Chapter 19

श्रीगणेशाय नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः । श्रीपांडुरंगाय नमः । श्रीकुलदेवतायै नमः । श्रीमातापितृभ्यां नमः ।

Shri Ganeshaaya Namah | Shri Gurubhyo Namah | Shri Paandurangaaya Namah | Shri Kuladevataayai Namah | Shri Maataa pitribhyaam Namah |

Ovee 1

जयजयाजी जगद्गुरुराजा । सर्वज्ञ विजय भोजा । भवाब्धी भवसरिते काजा । साधक नौका अससी तूं ॥

Jaya-jaya-ji Jagad-guru-raajaa | Sarva-jnya vijaya bhojaa | Bhava-abdhee bhava-sarite kaajaa | Saadhaka naukaa asasee too ||

Ovee 2

हे पूर्णब्रह्मानंद कंदा । पुढें बोलवीं भक्ती अतिमोदा । तुझी लीला अगाधा । भक्तिसारग्रंथातें ॥

Hey Poorna-brahma-ananda kandaa | Pudhe bolavee bhaktee ati-modaa | Tujhee leelaa agaadhaa | Bhakti-saara-granthaate ||

Ovee 3

मागिले अध्यायी वदविले गहन । श्रीगोपीचंदाचें उदार कथन । बद्रिकाश्रमीं तप करुन । तीर्थाटणीं निघाला ॥

Maagile adhyaayee vadavile gahanu | Shree-Gopeechandaache udaara kathanu | Badrikaa-ashramee tapa karunu | Teertha-atanee nighaalaa ||

Ovee 4

याउपरी ऐकिजे श्रोतीं । सिंहावलोकनीं विश्रांती । गोरक्ष कानिफाचे युक्ती । स्त्रीराज्यांत जातसे ॥

Yaa-uparee aikije shrotee | Sinha-avalokanee vishraantee | Goraksha Kaaniphaache yuktee | Stree-raajyaanta jaatase ||

Ovee 5

मार्गी चालतां मुक्कामोमुक्काम । सदा श्रीगुरुचें आठवी नाम । ग्रामांत करुनि भिक्षाटण । पुढें मार्ग क्रमीतसे ॥

Maargee chaalataa mukkaam-o-mukkaamu | Sadaa Shree-Guru-che aathavee naamu | Graamaanta karuni bhikshaa-atanu | Pudhe maarga krameetase ||

Ovee 6

ऐसिया स्थितीं गौडबंगाल । सांडूनि सांडिला बंगालकौल । पुढें जात स्त्रीराज्यांत वहिला । सीमेपर्यंत पातला ॥

Aisiyaa sthitee Gauda-Bangaalu | Sanduni saandilaa Bangaala-Kaulu | Pudhe jaata Stree-raajyaanta vahilaa | Seeme-paryanta patalaa ||

Ovee 7

परी विचारी स्वमनांत । श्रीगुरुराज आहेत तेथ । राजवैभव बहु सामर्थ्य । संपत्तीचें मिरवतसे ॥

Paree vichaaree sva-manaantu | Shree-Guru-raaja aaheta tethu | Raaja-vaibhava bahu saamarthyu | Sampatteeche miravatase ||

Ovee 8

ऐसे वैभवमानी सुखप्रकरणीं । मातें ओळखील कैसा कोणी । श्रीमंतापुढें हीन दीन । मान्यत्वानें मिरवेना ॥

Aise vaibhava-maanee sukha-prakaranee | Maate olakheela kaisaa konee | Shreemanta-pudhe heena deenu | Maanyatvaane miravenaa ||

Ovee 9

जेवी अर्कापुढें खद्योत । हीन दीन अति दिसत । तेवीं मज कंगालवंतातें । कोण तेथें ओळखील ॥

Jevee Arka-pudhe khadyotu | Heena deena ati disatu | Tevee maja kangaala-vantaate | Kona tethe olakheelu ||

Ovee 10

मेरुपुढें मशक स्थिती । कोण वर्णावी कवण अर्थीं । कीं पुढें बैसल्या वाचस्पती । मैंद वल्गना मिरवीना ॥

Meru-pudhe mashaka sthitee | Kona varnaavee kavana arthee | Kee pudhe baisalyaa Vaachaspatee | Mainda valganaa miraveenaa ||

Ovee 11

कीं हिरातेज पडिपाडा । गार ठेऊनि पुढां । परीस पालटा देतां दगडा । योग्यायोग्य साजेना ॥

Kee hiraa-teja padipaadaa | Gaara theuni pudhaa | Pareesa paalataa detaa dagadaa | Yogya-yogya saajenaa ||

Ovee 12

सुवर्ण मिरवे राशी सोळा । तेथें दगडाचा पाड केतुला । तेवीं मातें संपत्ती मिरवला । ओळखील कैसा तो ॥

Suvarna mirave raashee solaa | Tethe dagadaachaa paada ketulaa | Tevee maate sampattee miravalaa | Olakheela kaisaa toh ||

Ovee 13

असो याउपरी दुसरे अर्थी । मम नाम कळतां मच्छिंद्राप्रती । परम द्वाड लागेल चित्तीं । सुखसंपत्ती भोगितां ॥

Aso yaa-uparee dusare arthee | Mama naama kalataa Machchindraa-pratee | Parama dvaada laagela chittee | Sukha-sampattee bhogitaa ||

Ovee 14

जैसें जेवितां षड्रस अन्न । तैं कडुवट सेवी कोण । तेवीं मच्छिंद्र संपत्तीतें टाकून । जाईल कैसा बैरागी ॥

Jaise jevitaa shad-rasa annu | Tai kaduvata sevee konu | Tevee Machchindra sampatteete taakunu | Jaaeela kaisaa bairaagee ||

Ovee 15

यापरी आणि तिसरे अर्था । मम नाम श्रीगुरुलागीं कळतां । नेणों कल्पना वरुनि चित्ता । वर्तेल घाता माझिया ॥

Yaa-paree aani tisare arthaa | Mama naama Shree-Guru-laagee kalataa | Neno kalpanaa varuni chittaa | Vartela ghaataa maajhiyaa ||

Ovee 16

मग तयाच्या सवें विद्यारळी । करावी आपण बांधूनि कळीं । हे तों कोड येणें काळीं । मजप्रती योग्य भासेना ॥

Maga tayaa-chyaa save vidyaa-ralee | Caraavee aapana baandhuni kalee | Hey toh koda yene kaalee | Majapratee yogya bhaasenaa ||

Ovee 17

ज्या स्वामींचें वंदितों चरण । तयासीं विद्येची रळी खेळेन । हें योग्य मातें नव्हे जाण । अपकीर्ति ब्रह्मांड भरी ॥

Jyaa svaameenche vandito charanu | Tayaasee vidyechee ralee khelenu | Hey yogya maate navhe jaanu | Apakeerti Brahmaanda bharee ||

Ovee 18

ऐसें तर्किवितर्क करितां । श्रीगोरक्ष मार्गीं रमतां । तों वेश्याकटक देखिलें तत्त्वतां । स्त्रीराज्यांत जाती त्या ॥

Aise tarkivitarka karitaa | Shree-Goraksha maargee ramataa | Toh veshyaa-kataka dekhile tattvataa | Stree-raajyaanta jaatee tyaa ||

Ovee 19

तों सकळ वेश्यांची मुख्य कामिनी । गुणभरिता कलिंगानाम्नीं । तिचें स्वरुप वर्णितां वाणी । रतिपति आतळेना ॥

Toh sakala veshyaanchee mukhya kaaminee | Guna-bharitaa Kalingaa-naamneen | Tiche svarupa varnitaa vaanee | Rati-pati aatalenaa ||

Ovee 20

जिचे पाहतां मुखकमळा । शशितेजाहूनि अति निर्मळ । परम लज्जित चपळा केवळ । होऊनि ढगीं रिघताती ॥

Jiche paahataa mukha-kamalaa | Shashi-teejaa-huni ati nirmalu | Parama lajjita chapalaa kevelu | Houni dhagee righataatee ||

Ovee 21

जिचा नेत्रकटाक्षबाण । तपस्व्यांचें वेधीत मन । मग विषयें लंपट अपार जाण । कवण अर्थीं वर्णावे ॥

Jichaa netra-kataaksha-baanu | Tapasvyaanche vedheeta manu | Maga vishaye lampata apaara jaanu | Kavana arthee varnaave ||

Ovee 22

ऐसियेपरी सुलक्षण दारा । चातुर्यकलिका गुणगंभीरा । जिचे नाम साजोतरा । कीं हिरागारा मिरवती ॥

Aisiye-paree su-lakshana daaraa | Chaaturya-kalikaa guna-gambheeraa | Jiche naama saajotaraa | Kee hiraa-gaaraa miravatee ||

Ovee 23

जिचें सुस्वर विपुल गायन । ऐकतां गंधर्व करिती खालती मान । अप्सरा परम लज्जित होऊन । सेवा इच्छिती जियेची ॥

Jiche su-svara vipula gaayanu | Aikataa khaalatee Gandharva caritee maanu | Apsaraa parama lajjita hounu | Sevaa ichchitee jiyechee ||

