ||

Ovee 16

जयेचे अधर पोंवळ्यांपरी दिसती । दर्शन दाळिंबबीज गोमटी । गौरवर्ण पिकाघाटी । ग्रीवा दर्शवी बाहेर ॥

Jayeche adhara povalyaamparee disatee | Darshana daalimba-beeja gomatee | Gaura-varna pikaaghaatee | Greevaa darshavee baaheru ||

Ovee 17

कीं अनंत चंद्राचा प्रकाश जैसा । कीं उडुगणपतीचा द्वितीय ठसा । जयांच्या नखाकृतिलेखा । चंद्रकोरी मिरवल्या ॥

Kee ananta chandraachaa prakaasha jaisaa | Kee udu-gana-pateechaa dviteeya thasaa | Jayaanchyaa nakha-akriti-lekhaa | Chandra-koree miravalyaa ||

Ovee 18

असो ऐसे स्त्रियांचे वर्ण । कीं भानुचि पावला उदयभान । ऐसिया स्त्रिया पाठवोनि स्थान । चेतविती कामासी ॥

Aso aise striyaanche varnu | Kee bhaanuchi paavalaa udaya-bhaanu | Aisiyaa striyaa paathavoni sthaanu | Chetavitee kaama-asee ||

Ovee 19

परी तो नातळे महाराज । हा वृत्तांत मच्छिंद्रा कळला सहज । मग म्हणे शिष्य कटकाचा समाज । कामवासनीं गोवावा ॥

Paree toh naatale Mahaaraaju | Haa vrittaanta Machchindraa kalalaa sahaju | Maga mhane shishya kataka-achaa samaaju | Kaama-vaasanee govaavaa ||

Ovee 20

ऐसाही यत्न करुनि पाहतां । कामिनींचा श्रम झाला वृथा । शिष्यकटकही येईना हाता । उपाय कांहीं चालेना ॥

Aisaahee yatna karuni paahataa | Kamineenchaa shrama jhaalaa vrithaa | Shishya-katakahee yaeenaa haataa | Upaaya kaanhee chaalenaa ||

Ovee 21

असो ऐसे छळणांत । एक मास राहिले तेथ । परी कोपें देव होतां उदित । सहजस्थितीं लोटले ॥

Aso aise chalanaantu | Eka maasa raahile tethu | Paree kope deva hotaa uditu | Sahaja-sthitee lotale ||

Ovee 22

असो लोटल्या एक मास । मग पाचारुनि मच्छिंद्रास । म्हणती आज्ञा द्यावी आम्हांस । स्वदेशासी जावया ॥

Aso lotalyaa eka maasu | Maga paachaaruni Machchindraasu | Mhanatee aajnyaa dyaavee aamhaansu | Sva-deshaasee jaavayaa ||

Ovee 23

मग अवश्य म्हणोनि मच्छिंद्रनाथ । नानासंपत्ती द्रव्य ओपीत । गज वाजी उष्ट्र अमित । द्रव्य बहुत दिधले ॥

Maga avashya mhanoni Machchindra Naathu | Naanaa-sampattee dravya opeetu | Gaja vaajee ushtraamitu | Dravya bahuta didhale ||

Ovee 24

शिबिरें कनाथा पडप थोर । तंबू राहुट्या पृथगाकार । शिबिका मुक्ताझालरा छत्र । वस्त्राभरणी भरियेले ॥

Shibire kanaathaa padapa thoru | Tamboo raahutyaa prithagaakaaru | Shibikaa muktaa-jhaalaraa chatru | Vastraa-bharanee bhariyele ||

Ovee 25

ऐसी ओपूनी अपार संपत्ती । बोळवीतसे मच्छिंद्रजती । एक कोस बोळवोनि नमिती । परस्परांसी आदरें ॥

Aisee opuunee apaara sampattee | Bolaveetase Machchindra-jatee | Eka kosa bolavoni namitee | Parasparaansee aadare ||

Ovee 26

ऐसें बोळवोनि कटकभार । स्वस्थाना आला नाथ मच्छिंद्र । येरीकडे तीर्थवर । करीत आला स्वदेशा ॥

Aise bolavoni kataka-bhaaru | Sva-sthaanaa aalaa Naatha Machchindru | Yeree-kade teertha-varu | Kareeta aalaa sva-deshaa ||

Ovee 27

सहज आले मुक्कामेंमुक्काम । लंघुनि स्त्रीदेश सुगम । पुढें गौडबंगाल स्थान उत्तम । नानाक्षेत्रें हिंडती ॥

Sahaja aale mukkaam-em-mukkaamu | Langhuni Stree-desha sugamu | Pudhe Gauda-Bangaala sthaana uttamu | Naanaa-kshetre hindatee ||

Ovee 28

परी जया गांवीं जाय नाथ । त्या गांवीं लोक करिती आतिथ्य । सर्व पाहूनि भक्तिवंत । उपचारें मिरवती ॥

Paree jayaa gaavee jaaya naathu | Tyaa gaavee loka karitee aatithyu | Sarva pahuni bhakti-vantu | Upachaare miravatee ||

Ovee 29

इच्छेसम सकळ अर्थ । पूर्ण होऊनि शिष्यसांप्रदायीं होत । म्हणोनि वर्णिती कीर्त । मुखोमुखीं उल्हासें ॥

Ichche-sama sakala arthu | Poorna houni shishya-saampradaayee hotu | Mhanoni varnitee keertu | Mukho-mukhee ulhaase ||

Ovee 30

मग या गावींचे त्या गांवीं लोक । येऊनि नेती सकळ कटक । दावूनि भक्तिभाव अलोलिक । बोळविती पुढारा ॥

Maga yaa gaaveenche tyaa gaavee loku | Yeuni netee sakala kataku | Daavuni bhakti-bhaava aloliku | Bolavitee pudhaaraa ||

Ovee 31

ऐसें श्रवंण करीत करीत । कीर्तिमागे केर्ती होत । ती सत्कीर्ती हेळापट्टणांत । प्रविष्ट झाली जगमुखें ॥

Aise shravanna kareeta kareetu | Keertimaage keertee hotu | Tee sat-keertee Helaa-pattanaantu | Pravishta jhaalee jaga-mukhe ||

Ovee 32

बहुत जनांचे वाचे स्तुती । अहाहा स्वामी ऐसें म्हणती । मग राजांगणी ही कीर्ती । हेलावली सेवकमुखें ॥

Bahuta janaanche vaache stutee | Ahaahaa svaamee aise mhanatee | Maga raajaanganee hee keertee | Helaavalee sevaka-mukhe ||

Ovee 33

कीर्ति ऐकूनि नृपनाथ । पुढें प्रेरिता झाला दूत । त्याकरवी उत्तम वृत्तांत । मुनिकटकाचा आणविला ॥

Keerti aikuni nripa-naathu | Pudhe preritaa jhaalaa dootu | Tyaakaravee uttama vrittaantu | Muni-kataka-achaa aanavilaa ||

Ovee 34

ते सांगती मुनीचा राजयोग । गांवोगांवीहूनि शिबिरें सुरंग चांग । धांवताती घेऊनि मागोमाग । स्वामीलागीं राहावया ॥

Tey saangatee muneechaa raaja-yogu | Gavogaaveehuni shibire suranga chaangu | Dhaavataatee gheuni maago-maagu | Svaamee-laagee raahaavayaa ||

Ovee 35

पुढें नाथध्वज येऊन । शिबिरें चालती त्यामागून । शिष्यकटकासी मागूनि गमन । कानिफाचे होतसे ॥

Pudhe naatha-dhvaja yeunu | Shibire chaalatee tyaamaagunu | Shishya-katakaasee maguni gamanu | Kaaniphaache hotase ||

Ovee 36

ऐसें मार्गीं करितां गमन । तो येरीकडे जगन्नाथाहून । गोरक्ष बंगालदेशांत येऊन । गांवोगांव भ्रमतसे ॥

Aise maargee karitaa gamanu | Toh yeree-kade Jagannaatha-hunu | Goraksha Bangaala-desha-anta yeunu | Gaavo-gaava bhramatase ||

Ovee 37

तो सहजमार्गी करितां गमन । महीप्रवाही तरुव्यक्त विपिन । तया विपिनीं गजकर्णनंदन । सहजस्थितीं भेटला ॥

Toh sahaja-maargee karitaa gamanu | Mahee-pravaahee taru-vyakta vipinu | Tayaa vipinee Gaja-karna-nandanu | Sahaja-sthitee bhetalaa ||

