Chapter 21

श्रीगणेशाय नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः । श्रीपांडुरंगाय नमः । श्रीकुलदेवतायै नमः । श्रीमातापितृभ्यां नमः ।

Shri Ganeshaaya Namah | Shri Gurubhyo Namah | Shri Paandurangaaya Namah | Shri Kuladevataayai Namah | Shri Maataa pitribhyaam Namah |

Ovee 1

जयजयाजी जगन्नायका । जगज्जनका जगत्पालका । विश्वव्यापूनि अवशेषका । विश्वंभर म्हणविसी ॥

Jaya-jaya-ji Jagannaayakaa | Jagajjanakaa jagat-paala-kaa | Vishva-vyaapuni ava-sheshakaa | Vishvambhara mhanavisee ||

Ovee 2

तरी सकळ विद्यांचें भरणें । करिसी कायावाचामनें । तरी मीच काय विश्वार्तीनें । उरलों असें महाराजा ॥

Taree sakala vidyaanche bharane | Karisee kaayaa-vaachaa-mane | Taree meecha kaaya vishva-arteene | Uralo ase Mahaaraajaa ||

Ovee 3

तरी मी असें विश्वांत । तरी पाळण होईल सहजस्थितींत । ऐसें असोनि संकट तुम्हांतें । कवण्या अर्थीं घालावें ॥

Taree mee ase vishvaantu | Taree paalana hoeela sahaja-sthiteentu | Aise asoni sankata tumhaante | Kavanyaa arthee ghaalaave ||

Ovee 4

परी मम वासनेची मळी । रसनांतरी हेलावली । तयाचीं सुकृतफळें जीं आलीं । ती तुज पक्व ओपीत महाराजा ॥

Paree mama vaasanechee malee | Rasana-antaree helaavalee | Tayaachee sukrita-phale jee aalee | Tee Tuja pakva opeeta Mahaaraajaa ||

Ovee 5

तरी तेंही तुज योग्य भूषणस्थित । मज न वाटे पंढरीनाथ । परी सूक्ष्म शिकवीत भक्तां मात । मोक्षगांवांत प्रणविसी ॥

Taree tehee Tuja yogya bhooshana-sthitu | Maja na vaate Pandharee-naathu | Paree sookshma shikaveeta bhaktaa maatu | Moksha-gaavaanta pranavisee ||

Ovee 6

तरी आतां असो कैसें । स्वीकारिलें बोबड्या बोलास । मागिले अध्यायीं सुधारस । गोरक्ष मच्छिंद्र भेटले ॥

Taree aataa aso kaise | Sveekaarile bobadyaa bolaasu | Maagile adhyaayee sudhaa-rasu | Goraksha Machchindra bhetale ||

Ovee 7

भेतले परी एकविचारीं । गुरुशिष्य असती त्या धवळावरीं । नानाविलास भोगउपचारीं । भोगताती सुखसोहळे ॥

Bhetale paree eka-vichaaree | Guru-shishya asatee tyaa dhavalaavaree | Naanaa-vilaasa bhoga-upachaaree | Bhogataatee sukha-sohale ||

Ovee 8

शैल्यराजनितंबिनी । मुख्य नायिका कीलोतळा स्वामिनी । मोह दर्शवी गोरक्षालागुनी । स्वसुताहूनि आगळा ॥

Shailya-raaja-nitambinee | Mukhya naayikaa Keelotalaa svaaminee | Moha darshavee Goraksha-alaagunee | Sva-sutaa-huni aagalaa ||

Ovee 9

आसन वसन भूषणांसहित । स्वइच्छें तया उपचारीत । पैल करुनि मीननाथ । संगोपीत गोरक्षबाळा ॥

Aasana vasana bhooshanaa-sahitu | Svaichche tayaa upachaareetu | Paila karuni Meena-Naathu | Sangopeeta Goraksha-baalaa ||