Ovee 24

ऐशापरी ती कलिंगदारा । जात स्त्रीदेशांत अवसरा । तैं अवचित तीतें गोरक्ष उदारा । देखता झाला निजदृष्टीं ॥

Aishaa-paree tee Kalinga-daaraa | Jaata Stree-deshaanta avasaraa | Tai avachita teete Goraksha udaaraa | Dekhataa jhaalaa nija-drishtee ||

Ovee 25

मग तो जवळी योगद्रुम । जाऊनि पुसे तियेचें नाम । येरी म्हणे कलिंगा उत्तम । नाम असे या देहा ॥

Maga toh javalee yoga-drumu | Jauni puse tiyeche naamu | Yeree mhane Kalingaa uttamu | Naama ase yaa dehaa ||

Ovee 26

येरु म्हणे कवणार्थी । जातां कोणत्या ग्रामाप्रति । कलिंगा म्हणे स्त्रीदेशाप्रती । जाणें आहे आमुतें ॥

Yeru mhane kavana-arthee | Jaataa konatyaa graamaa-prati | Kalingaa mhane Stree-deshaapratee | Jaane aahe aamute ||

Ovee 27

राव मैनाकिनी पद्मिनी । सकळ स्त्रियां देशस्वामिनी । तियेतें नृत्यकळा दावूनी । वश्य करणें आहे जी ॥

Raava Mainaakinee Padminee | Sakala striyaa desha-svaaminee | Tiyete nritya-kalaa daavuunee | Vashya karane aahe jee ||

Ovee 28

ती राजपद्मिनी वश्य होतां । अपार देईल आमुतें वित्ता । यापरी कामना योजूनि चित्ता । गमन करितों आम्ही कीं ॥

Tee raaja-padminee vashya hotaa | Apaara deeela aamute vittaa | Yaa-paree kaamanaa yojuni chittaa | Gamana karito aamhee kee ||

Ovee 29

ऐसा वृत्तांत ऐकूनि युवती । हृदयीं विचारी योगपती । कीं इचीच शुद्ध धरुनि संगती । प्रविष्ट व्हावें त्या स्थानीं ॥

Aisaa vrittaanta aikuni yuvatee | Hridayee vichaaree yogapatee | Kee ichee-chha shuddha dharuni sangatee | Pravishta vhaave tyaa sthaanee ||

Ovee 30

मग सहजस्थितीनें गमना । आव्हानूनि दृष्टीं राजसदना । गुप्तवेषें श्रीगुरुकामना । अवगमूनि घ्यावी तों ॥

Maga sahaja-sthiteene gamanaa | Aavhaanuni drishtee raaja-sadanaa | Gupta-veshe Shree-Guru-kaamanaa | Avagamuni ghyaavee toh ||

Ovee 31

ऐसा विचार करुनि चित्तीं । बोलता झाला तिये युवती । म्हणे मी येतों तुमच्या संगतीं । न्याल तरी कीं कृपेनें ॥

Aisaa vichaara karuni chittee | Bolataa jhaalaa tiye yuvatee | Mhane mee yeto tumachyaa sangatee | Nyaala taree kee kripene ||

Ovee 32

येरी म्हणे नरेंद्रोत्तमा । येऊं पाहसी संगती आम्हां । तरी कुशळपणी काय तुम्हां । भोंवरिली विद्या जे ॥

Yeree mhane narendra-uttamaa | Yeoo paahasee sangatee aamhaa | Taree kushala-panee kaaya tumhaa | Bhovarilee vidyaa je ||

Ovee 33

येरु म्हणे करुनि गायन । तुम्हांसवें चातुर्य मानून । आणि मृदंगवाद्य वाजवीन । कुशळपणें नेटका ॥

Yeru mhane karuni gaayanu | Tumhaan-save chaaturya maanunu | Aani mridanga-vaadya vaajaveenu | Kushala-pane netakaa ||

Ovee 34

येरी म्हणे गाणें वाजविणें । येतसे चातुर्यवाणें । तरी प्रथमारंभीं आम्हां दाविणें । कैसे रीतीं कुशलत्व ॥

Yeree mhane gaane vaajavine | Yetase chaaturya-vaane | Taree prathama-arambhee aamhaa daavine | Kaise reetee kushalatvu ||

Ovee 35

येरु म्हणे जी काय उशीर । आतांचि पहावा चमत्कार । हातकंकणा आदर्शव्यवहार । कामया पाहिजे दृष्टीतें ॥

Yeru mhane jee kaaya usheeru | Aataanchi pahaavaa chamatkaaru | Haata-kankanaa aadarsha-vyavahaaru | Kaamayaa paahije drishteete ||

Ovee 36

कीं स्पर्शतां शुद्ध अमरपण । होय न होय केलिया पान । कीं स्पर्शिल्या परिसोन । न होय भ्रांती मिरवेल काय ॥

Kee sparshataa shuddha amara-panu | Hoya na hoya keliyaa paanu | Kee sparshilya parisonu | Na hoya bhraantee miravela kaayu ||

Ovee 37

तरी आतां या ठायीं । मम विद्येची परीक्षा घ्यावी । ऐसें ऐकतांचि कलिंगा महीं । सदनाहूनि उतरली ॥

Taree aataa yaa thaayee | Mama vidyechee pareekshaa ghyaavee | Aise aikataanchi Kalingaa mahee | Sadanaa-huni utaralee ||

Ovee 38

महीतळीं घालूनि आसन । सारंगी देत आणून । म्हणे नवरसें कुशलत्वपण । कळा दावीं कोणती ॥

Mahee-talee ghaaluni aasanu | Sarangee deta anunu | Mhane nava-rase kushalatva-panu | Kalaa daavee konatee ||

Ovee 39

ऐसी ऐकूनि तियेची गोष्टी । करीं कवळूनि भस्मचिमुटी । गंधर्वप्रयोग होटीं । जल्पूनि भाळीं चर्चीतसे ॥

Aisee aikuni tiyechee goshtee | Karee kavaluni bhasma-chimutee | Gandharva-prayoga hotee | Jalpuni bhaalee charcheetase ||

Ovee 40

चर्चूनि दाही दिशा प्रेरीतसे । आणि चतुर्थवाद्यातें स्पर्शीतसे । ऐसें झालिया हुंकार देतसे । गावें वाजवावें म्हणूनिया ॥

Charchuni daahee dishaa prereetase | Aani chaturtha-vaadyaate sparsheetase | Aise jhaaliyaa hunkaara detase | Gaave vaaja-vaave mhanuni-yaa ||

Ovee 41

तरी काननीं तरु पाषाण । जल्पती गंधर्वासारखें गायन । तंतवितंत सुस्वरी गायन । वाजवी वाद्य चातुर्य हो ॥

Taree kaananee taru paashaanu | Jalpatee gandharva-saarakhe gaayanu | Tanta-vitantatu su-svaree gaayanu | Vaajavee vaadya chaaturya ho ||

Ovee 42

आपुलें आपण वाद्य वाजविती । पाषाण तरु गायन करिती । हें पाहूनि कलिंगा युवती । आश्चर्य करी मानसीं ॥

Aapule aapana vaadya vaajavitee | Paashaana taru gaayana karitee | Hey pahuni Kalingaa yuvatee | Aashcharya caree maanasee ||

Ovee 43

स्वमुखीं ओपूनि मध्यमांगुळी ती । विस्मय करी आपुल्या पोटीं । चित्ती म्हणे हा नरधूर्जटी । ईश्वरतुल्य भासतसे ॥

Sva-mukhee opuni madhyama-angulee tee | Vismaya caree aapulyaa potee | Chittee mhane haa nara-dhoorjatee | Eeshvara-tulya bhaasatase ||

Ovee 44

जो पाषाणतरुहातीं गायन । करवीत गंधर्वा सरी आपण । तयालागीं स्वतां गायन । अशक्य काय करावया ॥

Jo paashaana-taru-haateee gaayanu | Karaveeta gandharvaa saree aapanu | Tayaa-laagee svataa gaayanu | Ashakya kaaya karaavayaa ||

Ovee 45

जो पाषाणी पिंवळेपण । करुं जाणे लोहाचें सुवर्ण । तयालागीं परिसमणी । करावया अशक्य म्हणावें कीं ॥

Jo paashaanee pinvale-panu | Karu jaane lohaache suvarnu | Tayaa-laagee parisa-manee | Karaavayaa ashakya mhanaave kee ||

Ovee 46

जेणें बुरंट गौतमीकांसेखालीं । सर्व पदार्थ मही उद्धरिली । त्यातें कामधेनु निर्माया भली । परम अशक्यता न बोलावी ॥

Jene buranta Gautamee-kaansee-khaalee | Sarva padaartha mahee uddharilee | Tyaate kaama-dhenu nirmaayaa bhalee | Parama ashakyataa na bolaavee ||

Ovee 47

कीं कोणत्याही वृक्षाखालीं । कामना पुरवी सकळी । ते कल्पतरुमेळीं । अनायासें शोभतसे ॥

Kee kona-tyaa-hee vriksha-khaalee | Kaamanaa puravee sakalee | Tey kalpa-taru-melee | Anaayaase shobhatase ||