Ovee 38

तेणें पाहिलें गोरक्षासी । गोरक्षें पाहिलें कानिफासी । दृष्टादृष्टी होतां आदेशीं । एकमेकां बोलिले ॥

Tene paahile Gorakshaasee | Gorakshe paahile Kaaniphaasee | Drishtaa-drishtee hotaa aadeshee | Ekamekaa bolile ||

Ovee 39

करुनि स्थिर शिबिकासन । खालीं उतरला कर्णनंदन । मग भरजरी गालिचा महीं पसरुन । गोरक्षासी बैसविले ॥

Karuni sthira shibika-asanu | Khaalee utaralaa karna-nandanu | Maga bhara-jaree gaalichaa mahee pasarunu | Gorakshaasee baisavile ||

Ovee 40

आपण बैसे उपसवें नेटी । बोले कानिफा वाग्वटी । नाथपंथ हा वरदपुटी । कोण गुरु लाहिला ॥

Aapana baise upasave netee | Bole Kaaniphaa vaagvatee | Naatha-pantha haa varada-putee | Kona guru laahilaa ||

Ovee 41

हें ऐकून गोरक्षनाथ । मच्छिंद्रजन्मापासूनि कथा सांगत । वरदपाणी उदयमित्र । प्रसन्न झाला तयासी ॥

Hey aikuna Goraksha-Naathu | Machchindra-janmaapaasuni kathaa saangatu | Varada-paanee udaya-mitru | Prasanna jhaalaa tayaasee ||

Ovee 42

तरी त्याचा दासानुदास । मी म्हणवितों महापुरुष । परी श्रीगुरु कानिफादेहास । गुरु कोण मिरवला तें सांगा ॥

Taree thyaachaa daasa-anu-daasu | Mee mhanavito mahaa-purushu | Paree Shree-guru Kaanipha-dehaasu | Guru kona miravalaa tey saangaa ||

Ovee 43

ऐसे गोरक्ष बोल ऐकून । कानिफा सांगे जालिंदरकथन । जन्मापासूनि वर्तमान । दत्तकृपा आगळी ॥

Aise Goraksha bola aikunu | Kaaniphaa saange Jaalindara-kathanu | Janma-apaasuni vartamaanu | Datta-kripaa aagalee ||

Ovee 44

ऐसे उभयतांचे भाषण । झालिया मिरवलें समाधान । म्हणती योग्य आलें घडून । तुम्ही आम्हां भेटलां ॥

Aise ubhayataanche bhaashanu | Jhaaliyaa miravale samaadhaanu | Mhanatee yogya aale ghadunu | Tumhee aamhaa bhetalaa ||

Ovee 45

याउपरी कानिफाचित्तीं । कामना उदेली एका अर्थी । की मच्छिंद्र गुरु गोरक्षाप्रती । दत्तवरदें मिरवला ॥

Yauparee Kaanipha-chittee | Kaalmanaa udelee ekaa arthee | Kee Machchindra guru Gorakshaa-pratee | Datta-varade miravalaa ||

Ovee 46

तरी दत्तकृपेचें अनुसंधान । कैसें लाधलें विद्यारत्न । कीं कवणरुपीं सहजदर्शन । जगामाजी मिरवती ॥

Taree Datta-kripe-che anusandhaanu | Kaise laadhale vidyaa-ratnu | Kee kavana-rupee sahaja-darshanu | Jagaa-maajee miravatee ||

Ovee 47

तरी याचा शोध करावा । दावूनी आपुल्या गौरवा । ऐसें योजूनि सहज भावा । दृष्टी करी भोंवतालीं ॥

Taree yaachaa shodha karaavaa | Daavuunee aapulyaa gauravaa | Aise yojuni sahaja bhaavaa | Drishtee karee bhovataalee ||

Ovee 48

तों दृष्टीसमोर आम्रवन । पक्व फळी देखिलें सधन । तें पाडाचें पक्वपण । शाखा वृक्षीं विराजल्या ॥

Toh drishtee-samora aamra-vanu | Pakva phalee dekhile sadhanu | Tehee paadaache pakva-panu | Shaakhaa vrikshee viraajalyaa ||

Ovee 49

तें पाहतां कानिफनाथ । म्हणे हे आम्रवन काय शोभत । फळें हीं मधुर शाखा व्यक्त । झोंबल्या आहेत ह्या वृक्षीं ॥

Tey paahataa Kaanipha-Naathu | Mhane hey aamra-vana kaaya shobhatu | Phale hee madhura shaakhaa vyaktu | Jhombalyaa aaheta hyaa vrikshee ||

Ovee 50

परी ऐसीं फळें सुगम दिसती । तरी भक्षण करावें वाटे चित्तीं । यावरी गोरक्ष बोले युक्ती । नको नको म्हणतसे ॥

Paree aisee phale sugama disatee | Taree bhakshana karaave vaate chittee | Yavaree Goraksha bole yuktee | Nako nako mhanatase ||

Ovee 51

याउपरी बोले कानिफा वचन । तोडूनि आणवितो शिष्य धाडून । गोरक्ष म्हणे इतुका यत्न । कासयासी करावा ॥

Yauparee bole Kaaniphaa vachanu | Toduni aanavito shishya dhaadunu | Goraksha mhane itukaa yatnu | Kaasayaasee karaavaa ||

Ovee 52

आतां शिष्य आहेत जवळी । तोडूनि आणावें त्या करकमळीं । शिष्य नसतां कोणे काळीं । मग आपण काय करावें ॥

Aataa shishya aahetajavalee | Toduni aanaave tyaa kara-kamalee | Shishya nasataa kone kaalee | Maga aapana kaaya karaave ||

Ovee 53

तरी आतां स्वतः ऐसें करावें । गुरुप्रसादें प्रताप मिरवावे । फळे तोडूनि विद्येसी गौरवावें । तुष्ट आत्मा करावा ॥

Taree aataa svatah aise karaave | Guru-prasaade prataapa miravaave | Phale toduni vidyesee gauravaave | Tushta aatmaa karaavaa ||

Ovee 54

ऐसें कानिफा ऐकूनि वचन । जरी तुमचें इच्छितें ऐसें मन । तरी आतांचि आणितों तोडून । पक्वपणीं गुरुकृपें ॥

Aise Kaaniphaa aikuni vachanu | Jaree tumache ichchite aise manu | Taree aataanchi aanito todunu | Pakva-panee guru-kripe ||

Ovee 55

मग कवळूनि भस्मचिमुटी । विभक्तास्त्र जपे होटीं । त्यावरी आकर्षण मंत्रपोटीं । प्रेरित झाला युक्तीनें ॥

Maga kavaluni bhasma-chimutee | Vibhakta-astra jape hotee | Tyaa-varee aakarshana mantra-potee | Prerita jhaalaa yukteene ||

Ovee 56

विभक्तास्त्र आकर्षणी । प्रेरितां फेकीं भस्म काननीं । तंव तीं पक्वफळें वृक्षावरुनी । पुढें आलीं सर्वत्र ॥

Vibhaktaastra aakarshanee | Preritaa phekee bhasma kaananee | Tav tee pakva-phale vriksha-avarunee | Pudhe aalee sarvatru ||

Ovee 57

मग ते शिष्यकटकासहित । फळें भक्षिती मधुर व्यक्त । भक्षिल्या पूर्ण तृप्त । क्षाळिले हात जीवनानें ॥

Maga tey shishya-katakaasahitu | Phale bhakshitee madhura vyaktu | Bhakshilyaa poorna triptu | Kshaalile haata jeevanaane ||

Ovee 58

ऐसे झालिया पूर्णप्रकरणीं । गोरक्ष विचारी ऐसें मनीं । म्हणे प्रताप दाविला मजलागुनी । कानिफानें आपुला ॥

Aise jhaaliyaa poorna-prakaranee | Goraksha vichaaree aise manee | Mhane prataapa daavilaa maja-laagunee | Kaaniphaane aapulaa ||

Ovee 59

तरी आपण आतां यासी । दावूं विद्या चमत्कारासी । ऐसा विचार करुनि मानसीं । कानिफातें बोलतसे ॥

Taree aapana aataa yaasee | Daavoo vidyaa chamatkaaraasee | Aisaa vichaara karuni maanasee | Kaaniphaate bolatase ||

Ovee 60

म्हणे तुम्ही केला पाहुणचार । तरी उत्तरालागीं उत्तर । आणिक फळें भक्षूनि साचार । चवी रसने मिरवावी ॥

Mhane tumhee kelaa paahunachaaru | Taree uttara-laagee uttaru | Aanika phale bhakshuni saachaaru | Chavee rasane miravaavee ||