Ovee 10

जैसा चातकालागीं धन । स्वलीलें करी उदकपान । कीं तान्हयाला कांसे लावून । पय पाजीत गौतमी ॥

Jaisaa chaataka-alaagee dhanu | Svaleele karee udaka-paanu | Kee taanhayaalaa kaanse lavunu | Paya paajeeta Gautamee ||

Ovee 11

पाजी परी कैशा स्थितीं । उभवोनि महामोहपर्वतीं । वत्सासी लावोनि कांससंपत्ती । शरीर चाटी तयाचें ॥

Paajee paree kaishaa sthitee | Ubhavoni mahaa-moha-parvatee | Vatsaasee laavoni kaansa-sampattee | Shareera chaatee tayaache ||

Ovee 12

त्याचि नीतीं कीलोतळा । संगोपीत गोरक्षबाळा । भोजन घालीत अपार लळा । तान्हयातें पाजीतसे ॥

Tyaachi neetee Keelotalaa | Sangopeeta Goraksha-baalaa | Bhojana ghaaleeta apaara lalaa | Taanhayaate paajeetase ||

Ovee 13

भलतैसें ललितपणें । श्रीगोरक्षा घाली भोजन । निकट मक्षिका उडवोन । निजकरें जेववीतसे ॥

Bhalataise lalita-pane | Shree-Gorakshaa ghaalee bhojanu | Nikata makshikaa udavonu | Nija-kare jevaveetase ||

Ovee 14

नाना दावोनि चवणे । अधिकाधिक करवी भोजन । ऐसिये परी माउलपण । नित्य नित्य वाढवी ॥

Naanaa daavoni chavane | Adhika-adhika karavee bhojanu | Aisiye paree maaula-panu | Nitya nitya vaadhavee ||

Ovee 15

ऐसा असोनि उपचार । बरें न मानी गोरक्ष अंतरें । चित्तीं म्हणे पडतो विसर । योगधर्मविचाराचा ॥

Aisaa asoni upachaaru | Bare na maanee Goraksha antare | Chittee mhane padato visaru | Yoga-dharma-vichaara-achaa ||

Ovee 16

ऐसें चिंतीत मनें । मग भोग तो रोगचि जाणे । जेवीं षड्रस रोगियाकारणें । विषापरी वाटती ॥

Aise chinteeta mane | Maga bhoga toh roga-chi jaane | Jevee shad-rasa rogiyaa-kaarane | Visha-aparee vaatatee ||

Ovee 17

मग नित्य बैठकीं बैसून । एकांतस्थितीं समाधान । धृति वृत्ति ऐसी वाहून । करी भाषण मच्छिंद्रा ॥

Maga nitya baithakee baisunu | Eka-anta-sthitee samaa-dhaanu | Dhriti vritti aisee vaahunu | Karee bhaashana Machchindraa ||

Ovee 18

हे महाराजा योगपती । आपण वसतां देशाप्रती । परी हें अश्लाघ्य नाथपंथीं । मातें योग्य दिसेना ॥

Hey Mahaaraajaa yoga-patee | Aapana vasataa deshaa-pratee | Paree hey ashlaaghya Naatha-panthee | Maate yogya disenaa ||

Ovee 19

कीं पितळधातूचे तगटीं हिरा । कदा शोभेना वैरागरा । कीं राव घेऊनि नरोटीपात्रा । भोजन करी श्लाघ्यत्वें ॥

Kee pitala-dhaatooche tagatee hiraa | Kadaa shobhenaa vairaagaraa | Kee raava gheuni narotee-paatraa | Bhojana karee shlaaghyatve ||

Ovee 20

श्रीमूर्ति चांगुलपणें । महास्मशानीं करी स्थापन । तैसा येथें तुमचा वास जाण । दिसत आहे महाराजा ॥

Shree-moorti chaangula-pane | Mahaa-smashaanee karee sthaapanu | Taisaa yethe tumachaa vaasa jaanu | Disata aahe Mahaaraajaa ||