Ovee 48

तन्न्यायें वृक्षपाषाणी । आणिली ज्यानें गंधर्वमांडणी । तो स्वतः सिद्ध कुशलपणीं । गाणार नाहीं कां बोलावें ॥

Tan-nyaaye vriksha-paashaanee | Aanilee jyaane gandharva-maandanee | Toh svatah siddha kushala-panee | Gaanaara naahee kaa bolaave ||

Ovee 49

तरी आतां असो कैसें । आपणचि रहावें याचे संगतीस । ऐसा विचार करुनि स्वचित्तास । बोलती झाली विव्हळा ॥

Taree aataa aso kaise | Aapanachi rahaave yaache sangateesu | Aisaa vichaara karuni sva-chittaasu | Bolatee jhaalee vivhalaa ||

Ovee 50

म्हणे महाराजा सद्गुण करितां । मी दिन किंकर अनाथा । ऐसा काम उदेला चित्ता । तरी सिद्धार्थ आव्हानीं ॥

Mhane Mahaaraajaa sad-guna karitaa | Mee dina kinkara anaathaa | Aisaa kaama udelaa chittaa | Taree siddha-artha aavhaanee ||

Ovee 51

अगाध वर्णनाची सविताराशी । दैवें उदेली मम तमगुणासी । तरी संज्ञा जे बोलिलासी । तेंचि सिद्ध आव्हानीं ॥

Agaadha varnana-achee Savitaa-raashee | Daivee udelee mama tama-gunaasee | Taree sanjnyaa je bolilaasee | Tenchi siddha aavhaanee ||

Ovee 52

तरी महाराजा विद्यार्णवा । जगीं मिरविसी कोणत्या भावा । ऐसें पुसतां गोरक्ष जीवा । परम कल्पना योजीतसे ॥

Taree Mahaaraajaa vidya-arnavaa | Jagee miravisee konatyaa bhaava | Aise pusataa Goraksha jeevaa | Parama kalpanaa yojeetase ||

Ovee 53

चित्तीं म्हणे नामाभिधान । प्रविष्ट न करावें इजकारण । गुप्त ठेविल्यासी कार्यसाधन । घडून येईल पुढारां ॥

Chittee mhane naama-abhidhaanu | Pravishta na charaave ijakaaranu | Gupta thevilyaasee kaarya-saadhanu | Ghaduna yaeela pudhaaraa ||

Ovee 54

ऐसा विचार करुनी । म्हणे ऐकें शुभाननी । पूर्वडा नाम देहालागुनी । जगामाजी मिरवतसे ॥

Aisaa vichaara karunee | Mhane aike shubha-aananee | Poorvadaa naama dehaa-laagunee | Jagaa-maajee miravatase ||

Ovee 55

येरी म्हणे पूर्वडराया । अर्थकाम कोण हृदया । असेल तैसी वदूनियां । सुखालागीं हेलावें ॥

Yeree mhane Poorvada-raayaa | Artha-kaamana kona hridayaa | Asela taisee vaduni-yaa | Sukhaa-laagee helaave ||

Ovee 56

येरु म्हणे वो शुभाननी । विषयधनाची बोलसी कडसणी । परी कांहीं कामना नसे मनीं । अज्ञान असे या अर्थीं ॥

Yeru mhane vo shubha-aananee | Vishaya-dhanaachee bolasee kadasanee | Paree kaanhee kaamanaa nase manee | Ajnyaana ase yaa arthee ||

Ovee 57

एक वेळ उदरापुरती । समया देईं कां आहुती । याविरहित अर्थ चित्तीं । इच्छा नसे कांहींच ॥

Eka vela udaraa-pura-tee | Samayaa deee kaa aahutee | Yaa-virahita artha chittee | Ichchaa nase kaanheenchu ||

Ovee 58

येरी ऐकूनि ऐसें वचन । अवश्य करी प्रेमें भाषण । म्हणे महाराजा नरेंद्रा पूर्ण । अर्थ पुरेल हा तुमचा ॥

Yeree aikuni aise vachanu | Avashya caree preme bhaashanu | Mhane Mahaaraajaa narendraa poornu | Artha purela haa tumachaa ||

Ovee 59

परी एक आहे मम बोलणें । स्त्रीराज्यांत आपण जाणें । तेथें पुरुषाचें आगमन । नाहींच त्या देशांत ॥

Paree eka ahe mama bolane | Stree-raajyaanta aapana jaane | Tethe purushaache aagamanu | Naaheencha tyaa deshaantu ||

Ovee 60

येरु म्हणे कवण अर्थीं । आगमन नसे तया देशाप्रती । yeरी म्हणे मारुतसुती । भुभुःकारें स्त्रिया होती ॥

Yeru mhane kavana arthee | Agamana nase tayaa deshaapratee | Yeree mhane Maaruta-sutee | Bhubhuh-kaare striyaa hotee ||

Ovee 61

ऊर्ध्वरेता वायुनंदन । रेत पडे भुभुःकारवचनें । गरोदर होती तेणेंकरुन । सकळ स्त्रिया त्या देशीं ॥

Oordhvaretaa Vaayu-nandanu | Reta pade bhubhuhkaara-vachene | Garodara hotee tenenkarunu | Sakala striyaa tyaa deshee ||

Ovee 62

त्याचि भुभुःकारेंकरुन । पुरुषगर्भांत होय पतन । तेणेंकरुन तयांसी मरण । होतसे जाण महाराजा ॥

Tyaachi bhubhuhkaaren-karunu | Purusha-garbhaanta hoya patanu | Tenenkaruna tayaansee maranu | Hotase jaana Mahaaraajaa ||

Ovee 63

तरी तुझें जाणें उदेलें चित्तीं । परी तूंतें होईल कैसी गती । या संशयाची भ्रांती । मनीं घोटाळे माझिया ॥

Taree tujhe jaane udele chittee | Paree toote hoeela kaisee gatee | Yaa sanshayaachee bhraantee | Manee ghotaale maajhiyaa ||

Ovee 64

येरु म्हणे ऐक युवती । काय करील आम्हा मारुती । प्रळयकाळींची मूर्ध्नी हरती । लोळवीन महीतें ॥

Yeru mhane aika yuvatee | Kaaya kareela aamhaa Maarutee | Pralaya-kaaleenchee moordhnee haratee | Lolaveena maheete ||

Ovee 65

असे तीव्रपणाचा तपोजेठी । जेणें सविता गिळोनि ठेविला पोटीं । तेथें दीपाची हळहळ मोठी । मानील काय तो पुरुष ॥

Ase teevra-panaachaa tapo-jethee | Jene Savitaa giloni thevilaa potee | Tethe deepaachee halahala mothee | Maaneela kaaya toh purushu ||

Ovee 66

सकळ मही जो माथां वाहे । त्यातें पर्वताचें भय काये । अंब्धी गिळितां शरण रिघावें । काय वेगें थिल्लर ॥

Sakala mahee jo mathaa vahe | Tyaate parvataache bhaya kaaye | Ambdhee gilitaa sharana righaave | Kaaya vege thillaru ||

Ovee 67

तरी आता शुभाननी । हा संशय तूं न आणीं मनीं । ऐसें गोरक्ष तीतें बोलोनी । ते स्थानाहूनि उठिला ॥

Taree aataa shubha-aananee | Haa sanshaya too na aanee manee | Aise Goraksha teete bolonee | Tey sthaanaa-huni uthilaa ||

Ovee 68

मग ती कलिंगा बैसवूनि रथीं । आपण झाला पुढें सारथी । दोन्ही वाग्दोरे धरुनि हातीं । धुरा वेष्टुनिया बैसलासे ॥

Maga tee Kalingaa baisavuni rathee | Aapana jhaalaa pude saarathee | Donhee vaagdore dharuni hateee | Dhuraa veshtuniyaa baisalaase ||

Ovee 69

परी प्रथमारंभी तो धूर्जटी । करीं कवळूनि भस्मचिमुटी । वज्रास्त्र मंत्रहोटीं । अपारशक्ती जल्पला ॥

Paree prathama-arambhee toh Dhoorjatee | Karee kavaluni bhasma-chimutee | Vajra-astra mantra-hotee | Apaara-shaktee jalpalaa ||

Ovee 70

तयामागें स्पर्शमंत्रा । जल्पोनियां निजवक्रा । तेंहीं मिरवे सबळ अस्त्रा । महीलागीं महाराजा ॥

Tayaa-maage sparsha-mantraa | Jalponiyaa nijavakraa | Tehee mirave sabala astraa | Mahee-laagee Mahaaraajaa ||

Ovee 71

यावरी तिसरें मोहनास्त्र । विराजले अति पवित्र । उपरी चवथें नागास्त्र । सीमेवरी तें प्रेरिलें ॥

Yavaree tisare mohana-astru | Viraajale ati pavitru | Uparee chavathe naaga-astru | Seemevaree tey prerile ||

Ovee 72

ऐसें चतुर्थास्त्र प्रेरुन । चालता झाला गोरक्ष त्वरेनें । सीमा उल्लंघूनि एक योजन । स्त्रीदेशांत मिसळला ॥

Aise chaturtha-astra prerunu | Chaalataa jhaalaa Goraksha tvarene | Seemaa ullanghuni eka yojanu | Stree-deshaanta misalalaa ||