Ovee 61

ऐसे ऐकोनि तयाचे वचन । म्हणे बोललां तें फार उत्तम । तुमच्या शब्दासी करुनि मान । स्वीकारावें तैसेंचि ॥

Aise aikoni tayaache vachanu | Mhane bolalaa tey phaara uttamu | Tumachyaa shabdaasee karuni maanu | Sveekaaraave taisenchi ||

Ovee 62

मग आकर्षणशक्तीं विभक्तास्त्र । जल्पोन नाथ गोरक्ष पवित्र । तों लवंगवनींचीं फळे विचित्र । येऊनि पडलीं पुढारां ॥

Maga aakarshana-shaktee vibhakta-astru | Jalpona Naatha Goraksha pavitru | Toh lavanga-vaneenchee phale vichitru | Yeuni padalee pudhaaraa ||

Ovee 63

मग ती फळें खात जेठी । रसनेसी पडो पाहे मिठी । अहा अहा म्हणे शेवटीं । अमृतसरीं दाटले ॥

Maga tee phale khaata jethee | Rasanesee pado paahe mithee | Aahaa aahaa mhane shevatee | Amrita-saree daatale ||

Ovee 64

मग ती फळें केलिया भक्षण । शुद्धजीवनें हस्त प्रक्षाळून । बैसले आसनीं सुखें येऊन । त्यावरी बोले गोरक्ष तो ॥

Maga tee phale keliyaa bhakshanu | Shuddha-jeevane hasta prakshaalunu | Baisale aasanee sukhe yeunu | Tyaa-varee bole Goraksha toh ||

Ovee 65

म्हणे खालीं फळें उत्तम राहिलीं । परी जैसीं तैसीं करावी वहिलीं । पुन्हां योजूनि वृक्षडाहळीं । पुढें मार्गा गमावें ॥

Mhane khaalee phale uttama raahilee | Paree jaisee taisee karaavee vahilee | Punhaa yojuni vriksha-daahalee | Pudhe maargaa gamaave ||

Ovee 66

याउपरी कानिफानाथ । ऐसा कोण ब्रह्मयाचा सुत । पुन्हां निर्मोनि मूर्तिमंत । जैसें तैसें करील ॥

Yauparee Kaanipha-naathu | Aisaa kona Brahmayaachaa sutu | Punhaa nirmoni moorti-mantu | Jaise taise kareelu ||

Ovee 67

गोरक्ष म्हणे गुरुपुत्र । जो निस्सीमपणीं आहे पवित्र । त्यासी हे करणें अघटित विचित्र । कदाकाळीं नसेचि ॥

Goraksha mhane guru-putru | Jo nisseema-panee aahe pavitru | Tyaasee hey karane aghatita vichitru | Kadaa-kaalee nasechi ||

Ovee 68

तो दुसरा ब्रह्मा करील उत्पन्न । मग ऐसियाची कथा कोण । जो महीच मस्तकीं करिता धारण । तो पर्वताचे ओझे शिणे कीं ॥

Toh dusaraa Brahmaaa kareela utpannu | Maga aisiyaa-chee kathaa konu | Jo maheecha mastakee karitaa dhaaranu | Toh parvataache ojhe shine kee ||

Ovee 69

जो अर्कतेजा निवविणार । तो पावक ठिणगीनें पळे सत्वर । हृदयीं सांठवितो सप्तसागर । तो थिल्लरोदकें अटकेना ॥

Jo Arka-tejaa nivavinaaru | Toh paavaka thinageene pale satvaru | Hridayee saanthavito sapta-saagaru | Toh thillarodake atakenaa ||

Ovee 70

जो बोलकाजाचे गंभीर चातुरीं । बृहस्पतीतें मागें सारी । तों अजारक्षकाते भिवोनि अंतरीं । मौन वरील कां वाचे ॥

Jo bola-kaa-jaa-che gambheera chaaturee | Brihaspateete maage saaree | Toh ajaa-rakshakaate bhivoni antaree | Mauna vareela kaa vaache ||

Ovee 71

जो आपुलें प्रतापेंकरुनी । क्षीराब्धी करील गृहवासनी । तो तक्राकरितां सदैव सदनीं । भीक मागेल केउता ॥

Jo aapule prataapen-karunee | Ksheera-abdhee kareela griha-vaasanee | Toh takraa-karitaa sadaiva sadanee | Bheeka maagela keutaa ||

Ovee 72

कीं चक्षूचे कृपाकटाक्षें । पाषाण करी परीस जैसे । तो हेमाकरितां काय प्रत्यक्ष । आराधील धनाढ्या ॥

Kee chakshooche kripaa-kataakshe | Paashaana karee pareesa jaise | Toh hemaa-karitaa kaaya pratyakshu | Aaraadheela dhanaadhyaa ||

Ovee 73

जयाचे वचनवाग्वटी । मिरविती सकळ देवांच्या थाटी । तो आपल्या मोक्षासाठीं । आराधिना भूतासी ॥

Jayaache vachana-vaagvatee | Miravitee sakala devaanchyaa thaatee | Toh aapalyaa moksha-asaathee | Aaraadhinaa bhootaasee ||

Ovee 74

तस्मात् ब्रह्मयाची काय कथा । जो अनंतब्रह्मांडें होय निर्मिता । सर्व कर्तव्याचा कर्ता । गुरुकृपेसीं मिरवतसे ॥

Tasmaatu Brahma-yaa-chee kaaya kathaa | Jo ananta-brahmaande hoya nirmitaa | Sarva kartavyaachaa kartaa | Guru-kripesee miravatase ||

Ovee 75

नातरी मुळींच प्रौढीं । गुरु मिरवला ज्याच्या कवाडीं । तयाची दैना कोण फेडी । काबाड ओझे वाहे तो ॥

Nataree muleencha praudhee | Guru miravalaa jyaachyaa kavaadee | Tayaachee dainaa kona phedee | Kabaada ojhe vahe toh ||

Ovee 76

ऐसें ऐकतां कानिफनाथ । परम क्षोभला खचितार्थ । जैसा पावक आज्यसिंचितार्थ । कवळूं पाहे ब्रह्मांडा ॥

Aise aikataa Kaanipha-Naathu | Parama kshobhalaa khachitaarthu | Jaisaa paavaka aajya-sinchita-arthu | Kavaloo paahe Brahmaandaa ||

Ovee 77

म्हणे हो हो जाणतों तूतें । आणि तुझिया गुरुसहित । बहुसाधनीं प्रतापवंत । नरकामाजी पचतसे ॥

Mhane ho ho jaanato toote | Aani tujhiyaa guru-sahitu | Bahu-saadhanee prataapa-vantu | Naraka-maajee pachatase ||

Ovee 78

वाचे म्हणविती योगीजन । कर्म आचरती नरकपतन । सकळ स्त्रीराष्ट्र वेष्टून । भोग भोगी पापांचा ॥

Vache mhanavitee yogee-janu | Karma aacharatee naraka-patanu | Sakala stree-raashtra veshtunu | Bhoga bhogee paapaanchaa ||

Ovee 79

जितेंद्रियत्व दावावें जनीं । असोनि भोग चिंती मनीं । तया भोगवश करोनि । मेनिकानाथ होवोनि ठेला ॥

Jitendriyatva daavaave janee | Asoni bhoga chintee manee | Tayaa bhoga-vasha karoni | Menikaa-naatha hovoni thelaa ||

Ovee 80

तरी ठाऊक गुरु तुझा । किती बोलसी प्राज्ञी ओजा । आतां ब्रह्मयाचें करुनि हीन तेजा । ढिसाळ गोष्टी करितोसी ॥

Taree thaaooka guru tujhaa | Kitee bolasee praajnyee ojaa | Aataa Brahma-yaa-tey karuni heena tejaa | Dhisaala goshtee karitosee ||

Ovee 81

प्रथम गुरु तुझा काबाडी । तुझी दैना कोण फेडी । आतां सोडोनि सकळ प्रौढी । मार्गालागी क्रमी कां ॥

Prathama guru tujhaa kaabaadee | Tujhee dainaa kona phedee | Aataa sodoni sakala praudhee | Marga-laagee kramee kaa ||

Ovee 82

ऐसें वचन खडतर बोलणें । गोरक्षातें होतां श्रवण । मग म्हणे बोलसी आपण । चावटीपणीं हे भ्रष्टा ॥

Aise vachana khadatara bolane | Gorakshaate hotaa shravanu | Maga mhane bolasee aapanu | Chaavatee-panee hey bhrashtaa ||

Ovee 83

तुझा गुरु जालिंदरनाथ । प्रतापहीन दीन बहुत । दशवर्षें आजपर्यंत । नरकीं नित्य पचतसे ॥