Ovee 21

पहा जी योगधर्मी । तुम्ही बैसला निःस्पृह होवोनी । तेणेंकरुनि ब्रह्मांडधामीं । कीर्तिध्वज उभारिला ॥

Pahaa jee yoga-dharmee | Tumhee baisalaa nih-spriha hovonee | Tenekaruni Brahmaanda-dhaamee | Keerti-dhvaja ubhaarilaa ||

Ovee 22

मृत्यु पाताळ एकवीस स्वर्ग । व्यापिलें आहे जितुकें जग । तितुकें वांछी आपुला योग । चरणरज सेवावया ॥

Mrityu paataala ekaveesa svargu | Vyaapile aahe jituke jagu | Tituke vaanchee aapulaa yogu | Charana-raja sevaavayaa ||

Ovee 23

ऐसी प्रज्ञा प्रौढपणीं । असोनि पडावें गर्ते अवनीं । चिंताहारक चिंतामणी । अजाग्रीवीं शोभेना ॥

Aisee prajnyaa praudha-panee | Asoni padaave garte avanee | Chintaa-haaraka chintaa-manee | Ajaa-greevee showbhenaa ||

Ovee 24

तरी पाहें कृपाळू महाराजा । उभारिला जो कीर्तिध्वज । जो ध्रुव मिरवेल तेजःपुंज । ऐसें करी महाराजा ॥

Taree paahe kripaaloo Mahaaraaju | Ubhaarilaa jo keerti-dhvaju | Jo dhruva miravela tejah-punju | Aise karee Mahaaraajaa ||

Ovee 25

ऐसें झालिया आणिक कारण । तुम्ही पूर्वींचे आहां कोण । आलां कवण कार्याकारण । कार्याकार्य विचारा ॥

Aise jhaaliyaa aanika kaaranu | Tumhee poorveenche aahaa konu | Aalaa kavana kaaryaa-kaaranu | Kaaryaa-kaarya vichaaraa ||

Ovee 26

कीं पूर्वी पहा ब्रह्मस्थिती । श्रीकविनारायणाची होती । लोकोपकारा अवतार क्षिती । जगामाजी मिरवला ॥

Kee poorvee pahaa Brahma-sthitee | Shree-kavi-Naaraayana-achee hotee | Loka-upakaaraa avataara kshitee | Jagaa-maajee miravalaa ||

Ovee 27

आपण आचरला तपाचरण । शुभमार्गा लावावे जन । धुरियापंथिकां प्रज्ञावान । जगामाजी मिरवावया ॥

Aapana aacharalaa tapa-acharanu | Shubha-maargaa laavaave janu | Dhuriyaa-panthikaa prajnyaa-vaanu | Jagaa-maajee miravaavayaa ||

Ovee 28

ऐसें असतां प्रौढपण । ते न आचरावे धर्म । मग जगासी बोल काय म्हणवोन । अर्थाअर्थी ठेवावे ॥

Aise asataa praudha-panu | Tey na aacharaave dharmu | Maga jagaasee bola kaaya mhanavonu | Arthaa-arthee thevaave ||

Ovee 29

जात्या वरमाय आळशीण । मग काय पहावी वर्‍हाडीण । राव तस्कर मग प्रजाजन । कोणे घरीं रिघावें ॥

Jaatyaa vara-maaya aalasheenu | Mama kaaya pahaavee var-haadeenu | Raava taskara maga prajaa-janu | Kone gharee righaave ||

Ovee 30

कीं अर्कचि ग्रासिला महातिमिरीं । मग रश्मी वांचती कोणेपरी । उडुगणपती तेजविकारी । जात्या होती तेवीं तारांगणें ॥

Kee Arkachi graasilaa mahaa-timiree | Maga rashmee vaanchatee kone-paree | Udu-ganapatee teja-vikaaree | Jaatyaa hotee tevee taaraangane ||