Ovee 73

चिनापट्टण उत्तम ग्राम । तेथें झालासे मुक्काम । तंव लोटूनि गेला अवघा दिन । महीं निशा दाटली ॥

Chinaa-pattana uttama graamu | Tethe jhaalaase mukkaamu | Tava lotuni gelaa avaghaa dinu | Mahee nishaa daatalee ||

Ovee 74

परी दिनासमान रात्री । चंद्रतेजें मिरवली होती । सकळीं भोजनें सारुनि निगुतीं । पहुडलीं शयनीं आपुलाल्या ॥

Paree dinaa-samaana raatree | Chandra-teje miravalee hotee | Sakalee bhojane saaruni nigutee | Pahudalee shayanee apulaalyaa ||

Ovee 75

निशा लोटली एक प्रहर । तों रात्री निवळली महीवर । सकळ लोपूनि अंधकार । दिशा उजेडें उजळली ॥

Nishaa lotalee eka praharu | Toh raatree nivalalee maheevaru | Sakala lopuni andha-kaaru | Dishaa ujede ujalalee ||

Ovee 76

ते दिनींची म्हणूं नये रात्री । की उदया आली माया भगवती । चंद्रपोत घेऊनि हातीं । सहजमतीं क्रीडतसे ॥

Tey dineenchee mhanoo naye raatree | Kee udayaa aalee maayaa bhagavatee | Chandra-pota gheuni haatee | Sahaja-matee kreedatase ||

Ovee 77

कीं ते रात्र नव्हे जडितपदक । हेमतगटी अवनी देख । त्यावरी नक्षत्रें अन्य माणिक । मध्यें हिराबिंदुशोभे जैसा ॥

Kee tey raatra nvhe jadita-padaku | Hema-tagatee avanee dekhu | Tyaa-varee nakshatre anya maaniku | Madhye hiraa-bindu-shobhe jaisaa ||

Ovee 78

कीं ते रात्र नव्हे भद्रकाळी । श्रृंगारनक्षत्रें मुक्तमाळी । चंद्रबिजवरा लेवूनि भाळीं । महीलागीं क्रीडतसे ॥

Kee tey raatra nvhe Bhadra-kaalee | Shrringaara-nakshatre mukta-maaleee | Chandra-bijavaraa levuni bhaaleee | Mahee-laagee kreedatase ||

Ovee 79

ऐसियेपरी सुलक्षण राती । उजेड दावी महीवरती । तों येरीकडे गमन मारुती । सेतुहूनि करीतसे ॥

Aisiye-paree su-lakshana raatee | Ujeda davee mahee-varatee | Toh yereekade gamana Maarutee | Setuhuni kareetase ||

Ovee 80

मार्गीं जातां सहजस्थितीं । yeवोनि पोंचला सीमेवरती । तों वज्रास्त्र हृदयाप्रती । yeवोनियां आदळलें ॥

Maargee jaataa sahaja-shitee | Yevoni ponchalaa seemeva-ratee | Toh Vajra-astra hridayaa-pratee | Yevoniyaa aadalale ||

Ovee 81

वज्रशरीरी मारुती । परी वज्रप्रहारें पडला क्षितीं । मूर्च्छा दाटोनि हृदयाप्रती । विगतगति पडलासे ॥

Vajra-shareeree Maarutee | Paree Vajra-prahaare padalaa kshitee | Moorchchaa daatoni hridayaa-pratee | Vigatagati padalaase ||

Ovee 82

यावरी स्पर्श करी झगटीं । लिप्त केला महीपाठीं । त्यावरी मोहनास्त्र हृदयपुटीं । जाऊनियां संचरलें ॥

Yavaree sparsha karee jhagatee | Lipta kelaa mahee-paathee | Tyaa-varee mohana-astra hridaya-putee | Jauniyaa sancharale ||

Ovee 83

त्यावरी नागास्त्र नागपती । सहस्त्रफणी प्रत्यक्षमूर्ती । उदय पावतां पदहस्ती गुंडाळूनियां बैसला ॥

Tyaa-varee Naaga-astra naaga-patee | Sahastra-phanee pratyaksha-moortee | Udaya paavataa pada-hastee gundaa-luniyaa baisalaa ||

Ovee 84

चतुर्थास्त्रांचे पडता वेष्टन । मग कासावीस होतसे वायुनंदन । अति तळमळे उडयाकारण । परी स्पर्शास्त्र उठों नेदी ॥

Chaturtha-astraanche padataa veshtanu | Maga kaasaaveesa hotase Vaayu-nandanu | Ati talamale udayaa-kaaranu | Paree sparsha (teja)-astra utho nedee ||

Ovee 85

घडोघडी मूर्च्छा येतां । नेत्र भोवंडी वांती देतां । त्यावरी विखार वेष्टितां । तेणें होत कासाविसी ॥

Ghado-ghadee moorchchaa yetaa | Netra bhovandee vaantee detaa | Tyaa-varee vikhaara veshtitaa | Tene hota kaasaavisee ||

Ovee 86

मोहनास्त्राचा अति प्रसर । मोहूनि घेतलें सकळ शरीर । मी कोण कोणत्या कार्यांवर । आलों हेंही कळेना ॥

Mohana-astraachaa ati prasaru | Mohuni ghetale sakala shareeru | Mee kona konatyaa kaaryaa-varu | Aalo henhee kalenaa ||

Ovee 87

ऐसा निचेष्टित महीवरती । पडला असे मारुती । एक प्रहर लोटल्यावरती । प्राण निघूं पाहातसे ॥

Aisaa nicheshtita mahee-varatee | Padalaa ase Maarutee | Eka prahara lotalyaa-varatee | Praana nighoo paahaatase ||

Ovee 88

नेत्र झाले श्वेतवर्णी । मुखीं लोटलें आरक्त पाणी । तें लोटलें सकळ अवनीं । भिजूनि लोट लोटतसे ॥

Netra jhaale swetavarnee | Mukhee lotale aarakta paanee | Tey lotale sakala avanee | Bhijuni lota lotatase ||

Ovee 89

aisa समय तया होतां । मग विचार करी आपुल्या चित्ता । ऐसिया संकटीं प्राण आतां । वांचत नाहीं सहसाही ॥

Aisaa samaya tayaa hotaa | Maga vichaara karee aapulyaa chittaa | Aisiyaa sankatee praana aataa | Vaanchata naahee sahasaahee ||

Ovee 90

तरी माझा काळ आला । आतां स्मरावें श्रीरामाला । ऐसा विचार करुनि स्वचित्ताला । आठविलें श्रीरामातें ॥

Taree maajhaa kaala aalaa | Aataa smaraave Shree-Raamaalaa | Aisaa vichaara karuni sva-chittaalaa | Aathavile Shree-Raamaate ||

Ovee 91

हे दयार्णवा कुळभूषणा । सीतापते रघुनंदना । दशग्रीवांतका भक्तदुःखमोचना । धांव पाव वेगेंसीं ॥

Hey dayaarnavaa kula-bhooshanaa | Seetaa-pate Raghu-nandanaa | Dashagreeva-antakaa bhakta-duhkha-mochanaa | Dhaava pava vegensee ||

Ovee 92

हे करुणानिधे ताटिकांतका । मुनिमनोरंजना रघुकुळटिळका । अयोध्याधीशा प्रतापार्का । धांव पाव वेगेंसीं ॥

Hey karunaa-nidhe Taatikaa-antakaa | Muni-manoranjanaa Raghu-kula-tilakaa | Ayodhyaa-adheeshaa prataapa-arkaa | Dhaava pava vegensee ||

Ovee 93

हे शिवमानसरंजना । चापधारका तापहरणा । शरयूतीर विहारा आनंदसदना । धांव पाव वेगेंसीं ॥

Hey Shiva-maanasa-ranjanaa | Chaapa-dhaarakaa taapa-haranaa | Sharayoo-teera vihaaraa aananda-sadanaa | Dhaava pava vegensee ||

Ovee 94

हे श्रीरामा श्यामतनुधारका । एकवचनी व्रतदायका । एकपत्नीबाणनायका । धांव पाव वेगेंसीं ॥

Hey Shree-Raamaa shyama-tanu-dhaarakaa | Eka-vachanee vratadaayakaa | Eka-patnee-baana-naayakaa | Dhaava pava vegensee ||

Ovee 95

हे पंकजनेत्रा कोमलगात्रा । बिभीषणप्रिया कोमलपात्रा । परमप्रिय कपिकुळगोत्रा । धांव पाव वेगेंसीं ॥

Hey pankaja-netraa komala-gatraa | Bibheeshana-priyaa komala-paatraa | Parama-priya kapi-kula-gotraa | Dhaava pava vegensee ||

Ovee 96

हे किष्किंधाधिपवालिनिर्दलना । भक्तप्रियकरा भयमोचना । विदेहजामाता जगपाळणा । धांव पाव वेगेंसीं ॥

Hey kishkindhaa-adhipa-vaali-nirdalanaa | Bhakta-priyakaraa bhaya-mochanaa | Videha-jaamaataa jaga-paalana || Dhaava pava vegensee ||

Ovee 97

हे विश्वामित्रमखसिद्धिकारका । खरदुषेणादिदैत्यांतका । जलधिजलपाषाणतारका । धांव पाव वेगेंसीं ॥