Tujhaa guru Jaalindara-Naathu | Prataapa-heena deena bahutu | Dasha-varshe aaja-paryantu | Narakee nitya pachatase ||

Ovee 84

परी त्या सामर्थ्य नाहीं झालें । कीं आपण येथूनि जावें वहिलें । नृपसर्पदर्पे वेष्टिले । शक्तिहीन झालासे ॥

Paree tyaa saamarthya naahee jhaale | Kee aapana yethuni jaave vahile | Nripa-sarpa-darpe veshtile | Shakti-heena jhaalaase ||

Ovee 85

हेळापट्टणीं गौडबंगाल देशीं । वस्ताद मिळाला आहे त्यासी । धन्य गोपीचंद प्रतापराशी । लीदगर्तीत पचवीतसे ॥

Helaa-pattanee Gauda-Bangaala deshee | Vastaada milaalaa aahe tyaasee | Dhanya Gopeechanda prataapa-raashee | Leeda-garteeta pachaveetase ||

Ovee 86

तैसा नोहे गुरु माझा । हालवील सकळ ब्रह्मांड चोजा । शंकराचें अस्त्र ओजा । करकमळीं मिरवतसे ॥

Taisaa nohe guru maajhaa | Haalaveela sakala Brahmaanda chojaa | Shankaraache astra ojaa | Kara-kamalee miravatase ||

Ovee 87

अष्टभैरव महादारुण । अजिंक्य देवांदानवांकारण । त्यांसी बळें करुनि कंदन । शरणागत आणिलें ॥

Ashta-Bhairava mahaa-daarunu | Ajinkya devaa-daanavaa-kaaranu | Tyaansee bale karuni kandanu | Sharana-aagata aanile ||

Ovee 88

पाहे केवढा मारुतसुत । जेणें विजयी केला रघुनाथ । तया मस्तकीं देऊनि पर्वत । उभा केला स्तंभापरी ॥

Paahe kevadhaa Maaruta-sutu | Jene vijayee kelaa Raghu-Naathu | Tayaa mastakee deuni parvatu | Ubhaa kelaa stambha-aparee ||

Ovee 89

वीरभद्र प्रतापतरणी । देवदानवां अजिंक्य करणी । तयाचा प्राण कंठी आणुनी । शरणागत तो केला ॥

Veera-Bhadra prataapa-taranee | Devaa-daanavaa ajinkya karani | Tayaachaa praana kanthee aanunee | Sharanaagata toh kelaa ||

Ovee 90

द्वादशकळी तीव्र आदित्य । तयाचा उलथोनि पाडिला रथ । सकळ देव शरणागत । होऊनि लोटले पायासी ॥

Dvaadasha-kalee teevra Aadityu | Tayaachaa ulathoni paadilaa rathu | Sakala deva sharanaagatu | Houni lotale paayaasee ||

Ovee 91

तरी प्रतापी गुरु ऐसा । भक्त सोडवीत नरकक्लेशा । तयाच्या वरदकृपें ऐसा । आतांचि पाहें हे भ्रष्टा ॥

Taree prataapee guru aisaa | Bhakta sodaveeta naraka-kleshaa | Tayaa-chyaa varada-kripe aisaa | Aataanchi paahe hey bhrashtaa ||

Ovee 92

मग घेऊनि भस्मचिमुटी । मंत्रप्रयोग बोले होटीं । संजीवनी ते पीयूषथाटी । सकळ फळांते मिरवली ॥

Maga gheuni bhasma-chimutee | Mantra-prayoga bole hotee | Sanjeevanee tey peeyoosha-thaatee | Sakala phalaante miravalee ||

Ovee 93

ऐसीं सकळ प्रयोगीं फळें संपूर्ण । जैसीं तैसीं ठेली होऊन । तें कानिफनाथ पाहून । मनीं शंकीत पैं झाला ॥

Aisee sakala prayogee phale sampoornu | Jaise taisee thelee hounu | Tey Kaanipha-Naatha pahunu | Manee shankeeta pai jhaalaa ||

Ovee 94

योजूनि सर्वें मुख वोठीं । विस्मय करीत आपुले पोटीं । म्हणे धन्य हा प्रतापजेठी । जगामाजी मिरविला ॥

Yojuni sarve mukha vothee | Vismaya kareeta aapule potee | Mhane dhanya haa prataapa-jethee | Jagaa-maajee miravilaa ||

Ovee 95

सकळ टाकूनि विरुद्ध भाषण । धांवोनि दिधलें आलिंगन । म्हणे धन्य तूं एक निपुण । गुरुपुत्रता मिरविशी ॥

Sakala taakuni viruddha bhaashanu | Dhaavoni didhale aalinganu | Mhane dhanya too eka nipunu | Guru-putrataa miravishee ||

Ovee 96

परी ऐशा बोलतां विरुद्ध बोला । मातें सर्वज्ञ लाभ झाला । शोधित फिरलों जालिंदराला । ठाव लाधला तुजपासीं ॥

Paree aishaa bolataa viruddha bolaa | Maate sarvajnya laabha jhaalaa | Shodhita phiralo Jaalindara-laa | Thaava laadhalaa tujapaasee ||

Ovee 97

यापरी गोरक्ष बोले वचन । हें बोलिलासी अति अप्रमाण । माझा लाभ तुजकारण । तुझा लाभ मज झाला ॥

Yaaparee Goraksha bole vachanu | Hey bolilaasee ati apramaanu | Maajhaa laabha tuja-kaaranu | Tujhaa laabha maja jhaalaa ||

Ovee 98

ते बोल नव्हे वाईट । दाविते झाले मार्ग चोखट । गुप्तगुरुचें उघडूनि कपाट । मार्गदिवटा पैं केला ॥

Tey bola navhe vaaeetu | Daavite jhaale maarga chokhatu | Gupta-guru-che ughaduni kapaatu | Maarga-divataa pai kelaa ||

Ovee 99

तरी आतां उत्तम झालें । दृष्टीं पाहूं गुरुपाउलें । ऐसें वदूनि प्रीतीं नमिलें । एकमेकां तें वेळा ॥

Taree aataa uttama jhaale | Drishtee paahoo guru-paaule | Aise vaduni preetee namile | Ekameka tey velaa ||

Ovee 100

याउपरी गौरनंदन । स्पर्शास्त्र मुखीं जल्पून । वृक्षांदेठीं फळें नेऊन । जेथील तेथें जडियेलीं ॥

Yauparee Gaura-nandanu | Sparsha-astra mukhee jalpunu | Vriksha-andethee phale neunu | Jetheela tethe jadiyelee ||

Ovee 101

मग पुन्हां करोनि नमनानमन । प्रांजळ वर्णित वर्तमान । एकमेकांतें विचारुन । आदेश म्हणवूनि जाताती ॥

Maga punhaa karoni namanaanamanu | Praanjala varnita vartamaanu | Ekamekaante vichaarunu | Aadesha mhanavuni jaataatee ||

Ovee 102

गोरक्ष चालिला स्त्रीदेशांत । कानिफा गौडबंगाली जात । हेळापट्टण लक्षूनियां पंथ । कूच मुक्काम साधीतसे ॥

Goraksha chaalilaa Stree-deshaantu | Kaaniphaa Gauda-bangaalee jaatu | Helaapattana lakshuni-yaa panthu | Koocha mukkaama saadheetase ||

Ovee 103

परी तीव्र होऊनि अति चित्तीं । म्हणे जातांचि भस्म करीन नृपती । अहा जालिंदर गुरुमूर्ती । दुखविली नष्टानें ॥

Paree teevra houni ati chittee | Mhane jaataanchi bhasma kareena nripatee | Ahaa Jaalindara guru-moortee | Dukhavilee nashtaane ||

Ovee 104

ऐसें म्हणोनि वारंवार । परम क्रोधाचा वैश्वानर । शिखा डुलवी स्वअंगावर । अहाळूनि पाडावया ॥

Aise mhanoni vaaram-vaaru | Parama krodha-achaa vaishvaanaru | Shikhaa dulavee sva-angaavaru | Aaaluni paadaavayaa ||

Ovee 105

तन्न्यायें तीव्रमती । चित्तकुंडी पावकस्थिती । प्रदीप करोनि नृपआहुती । इच्छूनियां जातसे ॥

Tannyaye teevra-matee | Chitta-kundee paavaka-sthitee | Pradeep karoni nripa-aahutee | Ichchuniyaa jaatase ||

Ovee 106

तच्छिष्यकटकथाटी । गमन करितां वाटोवाटीं । तंव हेळापट्टण काननपुटीं । जाऊनियां पोहोंचला ॥

Tach-chishya-kataka-thaatee | Gamana karitaa vaato-vaatee | Tava Helaapattana kaanana-putee | Jauniyaa pohonchalaa ||

Ovee 107

तो वृत्तांत रायासी कळला । कानिफा आले गांवाला । मग परिवारासहित गोपीचंद वहिला । सवें सामोरा जातसे ॥

Toh vrittaanta raayaasee kalalaa | Kaaniphaa aale gaavaalaa | Maga parivaara-asahita Gopeechanda vahilaa | Save saamoraa jaatase ||

Ovee 108

चित्तीं म्हणे मम वैभवा । योग्य दिसे महानुभावा । तरी गुरु हाचि करावा । कायावाचाभावानें ॥

Chittee mhane mama vaibhavaa | Yogya dise mahaa-nubhaavaa | Taree guru haachi karaavaa | Kayaa-vaachaa-bhaavaane ||

Ovee 109

सातशें शिष्यकटक भारी । पूर्णयोगी ब्रह्मचारी । गज वाजी स्यंदनी स्वारी । जगामाजी मिरवतसे ॥

Saatashe shishya-kataka bhaaree | Poorna-yogee Brahmachaaree | Gaja vaajee syandanee svaaree | Jagaa-maajee miravatase ||

Ovee 110

सिद्ध करुनि चमूभार । शिबिकासनें तुरंग अपार । अन्य मंडळी वीर झुंजार । रायासवें मिरविले ॥

Siddha karuni chamoo-bhaaru | Shibikaasane turanga apaaru | Anya mandalee veera jhunjaaru | Raayaa-save miravile ||

Ovee 111

रायमस्तकीं एकशत । चंद्राकृती देदीप्यवंत । ऐसीं छत्रें वर्णिता बहुत । वाढेल ग्रंथ आगळा ॥

Raaya-mastakee eka-shatu | Chandraa-kritee daedeepyavantu | Aisee chatre varnitaa bahutu | Vaadhela grantha aagalaa ||

Ovee 112

एक सहस्त्र सातशें मिती । बरोबरीचे सरदार असती । तयांचीं छत्रें पंच असती । चंद्रार्की मिरवत ॥

Eka sahastra saatashe mitee | Barobareeche saradaara asatee | Tayaanchee chatre pancha asatee | Chandra-arkee miravatu ||

Ovee 113

हेमतगटी झालरा शिल्पयुक्तीं । छत्रकळसाची अपार दीप्ती । रत्नखचित अर्का म्हणती । तेज सांडी तूं आपुले ॥

Hema-tagatee jhaalaraa shilpa-yuktee | Chatra-kalasaachee apaara deeptee | Ratna-khachita Arkaa mhanatee | Teja saandee too aapule ||

Ovee 114

ऐशा संपत्तिसंभारेसी । ठेंगणें भाविती अमरपदासी । मार्गी चालतां मांत्रिकासी । पाचारी तो नृपनाथ ॥

Aishaa sampattee-sambhaaresee | Thengane bhaavitee amara-padaasee | Maargee chalataa maantrikaasee | Pachaaree toh nripa-naathu ||

Ovee 115

म्हणती प्रारब्धयोगेंकरुन । येथें पातलें सिद्धरत्न । तरी याचा अनुग्रह घेऊन । ईश्वरभक्तीं परिधानूं ॥

Mhanatee praarabdha-yogen-karunu | Yethe paatale siddha-ratnu | Taree yaachaa anugraha gheunu | Eeshvara-bhaktee paridhaanoo ||

Ovee 116

हा श्रीगुरु आहें योग्य मातें । माझी संपत्ती भूषणभरतें । जगामाजी दिसे सरितें । योगायोग्य उभयतीं ॥

Haa Shree-guru aahe yogya maate | Maajhee sampattee bhooshana-bharate | Jagaa-maajee dise sarite | Yogaayogya ubhayatee ||

Ovee 117

नातरी गुरु मम मातेनें । योजिला होता कंगालहीन । रत्नपति काच आणून । भूषणांते मिरवीतसे ॥

Naataree guru mama maatene | Yojilaa hotaa kangaala-heenu | Ratna-pati kaacha anunu | Bhooshanaante miraveetase ||

Ovee 118

कीं कल्पतरुच्या बागायतीं । कंटक तरु बाभूळवस्ती । कीं अर्कचंद्राचे मध्यपंक्ती । काजव्यानें मिरवावें ॥

Kee Kalpataru-chyaa baagaayatee | Kantaka taru baabhoola-vastee | Kee Arka-chandraa-che madhya-panktee | Kajavyaane miravaave ||

Ovee 119

मी भूप माझे पंक्ती । भूपती असावा सर्वज्ञमूर्ती । घृतशर्करा दुग्धसरितीं । लवण कैसें वाढावें ॥

Mee bhoopa maajhe panktee | Bhoopatee asaavaa sarva-jnya-moortee | Ghrita-sharkaraa dugdha-saritee | Lavana kaise vaadhaave ||

Ovee 120

अमंगळ गल्ली कुश्र्चल स्थान । बहुत ज्ञानी पिशाचसमान । तो गुरु मातें मम मातेनें । जालिंदर योजिला ॥

Amangala gallee kushrchala sthaanu | Bahuta jnyaanee pishaacha-samaanu | Toh guru maate mama maatene | Jaalindara yojilaa ||

Ovee 121

अहो ती योग्य नसे संगत । काय केलें स्त्रीजातींत । परी आतां उदेले उचिताउचित । गुरु कानिफा आम्हांसी ॥

Aho tee yogya nase sangatu | Kaaya kele stree-jaateentu | Paree aataa udele uchitaauchitu | Guru Kaaniphaa aamhaansee ||

Ovee 122

ऐसें वदूनि मंत्रिकासी । राव जातसे कटकप्रदेशी । घेऊनि सवें संभारासी । षोडशोपचार आदरें ॥

Aise vaduni mantrikaasee | Raava jaatase kataka-pradeshee | Gheuni save sambhaaraasee | Shodasha-upachaara aadare ||

Ovee 123

ऐसेपरी कटकथाटीं । राव जाय सुगम वाटीं । त्या मार्गी योगींद्र जेठी । जाऊनियां मिळाला ॥

Aise-paree kataka-thaatee | Raava jaaya sugama vaatee | Tyaa maargee yogeendra jethee | Jauniyaa milaalaa ||

Ovee 124

परी येता देखतांचि गोपीचंद । हृदयीं धडाडला अपार क्रोध । परी विवेक अर्गळा अपार । तेणें अक्रोध मनामाजी संचरला ॥

Paree yetaa dekhataanchi Gopeechandu | Hridayee dhadaadalaa apaara krodhu | Paree viveka argalaa apaaru | Tene akrodha manaamaajee sancharalaa ||

Ovee 125

आतांचि शापुनि करिन भस्म । परी कार्य तैसेंचि राहील सुगम । कोठें श्रीगुरु योगद्रुम । मिरवला तो कळेना ॥

Aataanchi shaapuni karina bhasmu | Paree kaarya raaheela taisenchi sugamu | Kothe Shree-guru yoga-drumu | Miravalaa toh kalenaa ||

Ovee 126

परी याचे हातीं कार्य सुगम । उरकोनि घ्यावा मनोधर्म । आधीं पाहूनि गुरुचरंपद्म । शासनातें मग ओपूं ॥

Paree yaache haatee kaarya sugamu | Urakoni ghyaavaa mano-dharmu | Aadhee pahuni guru-charana-padmu | Shaasanaate maga opoo ||

Ovee 127

ऐसा विचार करुनि चित्तीं । स्तब्ध राहिला योगींद्र जती । क्रोधानळा समूळ शांती । बोधलक्ष्मी स्थापीतसे ॥

Aisaa vichaara kaaruni chittee | Stabdha raahilaa yogeendra jatee | Krodha-analaa samoola shaantee | Bodha-lakshmee sthaapeetase ||

Ovee 128

जैसे शस्त्रास्त्री निपुण । जेवीं रक्षिती प्रतापवान । परी कार्यसंबंधीं देदीप्यमान । दर्शविती लोकांतें ॥

Jaise shastra-astree nipunu | Jevee rakshitee prataapa-vaanu | Paree kaarya-sambandhee daedeepya-maanu | Darshavitee lokaante ||

Ovee 129

तरी प्रथम श्रीगुरुमूर्ती । प्रत्यक्ष करावी याचे हातीं । मग क्रोधानळासी दुस्तर आहुती । अंगीकारूनि गोपीचंद योजावा ॥