Hey Vishvaamitra-makha-siddhi-kaarakaa | Kharadushenaa-di-daitya-antakaa | Jaladhi-jala-paashaana-taarakaa | Dhaava pava vegensee ||

Ovee 98

हे अहिमहिदानवहरिता । शतमुखखंड वैदेहीरता । मंगळधारणा कुशळवंता । धांव पाव वेगेंसीं ॥

Hey Ahi-mahi-daanava-haritaa | Shatamukha-khanda Vaideehee-rataa | Mangala-dhaaranaa kushala-vantaa | Dhaava pava vegensee ||

Ovee 99

हे अर्णवविहारी मारीचदमना । जटायूप्रिया मोक्षगहना । शिवचापभंगा मंगळधामा । धांव पाव वेगेंसीं ॥

Hey arnava-vihaaree Maareecha-damanaa | Jataayoo-priyaa moksha-gahanaa | Shiva-chaapa-bhangaa mangala-dhaamaa | Dhaava pava vegensee ||

Ovee 100

हे दयार्णव राम करुणाकरु । मित्रकुळध्वज कीर्तिधारु । ऐसें असूनि संकटपारु । सुखशयनीं निजला अससी ॥

Hey dayaarnava Raama karunaakaru | Mitra-kula-dhvaja keerti-dhaaru | Aise asuni sankata-paaru | Sukha-shayanee nijalaa asasee ||

Ovee 101

तरी आतां धांव वेगीं । तव दूत या संकटप्रसंगीं । मुक्त होऊं दे महीलागीं । शरणागततारक तूं म्हणवितोसी ॥

Taree aataa dhaava vegee | Tava doota yaa sankata-prasangee | Mukta hooo de mahee-laagee | Sharanaagata-taaraka too mhanavitosee ||

Ovee 102

ऐसी स्तुति वागुत्तर । करीत अति वायुकुमार । ते वाग्बाण श्रवणद्वार । रिघते झाले रामाचें ॥

Aisee stuti vaag-uttaru | Kareeta ati Vaayu-Kumaaru | Tey vaag-baana shravana-dvaaru | Righate jhaale Raamaache ||

Ovee 103

जाणूनि परम संकटमात । धांवोनि आला श्रीरघुनाथ । मारुतीचें संकट पाहूनि अत्यंत । परम चित्तीं कळवळला ॥

Jaanuni parama sankata-maatu | Dhaavoni aalaa Shree-Raghunaathu | Maarutee-che sankata pahuni atyantu | Parama chittee kalavalalaa ||

Ovee 104

कीं एकांत पाडसावांचूनि हरिणी । हिंडे सैरावैरां रानीं । तन्न्यायें मोक्षदानी । हृदयामाजी कळवळला ॥

Kee ekaanta paadasaa-vaanchuni harinee | Hinde sairaa-vairaa raanee | Tan-nyaaye Mokshadaanee | Hridayaa-maajee kalavalalaa ||

Ovee 105

जैसी वत्सालागीं गाय । काननी हंबरडा फोडी मोहें । त्याचिप्रमाणें रघुराय । हृदयामाजी कळवळला ॥

Jaisee vatsaa-laagee gaayu | Kaananee hambaradaa phodee | Mohe tyaachi-pramaane Raghuraayu | Hridayaa-maajee kalavalalaa ||

Ovee 106

जळवेगळां पडतां मीन । अति तळमळोनि सोडी प्राण । तन्न्यायें रघुनंदन । हृदयामाजी कळवळला ॥

Jala-vegalaan padataa meenu | Ati talamaloni sodee praanu | Tan-nyaaye Raghu-nandanu | Hridayaa-maajee kalavalalaa ||

Ovee 107

किंवा बाळ मातेचे चुकार होतां । आरंबळती तीं उभयतां । तन्न्यायें भक्त निःशक्त होतां । हृदयामाजी कळवळला ॥

Keevaa baala maateche chukaara hotaa | Aarambalatee tee ubhayataa | Tan-nyaaye bhakta nihshakta hotaa | Hridayaa-maajee kalavalalaa ||

Ovee 108

मग मनोवेगातें मागें सारुन । प्रत्यक्ष आला लगबगें धांवून । तों विकळ होऊनि भक्तजन । अहा अहा म्हणतसे ॥

Maga mano-vegaate maage saarunu | Pratyaksha aalaa lagabage dhaavunu | Toh vikala houni bhakta-janu | Ahaa ahaa mhanatase ||

Ovee 109

मग तापनिवारण चाप करीं । शर संजुनि बाप कैवारी । पाकशासनास्त्र अवधारी । वज्रास्त्र निवटाया ॥

Maga taapa-nivaarana chaapa karee | Shara sanjuni baapa kaivaaree | Paaka-shaasana-astru avadhaaree | Vajra-astra nivataayaa ||

Ovee 110

प्रेरितांचि पाकशासनास्त्र । प्रकट झाला सहस्त्रनेत्र । वज्रास्त्र कवळूनि पवित्र । जाता झाला अमरपुरीं ॥

Preritaanchi Paaka-shaasana-astru | Prakata jhaalaa sahastra-netru | Vajra-astra kavaluni pavitru | Jaataa jhaalaa amarapuree ||

Ovee 111

यावरी विभक्तास्त्र जल्पून । स्पर्शास्त्र केलें निवारण । यावरी फणी सहस्त्रनयन । हस्तपदीं गुंडाळला ॥

Yavaree vibhakta-astra jalpunu | Sparsha-astra kele nivaaranu | Yavaree phanee sahastra-nayanu | Hasta-padee gundaalalaa ||

Ovee 112

तयासाठीं क्षीराब्धिवासी । लक्ष्मीनारायण वेगेंसीं । तें प्रत्यक्षस्वरुपें उरगेंसीं । पाहता वैनतेय झालासे ॥

Tayaa-saathee ksheera-abdhi-vaasee | Lakshmee-Naaraayana vegensee | Tey pratyaksha-svarupe uragensee | Paahataa Vainateya jhaalaase ||

Ovee 113

नमूनि म्हणे अहा अनंता । तूं प्रिय अससी माझे चित्ता । याचि नीतीं वायुसुता । संबोखीत आहेसी ॥

Namuni mhane ahaa anantaa | Too priya asasee maajhe chittaa | Yaachi neetee Vaayu-sutaa | Sambokheeta aahesee ||

Ovee 114

तरी आतां मम सखया । मुक्त करीं अंजनीहृदया । ऐसें ऐकोनि आराधिया । मोहाब्धि उचंबळला ॥

Taree aataa mama sakhayaa | Mukta karee Anjanee-hridayaa | Aise aikoni aaraadhiyaa | Mohaabdhi uchambalalaa ||

Ovee 115

मग स्वदेहपुच्छ काढूनि । मुक्त केलें हस्तचरण । काढूनि घेतलें अस्त्रमोहन । प्रत्यक्ष विष्णु होऊनियां ॥

Maga svadeha-puchchha kaadhunu | Mukta kele hasta-charanu | Kaadhuni ghetale astra-mohanu | Pratyaksha Vishnu houniyaa ||

Ovee 116

असो नागास्त्री उरगपती । प्रेमें नमूनि अब्धिजापती । जाता झाला स्वस्थानाप्रती । मही धारण करावया ॥

Aso Naaga-astree uraga-patee | Preme namuni abdhi-ja-patee | Jaataa jhaalaa svasthaanaa-pratee | Mahee dhaarana karaavayaa ||

Ovee 117

येरीकडे अंजनीनंदन । सावध होऊनि बैसला जाण । हृदयीं आठवूनि रामगुण । स्वस्थ झाला तेधवां ॥

Yereekade Anjaneenandanu | Saavadha houni baisalaa jaanu | Hridayee aathavuni Raama-gunu | Svastha jhaalaa tedhavaa ||

Ovee 118

दृष्टीं करितां चहुंकडे । तो रामस्वामी देखिला पुढें । आनंदोनि मग प्रेमें उडे । चरणकमल नमावया ॥

Drishtee karitaa chahunkade | Toh Raama-svaamee dekhilaa pudhe | Aanandoni maga preme ude | Charana-kamala namaavayaa ||

Ovee 119

वंदूनि श्रीरामाचे चरण । म्हणे महाराजा वांचविला प्राण । वेधलें अस्त्र अति दुर्गम । देखिलें नाहीं कधीं हो ॥

Vanduni Shree-Raamaa-che charanu | Mhane Mahaaraajaa vaanchavilaa praanu | Vedhale astra ati durgamu | Dekhile naahee kadhee ho ||

Ovee 120

अस्त्र नव्हे परम काळ । महाप्रळयींचें उतालें सबळ । आणि माझा अंतकाळ । ओढवला होतां महाराजा ॥

Astra navhe parama kaalu | Mahaa-pralayeenche utaale sabalu | Aani (aaji) maajhaa anta-kaalu | Odhavalaa hotaa Mahaaraajaa ||

Ovee 121

परी तूं माझी माय सघन । लगबगीनें आलीस धांवून । म्हणूनि वांचला माझा प्राण । प्रळयास्त्रामाझारीं ॥