Taree prathama Shree-guru-moortee | Pratyaksha karaavee yaache haatee | Maga krodha-analaasee dustara aahutee | Angee-kaaruni Gopeechanda yojaavaa ||

Ovee 130

ऐसिये विचारीं शब्दबोधें । कानिफा राहिला स्तब्ध । येरीकडे गोपीचंद । चरणावरी लोटला ॥

Aisiye vichaaree shabda-bodhe | Kaaniphaa raahilaa stabdhu | Yeree-kade Gopeechandu | Charanaa-varee lotalaa ||

Ovee 131

उभा राहिला समोर दृष्टीं । नम्रोत्तर बोले होटीं । जोडोनियां करसंपुटीं । विनवणी विनवीतसे ॥

Ubhaa raahilaa samora drishtee | Namrottara bole hotee | Jodoniyaa kara-samputee | Vinavanee vinaveetase ||

Ovee 132

हे महाराजा दैवयोगा । मज आळशावरी गंगा । वोळलासी कृपाओघा । अनाथा सनाथ करावया ॥

Hey Mahaaraajaa daiva-yogaa | Maja aalashaavaree Gangaa | Volalaasee kripaa-oghaa | Anaathaa sanaatha karaavayaa ||

Ovee 133

तुम्ही कृपाळू संतसज्जन । दयाभांडार शांतिरत्न । ज्ञानविज्ञान आस्तिककर्म । गृहस्थांसीं कल्पावें ॥

Tumhee kripaaloo santa-sajjanu | Dayaa-bhaandaara shaanta-ratnu | Jnyaana-vijnyaana aastika-karmu | Grihasthaansee kalpaave ||

Ovee 134

ब्रह्मी पावला तत्त्वतां । षड्गुणासी विषयां दभितां । सकळ भोगूनि अकर्ता । मिरवतसां जगामाजी ॥

Brahmee paavalaa tattvataa | Shad-gunaasee vishayaa dabhitaa | Sakala bhoguni akartaa | Miravatasaa jagaa-maajee ||

Ovee 135

आणि जगाच्या विषयतिमिरीं । ज्ञानदिवटी तेजारी । मिरवूनि सुख सनाथपरी । दाविते झाला महाराजा ॥

Aani jagaa-chyaa vishaya-timiree | Jnyaana-divatee tejaaree | Miravuni sukha sanaatha-paree | Daavite jhaalaa Mahaaraajaa ||

Ovee 136

ऐसे साधक याचकमणी । तुम्ही कल्पतरु कल्पनापूर्णी । ऐसिये स्थिति जान्हवी जीवनी । बोळविलीत मजवरुती ॥

Aise saadhaka yaachaka-manee | Tumhee Kalpataru kalpanaa-poornee | Aisiye sthiti jaanhavee jeevanee | Bolavileeta maja-varu-tee ||

Ovee 137

परी श्रीरायाचें वागुत्तर । ऐकूनि कानिफा मनोहर । तेणें चित्तशक्तितरुवर । आनंदशांती मिरवली ॥

Paree shree-raayaa-che vaaguttaru | Aikuni Kaaniphaa manoharu | Tene chitta-shakti-taru-varu | Aananda-shaantee miravalee ||

Ovee 138

देहीं क्रोधाचा वैश्वानर । पेटवा घेत होता अपार । तरी रावउत्तराचें सिंचननीर । होतांचि शांति वरियेली ॥

Dehee krodha-achaa vaishvaanaru | Petavaa gheta hotaa apaaru | Taree raava-uttaraache sinchana-neeru | Hotaanchi shaanti variyelee ||

Ovee 139

मग रायासी धरुनि करी । बैसविला स्वशेजारी । मग बोलत वागुत्तरीं । कुशळ असा कीं महाराजा ॥

Maga raayaasee dharuni karee | Baisavilaa sva-shejaaree | Maga bolata vaagutteeree | Kushala asaa kee Mahaaraajaa ||

Ovee 140

म्हणे राया अनुचित केलें । परी तव भाग्य सबळ पाहिले । तेणेंकरुनि शांतीतें वरिले । मम मानसें महाराजा ॥

Mhane raayaa anuchita kele | Paree tave bhaagya sabala paahile | Tenekaruni shaanteete varile | Mama maanase Mahaaraajaa ||

Ovee 141

नातरी अनर्थासी गांठी । पडत होती प्राणासी मिठी । परी तव भाग्यउत्तराचे देठीं । शांतिफळें मिरवलीं ॥

Naataree anarthaasee gaanthee | Padata hotee praanaasee mithee | Paree tava bhaagya-uttaraache dethee | Shaanti-phale miravalee ||

Ovee 142

तरी आतां असो कैसें । वेगीं चाल पट्टणास । तेथें सकळ इतिहास । निवेदीन तुज राया ॥

Taree aataa aso kaise | Vegee chaala pattanaasu | Tethe sakala itihaasu | Nivedeena tuja raayaa ||

Ovee 143

मग बैसूनि शिबिकासनीं । काटकासह ग्रामासी येवोनि । राये राजसदना आणोनी । कनकासनीं वाहिला ॥

Maga baisuni shibika-asanee | Kaataka-asaha graamaasee yevoni | Raye raaja-sadanaa aanonee | Kanaka-aasanee vaahilaa ||

Ovee 144

वाहिला तरी प्रीतीकरुनी । षोडशोपचारें पूजिला मुनी । हेमरत्नीं आणि वस्त्रभूषणीं । नम्रवाणी बोलतसे ॥

Vaahilaa taree preetee-karunee | Shodasha-upachaare poojilaa Munee | Hema-ratnee aani vastra-bhooshanee | Namra-vaanee bolatase ||

Ovee 145

हे महाराजा योगसंपत्ती । कामना वेधली माझे चित्तीं । अनुग्रहीं चोज घेऊनि निगुतीं । सनाथपणी मिरवावें ॥

Hey Mahaaraajaa yoga-sampattee | Kaamanaa vedhalee maajhe chittee | Anugrahee choja gheuni nigutee | Sanaatha-panee miravaave ||

Ovee 146

ऐसी वेधककामना चित्तीं । प्रथम भागीं निरवत होती । त्यांत उदेली कोपयुक्ती । वैश्वानरशिखा ते ॥

Aisee vedhaka-kaamanaa chittee | Prathama bhaagee niravata hotee | Tyaanta udelee kopa-yuktee | Vaishvaanara-shikhaa tey ||

Ovee 147

तेणें आनंदोनि उदयाचा तरु । वोळलासे योगधीरु । मग पुढें वासनाफळकारु । प्रेरावयातें पावला ॥

Tene aanandoni udaya-achaa taru | Volalaase yoga-dheeru | Maga pudhe vaasanaa-phalakaaru | Preraavayaate paavalaa ||

Ovee 148

नृप म्हणे अर्थ उघडून । चित्तीं मिरवा समाधान । नातरी भययुक्त भिरड पूर्ण । चित्ततरुतें स्पर्शीतसे ॥

Nripa mhane artha ughadunu | Chittee miravaa samaadhaanu | Naataree bhaya-yukta bhirada poornu | Chitta-tarute sparsheetase ||

Ovee 149

तरी प्रांजळ करुनि मातें । कृपें ओपूनि अनुग्रहातें । आपुला साह्य म्हणोनि सरतें । तिन्हीं लोकीं मिरवावे ॥

Taree praanjala karuni maate | Kripe opuni anugrahaate | Aapulaa saahya mhanoni sarate | Tinhee lokee miravaave ||

Ovee 150

कानिफा म्हणे नृपा ऐक । मम अनुग्रहाचें उत्तम दोंदिक । घेऊं पाहसी भावपूर्वक । परी तुवा भाव नासिला ॥

Kaaniphaa mhane nripaa aiku | Mama anugrahaache uttama dondiku | Gheoo paahasee bhaava-poorvaku | Paree tuvaa bhaava naasilaa ||

Ovee 151

जैसें दुग्ध पवित्र गोड । परी लवण स्पर्शितां परम द्वाड । तेवीं तूतें घडूनि बिघड । आलें आहे महाराजा ॥

Jaise dugdha pavitra godu | Paree lavana sparshitaa parama dvaadu | Tevee toote ghaduni bighadu | Aale aahe Mahaaraajaa ||

Ovee 152

अरे माझा अनुग्रह घ्यावया पाहसी । परी ज्याचा अनुग्रह मजसी । तो तूं स्वामी महागर्तेसी । अश्वविष्ठेंत स्थापिला ॥