Paree too maajhee Maaya saghanu | Lagabageene aaleesa dhaavunu | Mhanuni vaanchalaa maajhaa praanu | Pralaya-astraa-maajhaaree ||

Ovee 122

तरी तुझिया उपकारा । उत्तीर्णता न होय मज पामरा । ऐसें वदोनि वागुत्तरा । चरणांवरी लोळतसे ॥

Taree tujhiyaa upakaaraa | Utteernataa na hoya maja paamaraa | Aise vadoni vaaguttaraa | Charanaam-varee lolatase ||

Ovee 123

अति कनवाळू सीतापती । सप्रेम हृदयीं धरिला मारुती । म्हणे तुजसाठीं बा या क्षिती । तीन वेळां आलों मी ॥

Ati kanavaaloo Seetaa-patee | Saprema hridayee dharilaa Marutee | Mhane tuja-saathee baa yaa kshitee | Teena velaa aalo mee ||

Ovee 124

तेव्हां चतुर्थ अस्त्रबंधन । मुक्त झालें तुजकारण । परी असो तव शत्रु कोण । वेगें वद मम वत्सा ॥

Tevhaa chaturtha astra-bandhanu | Mukta jhaale tuja-kaaranu | Paree aso tava shatru konu | Vege vada mama vatsaa ||

Ovee 125

येरु म्हणे महाराजा । अकल्पित लाभ संकटचोजा । शत्रु येथें कवण माझा । प्राप्त झाला असे कीं ॥

Yeru mhane Mahaaraajaa | Akalpita laabha sankata-chojaa | Shatru yethe kavana maajhaa | Praapta jhaalaa ase kee ||

Ovee 126

तरी आतां प्रस्तुतकाळीं । क्षत्रिय नसे कोणी बळी । परी नाथपंथी अस्त्रफळीं । मिरवीतसे महाराजा ॥

Taree aataa prastuta-kaalee | Kshatriya nase konee Balee | Paree Naatha-panthee astra-phalee | Miraveetase Mahaaraajaa ||

Ovee 127

तरी महाराजा नवांतील एक । आला असे प्रतापदायक । तयाचा प्रताप जो अर्क । असे अजिंक्य सर्वांसी ॥

Taree Mahaaraajaa navaan-teela eku | Aalaa ase prataapa-daayaku | Tayaachaa prataapa jo Arku | Ase ajinkya sarvaansee ||

Ovee 128

ऐसें ऐकूनि मारुतीवचन । म्हणे राम नाथपंथी भक्त जाण । तयांसी रळी हे वायुनंदन । करुं नये सहसाही ॥

Aise aikuni Marutee-vachanu | Mhane Raama Naatha-panthee bhakta jaanu | Tayaansee ralee hey Vaayu-nandanu | Karu naye sahasaahee ||

Ovee 129

ते भक्त माझे आवडीचे असती । तयांसीं रळी न करीं मारुती । आपण आपुल्या विक्षेपवृत्ती । वाढवूं नये सर्वज्ञा ॥

Tey bhakta maajhe aavadeeche asatee | Tayaansee ralee na karee Marutee | Aapana aapulyaa vikshepa-vrittee | Vaadhavoo naye sarvajnyaa ||

Ovee 130

ऐसी नीति रघुवीर । अंजनीसुता बोलोनि उत्तर । हृदयांत पाहे जनकजावर । नाथ कोणता नवांतुनी ॥

Aisee neeti Raghu-veeru | Anjanee-sutaa boloni uttaru | Hridaya-anta paahe janaka-ja-varu | Naatha konataa navaantunee ||

Ovee 131

तों सहज दृष्टीं अंतरीं करितां । चित्त गुंतले गोरखसुता । मग मारुतीसी म्हणे वो प्रतापवंता । गोरक्षनाथ असे हा ॥

Toh sahaja drishtee antaree karitaa| Chitta guntale Gorakha-sutaa | Maga Maruteesee mhane vo prataapa-vantaa | Goraksha-Naatha ase haa ||

Ovee 132

असो जो हरिनारायण । तयाचा अवतार गोरक्ष जाण । याउपरी बोले मारुती वचन । चला जाऊं दर्शना तयाच्या ॥

Aso jo Hari-Naaraayanu | Tayaachaa avataara Goraksha jaanu | Yaa-uparee bole Marutee vachanu | Chalaa jaaoo darshanaa tayaa-chyaa ||

Ovee 133

या सीमेपासूनि एक योजन । तेणें रचुनि हें संधान । प्रतापी आहे गौरनंदन । स्त्रीराज्यांत जाते झाले ॥

Yaa seeme-paasuni eka yojanu | Tene rachuni hey sandhaanu | Prataapee aahe gaura-nandanu | Stree-raajyaanta jaate jhaale ||

Ovee 134

तया नाथाची घेतां भेटी । एक अर्थ आहे आमुचे पोटीं । तो साधूनि घेऊनि त्यांत शेवटीं । तरी कृपाजेठी चलावें ॥

Tayaa Naatha-achee ghetaa bhetee | Eka artha aahe aamuche potee | Toh saadhuni gheuni tyaanta shevatee | Taree kripaa-jethee chalaave ||

Ovee 135

राम म्हणे वो अर्थ कोण । तो मातें करी निवेदन । मग सकळ कथा अंजनीनंदन । मच्छिंद्राची वदलासे ॥

Raama mhane vo artha konu | Toh maate karee nivedanu | Maga sakala kathaa Anjanee-nandanu | Machchindra-achee vadalaase ||

Ovee 136

मैनाकिनीचें तपोवचन । मच्छिंद्र पाठविला म्हणून । तरी गोरक्षक आतां जाऊन । घेऊन येईल मच्छिंद्रा ॥

Meinaa-kineeche tapovachanu | Machchindra paathavilaa mhanunu | Taree Gorakshaka aataa jaunu | Yaeela gheuna Machchindraa ||

Ovee 137

तरी त्यासी अमृतवाणी । बोलूनि गोंवावा दृढवचनीं । मग तो गोरक्ष मच्छिंद्र लागूनि । नेणार नाहीं कदाही ॥

Taree tyaasee amrita-vaanee | Boluni govaavaa dridha-charaanee | Maga toh Goraksha Machchindra laguni | Nenaara naahee kadaahee ||

Ovee 138

ऐसा विचार सुचवी रामातें । बोलता झाला सीतानाथ । म्हणे बा तुझा पुरवावया अर्थ । चाल गोरक्षा भेटाचया ॥

Aisaa vichaara suchavee Raamaate | Maga bolataa jhaalaa Seetaa-Naathu | Mhane baa tujhaa puravaavayaa arthu | Chaala Gorakshaa bhetaachayaa ||

Ovee 139

युक्तीप्रयुक्ती बोलूनि वचन । परमादरें तोषवून । इतुका अर्थ घेऊं मागून । तुजसाठीं कपींद्रा ॥

Yuktee-prayuktee boluni vachanu | Paramaadare toshavunu | Itukaa artha gheoo magunu | Tuja-saathee kapeendraa ||

Ovee 140

ऐसें वडूनि रघुनाथ । मग चालते झाले उभयतां । मध्यरात्रीचा समय होतां । चिनापट्टण ग्राम पोंचलें ॥

Aise vaduni Raghu-Naathu | Maga chaalate jhaale ubhayataa | Madhya-raatreechaa samaya hotaa | Chinaa-pattana graama ponchale ||

Ovee 141

तंव त्या ग्रामीं सुख शयनीं । पहुडले होते सुखपणीं । स्वस्वरुपीं अन्तःकरणीं । हेलावतसे ब्रह्मांड ॥

Tanva tyaa graamee sukha shayanee | Pahudale hote sukha-panee | Sva-sva-rupee antahkaranee | Helaa-vatase Brahmaandu ||

Ovee 142

येरीकडे रघुनाथ । आणि द्वितीय अंजनीसुत । ग्रामानिकट येतां त्वरित । स्वरुपातें पालटिती ॥

Yereekade Raghu-Naathu | Aani dviteeya Anjaneesutu | Graamaa-nikata yetaa tvaritu | Svarupaate paalatitee ||

Ovee 143

शुद्ध करुनि याचकपण । भावे आले उत्तम ब्राह्मण । नमन करितां गौरनंदन । तया ठायीं पातले ॥

Shuddha karuni yaachaka-panu | Bhaave aale uttama braahmanu | Namana karitaa gaura-nandanu | Tayaa thaayee paatale ||

Ovee 144

तंव तो साधक गोरक्षनाथ । बैसला होतां निवांत । वाचे अंशघन सद्गुरुनाथ । प्रेमछंदे डुल्लतसे ॥

Tanva toh saadhaka Goraksha-Naathu | Baisalaa hotaa nivaantu | Vache anshaghana Sadguru-Naathu | Premachande dullatase ||

Ovee 145

जैसा जळामाजी मीन । तळपत आहे स्वछंदेंकरुन । तन्न्यायें गोरक्षनंदन । श्रीगुरुभजनीं डोलतसे ॥

Jaisaa jalaamaajee meenu | Talapata aahe svachan-denkarunu | Tan-nyaaye Goraksha-nandanu | Shree-guru-bhajanee dolatase ||