Arey maajhaa anugraha ghyaavayaa paahasee | Paree jyaachaa anugraha majasee | Toh too svaamee mahaa-gartesee | Ashva-vishthenta sthaapilaa ||

Ovee 153

परी तुझें आयुष्य लाग । पूर्वपुण्याचा होता योग । म्हणोनि क्रोधानळ मग । शांतिदरीं दडाला हो ॥

Paree tujhe aayushya laagu | Poorva-punyaachaa hotaa yogu | Mhanoni krodha-anala magu | Shaanti-daree dadaalaa ho ||

Ovee 154

नातरी महाराज जालिंदर । प्रळयकाळीचा वैश्वानर । तुझें वैभवाचें अपार नीर । भस्म करिता क्षणार्धें ॥

Naataree Mahaaraaja Jaalindaru | Pralaya-kaaleechaa vaishvaanaru | Tujhe vaibhavaache apaara neeru | Bhasma karitaa kshana-ardhe ||

Ovee 155

जयाच्या प्रतापाची सरी । कोण करी बोल वागुत्तरीं । जेणे स्वर्गदेवतांची थोरी । झाडोझाडीं लाविली ॥

Jayaachyaa prataapa-achee saree | Kona karee bola vaaguttaree | Jene svarga-devataanchee thoree | Jhaado-jhaadee laavilee ||

Ovee 156

मग साद्यंत वराची कथा । तया नृपातें सांगतां । तेणेही सकळ ऐकूनि वार्ता । भय उदेलें चित्तांत ॥

Maga saadyanta varaachee kathaa | Tayaa nripaate saangataa | Tene-hee sakala aikuni vaartaa | Bhaya udele chittaantu ||

Ovee 157

अंगीं रोमांच आले दाटून । शरीरी कापरें दाटलें पूर्ण । मग धरोनि त्याचे चरण । नम्रपणें विनवीतसे ॥

Angee romaancha aale daatunu | Shareeree kaapare daatale poornu | Maga dharoni tyaache charanu | Namra-pane vinaveetase ||

Ovee 158

म्हणे महाराजा योगवित्त । घडूनि आलें ते अनिचित । तरी आतां क्षमा उचित । प्रसाद करा दासावरी ॥

Mhane Mahaaraajaa yoga-vittu | Ghaduni aale tey anichitu | Taree aataa kshamaa uchitu | Prasaada karaa daasaavaree ||

Ovee 159

या ब्रह्मांडमंडपांत । मजएवढा कोणी नाही पतित । अहा ही करणी अघटित । घडूनि आली मजलागीं ॥

Yaa Brahmaanda-mandapaantu | Maja-evadhaa konee naahee patitu | Ahaa hee karanee aghatitu | Ghaduni aalee majalaagee ||

Ovee 160

परी सदैव मायेवरी । शांती धरावी हृदयांतरीं । बहु अन्याय होतां किशोरी । अहितातें टेकेना ॥

Paree sadaiva maayevaree | Shaantee dharaavee hridaya-antaree | Bahu anyaaya hotaa kishoree | Ahitaate tekenaa ||

Ovee 161

तुम्ही संत दयावंत । घेतां जगाचे बहु आघात । अमृतापम मानूनि चित्त । कृपा उचित दर्शवितां ॥

Tumhee santa dayaavantu | Ghetaa jagaache bahu aaghaatu | Amrita-apama maanuni chittu | Kripaa uchita darshavitaa ||

Ovee 162

जैसा झाडा घातला घाव । एकीं लावणी केली अपूर्व । परि उभयतां एकचि छाव । मिरवूं शके जैशी कां ॥

Jaisaa jhaadaa ghaatalaa ghaavu | Ekee laavanee kelee apoorvu | Pari ubhayataa ekachi chaavu | Miravoo shake jaishee kaa ||

Ovee 163

कीं सरितापात्रीं नीरओघीं । धुती पूजिती मळसंगी । परी एकचि तों उभयप्रसंगीं । मिरवली कीं सरिता ते ॥

Kee saritaa-paatree neera-oghee | Dhutee poojitee mala-sangee | Paree ekachi toh ubhaya-prasangee | Miravalee kee saritaa tey ||

Ovee 164

कीं तस्करा होतां घरांत रिघावा । त्यासही प्रकाश देई जैसा दिवा । तन्न्याय संतभावा । मिरवूं जात महाराजा ॥

Kee taskaraa hotaa gharaanta righaavaa | Tyaasahee prakaasha daee jaisaa divaa | Tannyaya santa-bhaavaa | Miravoo jaata Mahaaraajaa ||

Ovee 165

तरी आतां असो कैसें । क्षमावोढण करीं आम्हांस । दुष्कृतसरिता प्रवाहीं विशेष । ओढूनि काढीं महाराजा ॥

Taree aataa aso kaise | Kshamaa-vodhana karee aamhaansu | Dushkrita-saritaa pravaahee visheshu | Odhuni kaadhee Mahaaraajaa ||

Ovee 166

ऐसें ऐकूनि तयाचें वचन । ना भी म्हणे गजकर्णनंदन । मग रायालागीं सवें घेऊन । स्वशिबिरातें पातला ॥

Aise aikuni tayaache vachanu | Naa bhee mhane Gaja-karna-nandanu | Maga raayaa-laagee save gheunu | Sva-shibiraate paatalaa ||

Ovee 167

परी हा वृत्तांत ऐकूनि । परिचारिका धांवल्या तेथूनी । त्यांनीं जाऊनि सकळ युवतीलागोनी । मैनावतीतें सांगितलें ॥

Paree haa vrittaanta aikuni | Parichaarikaa dhaavalyaa tethuunee | Tyaannee jauni sakala yuvatee-laagonee | Mainaaveteete saangitale ||

Ovee 168

हे माय वो भक्तिसंपादनी । जालिंदरगुरु तुम्हांलागुनी । परी तयाची रायें विपत्ती करुनी । महीगर्तेत मिरविला ॥

Hey Maaya vo bhakti-sampaadanee | Jaalindara-guru tumhaa-laagunee | Paree tayaachee raaye vipattee karunee | Mahee-garte miravilaa ||

Ovee 169

तेंही अश्वविष्ठेत । टाकिला आहे दशवरुषांत । ही राजदरबारा ऐकूनि मात । तुम्हां आम्हीं निवेदिलें ॥

Tehee ashva-vishthetu | Taakilaa aahe dasha-varushaantu | Hee raaja-darabaaraa aikuni maatu | Tumhaa aamhee nivedile ||

Ovee 170

म्हणाल कैसी कळली मात । तरी जालिंदराचा आला सुत । अपार वैभव कानिफनाथ । विद्यार्णव दुसरा ॥

Mhanaala kaisee kalalee maatu | Taree Jaalindaraachaa aalaa sutu | Apara vaibhava Kaanipha-Naathu | Vidya-arnava dusaraa ||

Ovee 171

तरी तयाचें वैभव पाहून । शेवटी नटला आपुला नंदन । परी जालिंदराचें वर्तमान । श्रुत केलें तेणेंचि ॥

Taree tayaache vaibhava pahunu | Shevatee natalaa aapulau nandanu | Paree Jaalindaraache vartamaanu | Shruta kele tenenchi ||

Ovee 172

आता राव तयाचे शिबिरीं । गेला आहे सहपरिवारीं । तेथे घडेल जैसेपरी । तैसे वृत्त सांगूं पुढें ॥

Aataa raava tayaache shibiree | Gelaa aahe saha-parivaaree | Tethe ghadela jaise-paree | Taise vritta saangoo pudhe ||

Ovee 173

ऐसें सांगता युवती । हृदयीं क्षोभली मैनावती । परी पुत्रमोहाची संपत्ती । चित्तझुलारी हेलावे ॥

Aise saangataa yuvatee | Hridayee kshobhalee Mainaavatee | Paree putra-moha-achee sampattee | Chitta-jhulaaree helaave ||

Ovee 174

येरीकडे नृपनाथ । मुनिशिबिरा जाऊनि त्वरित । उत्तम अगारीं अनन्य पदार्थ । इच्छेसमान भरियेले ॥

Yereekade nripa-naathu | Muni-shibiraa jauni tvaritu | Uttama agaaree ananya padaarthu | Ichche-samaana bhariyele ||

Ovee 175

सदा सन्मुख कर जोडून । अंगे धांवे कार्यासमान । जेथील तेथें अर्थ पुरवून । संगोपन करीतसे ॥

Sadaa sanmukha kara jodunu | Ange dhaave kaaryaa-samaanu | Jetheela tethe artha puravunu | Sango-panan kareetase ||