Ovee 146

तों येरीकडे उभयतां । प्रत्यक्ष जाऊनि तेथ । आदेश म्हणून वंदिला नाथ । निकट जाऊनि बैसले ॥

Toh ye-ree-kade ubhayataa | Pratyaksha jauni tethu | Aadesha mhanuna vandilaa Naathu | Nikata jauni baisale ||

Ovee 147

बोलती बैसतांचि वचन । आम्हीं षड्शास्त्री ब्राह्मण । तुम्हीं नाथ परिपूर्ण । महीवरी असतां कीं ॥

Bolatee baisataanchi vachanu | Aamhee shad-shaastree braahmanu | Tumhee Naatha paripoornu | Maheevaree asataa kee ||

Ovee 148

योगियांमाजी शिरोमणी । जितेन्द्रिय सदा दमनी । विरक्तांत पूर्णपणीं । मिरविसी महाराज ॥

Yogiyaam-maajee shiromanee | Jitendriya sadaa damanee | Virakta-anta poorna-panee | Miravisee Mahaaraaju ||

Ovee 149

धैर्याब्धीचें बुद्धिजळ । मिरविसी विवेकपात्रीं सबळ । परघात तो वडवानळ । शांतोदरीं सांठवीसी ॥

Dhairya-abdheeche buddhi-jalu | Miravisee viveka-paatree sabalu | Paraghaata toh vadavaa-analu | Shaanto-daree saanthaveesee ||

Ovee 150

मित्रशत्रुद्वितीयतटीं । सदैव कृपांसरितेचा पूर लोटी । क्षेमालिंगन अर्थी भेटी । वर्तविली महाराजा ॥

Mitrashatru-dviteeyatatee | Sadaiva kripaan-saritechaa poora lotee | Kshemaa-lingana arthee bhetee | Vartavilee Mahaaraajaa ||

Ovee 151

तरी सच्चिदानंद तेजाकारु । कीं वहनादि चराचरु । एक पहाणें जंगमादरु । दाटविसी महाराजा ॥

Taree sachchidaananda tejaa-kaaru | Kee vahanaadi charaa-charu | Eka pahaane jangamaadaru | Daatavisee Mahaaraajaa ||

Ovee 152

तूं ऐसा औदार्यदाता । अपूर्ण मिरविसी धनवंता । तरी महाराजा आमुच्या अर्था । साधिला तो पुरवीं कां ॥

Too aisaa audaarya-daataa | Apoorna miravisee dhanavantaa | Taree Mahaaraajaa aamuchyaa arthaa | Sadhilaa toh puravee kaa ||

Ovee 153

गोरक्ष म्हणे विप्रोत्तमा । कोण कामना वेधली तुम्हां । तरी सरिता कार्यउगमा । प्रसिद्धपणीं मिरवावें ॥

Goraksha mhane viprottamaa | Kona kaamanaa vedhalee tumhaa | Taree saritaa kaarya-ugamaa | Prasiddha-panee miravaave ||

Ovee 154

येरु म्हणती जी योगशीला । वरदपात्री ओपूं बोला । मग आमुची सरिता विपुला । आनंद जळीं दाटेल ॥

Yeru mhanatee jee yoga-sheelaa | Varada-paatree opoo bolaa | Maga aamuchee saritaa vipulaa | Aananda jalee daatelu ||

Ovee 155

तरी भाष देऊनि आतां । toषवी कां आमुचे चित्ता । भाष्यदिधल्यावरी अर्था । दर्शवूं तूतें महाराजा ॥

Taree bhaasha deuni aataa | Toshavee kaa aamuche chittaa | Bhaashya-didhalyaa-varee arthaa | Darshavoo toote Mahaaraajaa ||

Ovee 156

ऐसी ऐकोनि तयांची वाणी । तो गोरक्ष विचार करी मनीं । कीं इतुका गौप्यार्थ मेदिनी । कोण आहे मजपाशी ॥

Aisee aikoni tayaanchee vaanee | Toh Goraksha vichaara karee manee | Kee itukaa gaupya-artha medinee | Kona aahe majapaashee ||

Ovee 157

शिंगी सारंगी कुबडी फावडी । मुद्रा शैली कंथा घोंगडी । पात्र भोपळा संपदा एवढी । आम्हांपाशी विराजे ॥

Shingee saarangee kubadee phaavadee | Mudraa shailee kanthaa ghongadee | Paatra bhopalaa sampadaa evadhee | Aamhaam-paashee viraaje ||

Ovee 158

याविरहित आणिक दुसरा । अर्थ न राहिला आमुच्या आश्रया । परी यानें कल्पिलें काय अंतरा । हे तो कांहीं कळेना ॥

Yaavirahita aanika दुसरा | Artha na raahilaa aamuchyaa aashrayaa | Paree yaane kalpile kaaya antaraa | Hey toh kaanhee kalenaa ||

Ovee 159

यापरी आणी विचार चित्तीं । कीं अवसर लोटला मध्यरात्रीं । त्यांतही स्त्रीदेशाप्रती । पुरुष आले हें कैसें ॥

Yaaparee aanee vichaara chittee | Kee avasara lotalaa madhya-raatree | Tyaata-hee Stree-deshaa-pratee | Purusha aale hey kaise ||

Ovee 160

तरी हे मानव सहसा नसती । स्वर्ग सुखाचे पात्र असती । शुक्र कीं वरुण गभस्ती । वाचस्पति पातलेति ॥

Taree hey maanava sahasaa na-satee | Svarga sukhaache paatra asatee | Shukra kee Varuna gabhastee | Vaachaspati paatale||

Ovee 161

कीं मंगळ किंवा विरिची सुंदर । कीं गण गंधर्व साचार । कीं यक्ष रक्ष अश्विनीकुमर । कीं तपोलोकादि पातले ॥

Kee mangala kimvaa virichee sundaru | Kee gana kimvaa Gandharva saachaaru | Kee yaksha raksha Ashvineek-umaru | Kee tapolo-kaadi paatale ||

Ovee 162

नातरी व्हावया आगमन । मानवा नसेही साधन । तरी हे देवचि निश्चयवचन । मानवी कृत्य नसेचि ॥

Naataree vhaavayaa aagamanu | Maanavaa nas-ehee saadhanu | Taree hey devachi nishchaya-vachanu | Maanavee kritya nasechi ||

Ovee 163

ऐसें भावूनि दृढ चित्तांत । आणि विचारी हृदयांत । कवण कामना आहे यतिं । शोध करुं तयाचा ॥

Aise bhaavuni dridha chittaantu | Aani vichaaree hridaya-antu | Kavana kaamanaa aahe yati | Shodha karu yaachaa ||

Ovee 164

म्हणूनि अंतरदृष्टीं अंतःकरणीं । करुनि विचार शोधी मुनी । परी कांहीं एक अर्थ तों तरणी । आश्रयातें लागेना ॥

Mhanooni antara-drishtee antah-karanee | Karuni vichaara shodhee Munee | Paree kaanhee eka artha toh taranee | Aashra-yaate laagenaa ||

Ovee 165

मग म्हणे असो कैसें । आपण चालिलो ज्या कार्यास । तितुकें भिन्न करुनि यास । मागेल तेंचि आदरुं ॥

Maga mhane aso kaise | Aapana chaalilo jyaa kaaryaasu | Tituke bhinna karuni yaasu | Maagela tenchi aadaru ||

Ovee 166

aisa विचार करुनि मनीं । बोलतां झाला प्रसिद्धपणीं । म्हणे महाराजा भूदेवतरणी । तुम्हीं सहसा नोहेती ॥

Aisaa vichaara karuni manee | Bolataa jhaalaa prasiddha-panee | Mhane Mahaaraajaa bhoo-devataranee | Tumhee sahasaa nohetee ||

Ovee 167

काय प्राप्ती द्विजवरा । चालूनि येईल येथवरा । काळकृतांत सीमेवरा । चतुर्थअस्त्र विराजती ॥

Kaya praaptee dvija-varaa | Chaaluni yaeela yethavaraa | Kaala-kritaanta seemevaraa | Chaturth-aastra viraajatee ||

Ovee 168

प्रतापार्क वायुकुमर । ते रश्मीतसें भुभुःकार । यावरी प्रेरिला वैश्वानर । चतुर्थास्त्र प्रतापी ॥

Prataapa-Arka Vaayu-kumaru | Tey rashmeetase bhubhuh-kaaru | Yavaree prerilaa vaishvaanaru | Chaturth-aastra prataapee ||

Ovee 169

ऐशिया संकटीं भूदेवराया । कोण रेवाण येईल उपाया । शिवहालातें प्राशिलिया । वाचेल ऐसें वाटेना ॥

Aishiyaa sankatee bhoo-devaraayaa | Kona revaana yaeela upaayaa | Shivahaalaate praashiliyaa | Vachela aise vaatenaa ||

Ovee 170

कीं दहन आकाशीं कवळितां । येथें पतंग मिरवी आपुली वीर्यता । कीं मशक मेरुते वाहुनि तोली वरता । जात थिल्लरी बुडवावया ॥

Kee dahana aakaashee kavalitaa | Yethe patanga miravee aapulee veeryataa | Kee mashaka merute vaahuni tolee varataa | Jaata thillaree buda-vaavayaa ||

Ovee 171

तेवीं येथें यावयाकारण । कदा न पावे मनुष्या गमन । तरी महाराजा प्रज्ञावान । कोण तुम्हीं तें सांगा ॥

Tevee yethe yaavayaa-kaaranu | Kadaa na paave manushyaa gamanu | Taree Mahaaraajaa prajnyaa-vaanu | Kona tumhee tey saangaa ||

Ovee 172

ऐसें बोलूनि माथा चरणीं । ठेविता झाला सलीलपणीं । मग एकमेकांतें विलोकुनी । हास्यवदन करिताती ॥

Aise boluni maathaa charanee | Thevitaa jhaalaa saleela-panee | Maga eka-mekaante vilokunee | Haasya-vadana karitaa-tee ||

Ovee 173

याउपरी बोले रघुनंदन । आतां यातें ठेवणें भिन्न । हें योग्य मातें न ये दिसून । स्वपंकजा दावावया ॥

Yaauparee bole Raghu-nandanu | Ataan yaate thevane bhinnu | Hey yogya maate na ye disunu | Svapankajaa daavaavayaa ||

Ovee 174

ऐसें वदतां रघुपती । मान तुकावी प्राज्ञमूर्ती । मग प्रकट करुनि स्वरुपप्राप्ती । नाथ हृदयीं कवळिला ॥

Aise vadataa Raghu-patee | Maana tukaavee praajnya-moortee | Maga prakata karuni svarupa-praaptee | Naatha hridayee kavalilaa ||

Ovee 175

म्हणे वत्सा ऐक वचन । कामें वेधला वायुनंदन । कीं मच्छिंद्रयतीलागून । नेऊं नये स्वदेशीं ॥

Mhane vatsaa aika vachanu | Kaame vedhalaa Vaayu-nandanu | Kee Machchindra-yatee-laagunu | Neoo naye svadeshee ||

Ovee 176

मैनाकिनी नृपदारा । परम आचरली तपाचारा । वचनीं गोंवूनि वायुकुमारा । नाथ मच्छिंद्रातें मागितलें ॥

Meinaakinee nripadaaraa | Parama aacharalee tapaa-chaaraa | Vachanee govuni Vaayu-kumaaraa | Naatha Machchindraate maagitale ||

Ovee 177

तरी यशाची उभवूनि कोटि । प्रेरिला आहे मच्छिंद्रजेठी । तरी हा अर्थ मारुतीचे पोटीं । पूर्णपणीं मिरवला ॥

Taree yashaachee ubhavuni koti | Prerilaa aahe Machchindra-jethee | Taree haa artha Maarutee-che potee | Poorna-panee miravalaa ||

Ovee 178

याविरहित मागणें तुजसी । कांहीं नाहीं तपोराशी । तरी तूं जाऊनि तया भेटीसी । श्रीनाथासी नेऊं नको ॥

Yaavirahita maagane tujasee | Kaanhee naahee taporaashee | Taree too jauni tayaa bheteesee | Shree-Naathaasee neoo nako ||

Ovee 179

ऐसें ऐकूनि लाघवी वचन । बोलता झाला गौरनंदन । हे महाराजा प्रज्ञावान । सत्य वचन बोलतसां ॥

Aise aikuni laaghavee vachanu | Bolataa jhaalaa Gauranandanu | Hey Mahaaraajaa prajnyaa-vaanu | Satya vachana bolatasaa ||

Ovee 180

परी पहा जी प्रज्ञावानराशी । आम्ही म्हणवितों योगाभ्यासी । तरी हे अनुचित कर्म आम्हांसी । प्रपंच विसरुं साजिरा ॥

Paree pahaa jee prajnyaa-vaanaraashee | Aamhee mhanavito yogaa-bhyaasee | Taree hey anuchita karma aamhaansee | Prapancha visaru saajiraa ||

Ovee 181

तरी इतुके काम करुनि भिन्न । मागाल तरी देईन प्राण । परी या देशीं मच्छिंद्र जाण । ठेवणार नाहीं सहसाही ॥

Taree ituke kaama karuni bhinnu | Maagaala taree deeena praanu | Paree yaa deshee Machchindra jaanu | Thevanaara naahee sahasaahee ||

Ovee 182

भूवरी आकाश अवघें पडो । मेरुमांदार उलथोनि पडो । कीं अवघीं मही रसातळीं बुडो । परी मी न ठेवी गुरुवर्या ॥

Bhoovaree aakaasha avaghe pado | Meru-maandaara ulathoni pado | Kee avaghee mahee rasaatalee budo | Paree mee na thevee guruvaryaa ||

Ovee 183

यावरी बोले रघुनंदन । इतुकें आमुचें करीं मान्य । गोरक्ष म्हणे पितरांकरण । घडूनि आल्या घडेना ॥

Yavaree bole Raghunandanu | Ituke aamuche karee maanyu | Goraksha mhane pitaraankaranu | Ghaduni aalyaa ghadenaa ||

Ovee 184

तरी शांतिमांदार रघुनंदन । हस्तकीं धरिला वायुनंदन । म्हणे बा सकळ प्रतापगुणसंपन्न । करशील कंदन निश्चयें ॥

Taree shaanti-maandaara Raghu-nandanu | Hastakee dharilaa Vaayu-nandanu | Mhane baa sakala prataapa-guna-sampannu | Karasheela kandan nishchaye ||

Ovee 185

ऐसें बोलता गौरनंदन । मारुतीसी क्रोध आला दारुण । रामासी म्हणे करीन कंदन । शब्दभ्रष्ट आतांचि ॥

Aise bolataa Gauranandanu | Maaruteesee krodha aalaa daarunu | Raamaasee mhane kareena kandanu | Shabda-bhrashta aataanchi ||

Ovee 186

परी इतुका अनर्थ कासयासाठीं । लघुकार्यातें आटा आटी । तुज या वचनाची वागवटी । फिटूनि गेला महाराजा ॥

Paree itukaa anartha kaasayaa-saathee | Laghu-kaaryaate aataa aatee | Tuja yaa vachana-achee vaagavatee | Phituni gelaa Mahaaraajaa ||

Ovee 187

आतां प्रारब्धयोग कैसा । घडूनि येई तयाच्या लेशा । परी त्या आपुल्या भाषा । सत्य करुनि शेवटविले ॥

Aataa praarabdha-yoga kaisaa | Ghaduni yeee tayaa-chyaa leshaa | Pree tyaa aapulyaa bhaashaa | Satya karuni shevatavile ||

Ovee 188

ऐशा युक्तीप्रयुक्तीकरुन । शांत केला वायुनंदन । मग गोरक्षा हृदयीं धरुन । रघुनंदन चालिला ॥

Aishaa yuktee-prayuktee-karunu | Shaanta kelaa Vaayu-nandanu | Maga Gorakshaa hridayee dharunu | Raghu-nandana chaalilaa ||

Ovee 189

गोरक्षें चरणीं घालूनि मिठी । म्हणे महाराजा अस्त्रें चावटीं । तूंतें केली असे पोटीं । क्षेमाब्धींत सांठविला ॥

Gorakshe charanee ghaaluni mithee | Mhane Mahaaraajaa astre chaavatee | Toote kelee ase potee | Kshemaa-bdheenta saanthavilaa ||

Ovee 190

ऐसें विनवूनि वाणी रसाळ । बोळविला प्रतापशीळ । असो दशरथबाळ । स्वस्थानासी पातला ॥

Aise vinavuni vaanee rasaalu | Bolavilaa prataapa-sheelu | Aso Dasharatha-baalu | Svasthaa-naasee paatalaa ||

Ovee 191

याउपरी पुढिले अध्यायीं कथन । श्रृंगमुरडा पाहील वायुनंदन । मैनाकिनी राज्यभाषण । गुप्तसूचना करील तो ॥

Yaa-uparee pudhile adhyaayee kathanu | Shringa-muradaa (mukathaa) paaheela Vaayu-nandanu | Meinaakinee raajya-bhaashanu |Guru-soochanaa (Gupta-soochanaa) kareela toh ||

Ovee 192

ती कथा परम सुधारस सुंदर । श्रोत्यांसी सांगेल धुंडीकुमर । नरहरिवंशीं संतकिंकर । मालूवरी विराजला ॥

Tee kathaa parama sudhaarasa sundaru | Shrotyaansee saangela Dhundee-kumaru | Narahari-vamshee santa-kinkaru | Maaloo-varee viraajalaa ||

Ovee 193

स्वस्ति श्रीभक्तिकथासार । संमत गोरक्षकाव्य किमयागार । सदा परिसोत भाविक चतुर । एकोनविंशाध्याय गोड हा ॥

Svasti shree-bhakti-kathaa-saaru | Sammata Goraksha-kaavya Kimayaagaaru | Sadaa parisota bhaavika chaturu | Eko-navinshaadhyaaya goda haa || श्रीकृष्णार्पणमस्तु । श्रीदत्तात्रेयार्पणमस्तु । Shri Krishnarpanamastu Shri Dattatreyarpanamastu इति श्रीनवनाथभक्तिसार एकोनविंशाध्याय संपूर्ण । Iti Shri Navnath Bhaktisar Adhyaya Ekonavimsha Sampurnah