Ovee 176

जैसे दुर्वासा अतिथी सकळ । सेवे आराधी कौरवपाळ । तन्न्याय हा भूपाळ । नाथालागीं संबोखी ॥

Jaise Durvaasaa atithee sakalu | Seve aaraadhee kaurava-paalu | Tannyaaya haa bhoopaalu | Naathaa-laagee sambokhee ||

Ovee 177

असो ऐसे सेवेप्रकरणीं । अस्तास गेला वासरमणी । मग रायातें आज्ञा देऊनी । बोळविला सदनातें ॥

Aso aise seve-prakaranee | Astaasa gelaa vaasara-manee | Maga raayaate aajnyaa deuunee | Bolavilaa sadanaate ||

Ovee 178

राव पातला सदनाप्रती । परी येतांचि वंदिली मैनावती । मग झाला वृत्तांत तियेप्रती । निवेदिला रायानें ॥

Raava paatalaa sadanaa-pratee | Paree yetaanchi vandilee Mainaavatee | Maga jhaalaa vrittaanta tiye-pratee | Nivedilaa raayaane ||

Ovee 179

वृत्तांत निवेदूनि तिजसी । तुवां जाऊनि शिबिरासी । युक्तिप्रयुक्तीं बोधूनि त्यासी । महाविघ्ना निवटावें ॥

Vrittaanta niveduni tijasee | Tuva jauni shibiraasi | Yukti-prayuktee bodhuni tyaasee | Mahaa-vighnaa nivataave ||

Ovee 180

मग अवश्य बोलूनि मैनावती । शिबिरा आसनीं जाऊं पाहती । शीघ्र येऊनि शिबिराप्रती । कानिफानाथ मिरवला ॥

Maga avashya boluni Mainaavatee | Shibiraa aasanee jaaoo paahatee | Sheeghra yeuni shibiraa-pratee | Kaanipha Naatha miravalaa ||

Ovee 181

वंदूनि निकट बैसली तेथ । म्हणे महाराजा गुरुनाथ । कोण तुम्हीं वरिला अर्थ । नाथपंथी मिरवावया ॥

Vanduni ???? baisalee tethu | Mhane Mahaaraajaa guru-Naathu | Kona tumhee varilaa arthu | Natha-panthee miravaavayaa ||

Ovee 182

तरी या नाथपंथिका । मीही मिरवतें महीलोका । तरी मम मौळीं वरदपादुका । श्रीजालिंदराची मिरविते ॥

Taree yaa Naatha-panthikaa | Mee-hee miravate mahee-lokaa | Taree mama maulee varada-paadu-kaa | Shree-Jaalindaraachee miravite ||

Ovee 183

ऐसी ऐकोनि तियेची वाणी । बोलता झाला कानिफा मुनी । ऐसी असूनि बरवी करणी । जालिंदरातें मिरविली ॥

Aisee aikoni tiyechee vaanee | Bolataa jhaalaa Kaaniphaa Muni | Aisee asuni baravee karanee | Jaalindaraate miravilee ||

Ovee 184

तूं अनुग्रही असतां निश्चित । गुरु ठेवावा अश्वविष्ठेंत । मैनावती म्हणे श्रुत । आजि झालें महाराजा ॥

Too anugrahee asataa nishchitu | Guru thevaavaa ashva-vishthentu | Mainaavatee mhane shrutu | Aaji jhaale Mahaaraajaa ||

Ovee 185

मग आपुली कथा मुळापासुनी । तया नाथासी निवेदूनी । हें स्वसुताहातीं झाली करणी । मज न कळतां महाराजा ॥

Maga aapulee kathaa mulaa-paasunee | Tayaa naathaasee niveduunee | Hey svasutaa-haatee jhaalee karanee | Maja na kalataa Mahaaraajaa ||

Ovee 186

तरी आतां झाले कर्म । सज्ञाना सांवरीं दुर्गम । परी रायाचें दुष्टकर्म । टाळूनि सुपंथ मिरवीं कां ॥

Taree aataa jhaale karmu | Sajnyaanaa saavaree durgamu | Paree raayaache dushta-karmu | Taaluni supantha miravee kaa ||

Ovee 187

ऐसें सांगूनि तयाप्रती । मोहों उपजला अति चित्तीं । मग म्हणे श्रीगुरुमूर्ती । दृश्य करा लोकांत ॥

Aise sanguni tayaa-pratee | Moho upajalaa ati chittee | Maga mhane Shree-guru-moortee | Drishya karaa lokaantu ||

Ovee 188

म्हणशील सुताचे हातेंकरुन । कां न करिसी दृश्यमान । परी नेणों जालिंदराचा कोपाग्न । धांव घेईल पुढारां ॥

Mhanasheela sutaache haaten-karunu | Kaa na karisee drishya-maanu | Paree neno Jaalindaraachaa kopa-agnu | Dhaav gheeela pudhaaraa ||

Ovee 189

तरी बोधावा युक्तिप्रयुक्तीं । रक्षूनियां आपुल्या भाच्याप्रती । दृश्य करुनि गुरुमूर्ती । सत्कीर्ती भाच्या वरीं कां ॥

Taree bodhaavaa yukti-prayuktee | Rakshuni-yaa aapulyaa bhaachyaa-pratee | Drishya karuni guru-moortee | Sat-keertee bhaachyaa varee kaa ||

Ovee 190

मग या ब्रह्मांडमंडपांत । कीर्तिध्वज अति लखलखीत । हेळाऊनि परम लोकांत । कीर्तिध्वज फडकेल ॥

Maga yaa Brahmaanda-mandapaantu | Keerti-dhvaja ati lakha-lakha-heetu | Helaauni parama lokaantu | Keerti-dhvaja phadakelu ||

Ovee 191

ऐसें बोलूनियां तयाप्रती । मग उठती झाली मैनावती । त्यानेंही नमूनि परमप्रीतीं । बोळविलें भगिनीतें ॥

Aise boluniyaa tayaa-pratee | Maga uthatee jhaalee Mainaavatee | Tyaanen-hee namuni parama-preetee | Bolavile bhagineete ||

Ovee 192

पूर्ण आश्वासन देऊन । म्हणे रायाचें कल्याण इच्छी पूर्ण । श्रीगुरुचरण पाहूनि जाण । सकळ संशय सोडीं कां ॥

Poorna aashvaasana deunu | Mhane raayaache kalyaana ichchee poornu | Shree-guru-charana pahuni jaanu | Sakala sanshaya sodee kaa ||

Ovee 193

ऐशी आश्वासूनि माता । श्रीनाथ झाला बोळविता । असो मैनावती तत्त्वतां । नमूनि आली सदनासी ॥

Aishee aashvaasuni maataa | Shree-Naatha jhaalaa bolavitaa | Aso Mainaavatee tattvataa | Namuni aalee sadanaasee ||

Ovee 194

स्वसुतातें पाचारुन । सकळ सांगितलें वर्तमान । मग सकळ भयाचें दृढासन । भंगित झाले तत्क्षणीं ॥

Sva-sutaate paachaarunu | Sakala saangitale vartamaanu | Maga sakala bhayaache dridha-asanu | Bhangita jhaale tat-kshanee ||

Ovee 195

जालिंदराचे अनुग्रहासहित । आश्वासीत कानिफानाथ । ऐसा सकळ सांगूनि वृत्तांत । भयमुक्त तो केला ॥

Jaalindaraache anugraha-asahitu | Aashvaaseeta Kaanipha Naathu | Aisaa sakala saanguni vrittaantu | Bhaya-mukta toh kelaa ||

Ovee 196

असो आतां येथून । पुढिले अध्यायीं धुंडिनंदन । नरहरिवरदें श्रोत्यांकारण । मालू निवेदिल गुरुकृपें ॥

Aso aataa yethunu | Pudhile adhyaayee Dhundi-nandanu | Narahari-varade shrotyaan-kaaranu | Maaloo nivedila guru-kripe ||

Ovee 197

स्वस्ति श्रीभक्तिकथासार । संमत गोरक्षकाव्य किमयागार । सदा परिसोभाविक चतुर । षोडशाध्याय गोड हा ॥

Svasti shree-bhakti-kathaa-saaru | Sammata Goraksha-kaavya Kimayaa-gaaru | Sadaa parisobhaavika chaturu | Shodasha-adhyaaya goda haa || श्रीकृष्णार्पणमस्तु । श्रीदत्तात्रेयार्पणमस्तु । Shri Krishnarpanamastu Shri Dattatreyarpanamastu इति श्रीनवनाथभक्तिसार षोडशाध्याय संपूर्ण । Iti Shri Navnath Bhaktisar Adhyaya Shodasha Sampurnah