Ovee 31

तेवीं तुम्ही दुष्कृत आचरतां । लोकही आचरती तुम्हां देखतां । अवतारदीक्षेलागीं माथां । दोष होईल जाणिजे ॥

Tevee tumhee dushkrita aacharataa | Lokahee aacharatee tumhaa dekhataa | Avataara-deekshe-laagee maathaa | Dosha hoeela jaanije ||

Ovee 32

तरी आधींच असावें सावधान । अर्थाअर्थीं संग वर्जून । अंग लिप्त मलाकारणें । तिळतुल्यही नसावें ॥

Taree aadheencha asaave saava-dhaanu | Arthaa-arthee sanga varjunu | Anga lipta malaa-kaarane | Tila-tulya-hee nasaave ||

Ovee 33

नसतां ओशाळ कोणापाठीं । कळिकाळातें मारुं काठी । निर्भयपणें महीपाठीं । सर्वा वंद्य होऊं की ॥

Nasataa oshaala konaa-paathee | Kalikaala-ate maaru kaathee | Nirbhaya-pane mahee-paathee | Sarvaa vandya hooo kee ||

Ovee 34

तरी महाराजा ऐकें वचन । सकळ वैभव त्यजून । निःसंग व्हावें संगेंकरुन । दुःखसरिता तरावी ॥

Taree Mahaaraajaa aike vachanu | Sakala vaibhava tyajunu | Nih-sanga vhaave sangen-karunu | Duhkha-saritaa taraavee ||

Ovee 35

प्रथमचि दुःखकारण । विषयहस्तें बीज रजोगुण । रजा अंकुर येत तरतरोन । क्रोधपात्रीं हेलावे ॥

Prathamachi duhkha-kaaranu | Vishaya-haste beeja rajo-gunu | Rajaa ankura yeta tara-taronu | Krodha-paatree helaave ||

Ovee 36

मग क्रोधयंत्री तृतीयसंधी । मदकुसुमें क्रियानिधी । मदकुसुमांचे संधी । मत्सरगंध हेलावे ॥

Maga krodha-yantree triteeya-sandhee | Mada-kusume kriyaa-nidhee | Mada-kusumaanche sandhee | Matsara-gandha helaave ||

Ovee 37

गंधकुसुमें ऐक्यता । होतांची दैवें विषयफलता । मग विषयफळीं अपार महिमता । मोहर शोभे वेष्टीतसे ॥

Gandha-kusume aikyataa | Hotaanchi daive vishaya-phalataa | Maga vishaya-phalee apaara mahimataa | Mohara shobhe veshteetase ||

Ovee 38

मग वेष्टिलिया मोहर अंतीं । दैवें फळें पक्वपणा येत‌ी । मग तीं भक्षितां दुःखव्यावृत्ती । यमपुरी भोगावी ॥

Maga veshtiliyaa mohara antee | Daive phale pakva-panaa yetee | Maga tee bhakshitaa duhkha-vyaavrittee | Yamapuree bhogaavee ||

Ovee 39

मग तें शिवहळाहळाहूनि अधिक । कीं महा उरगामुखीं विख । मग प्राणहारक नव्हे सुख । दुःखाचे परी सोशीतसे ॥

Maga tey Shiva-halaa-halaa-huni adhiku | Kee mahaa uragaa-mukhense vikhu | Maga praana-haaraka navhe sukhu | Duhkhaache paree sosheetase ||

Ovee 40

मग दुःखाचिये उपाधी । शोधित फिराव्या ज्ञानऔषधी । तरी प्रथम पाऊल कृपानिधी । भिवोनियां ठेवावें ॥

Maga duhkhaachiye upaadhee | Shodhita phiraavyaa jnyaana-aushadhee | Taree prathama paaoola kripaa-nidhee | Bhivoniyaa thevaave ||

Ovee 41

तरी आतां योगद्रुमा । चित्तीं निवटोनि विषयश्रमा । सावधपणें योगक्षेमा । चिंता मनीं विसरावी ॥

Taree aataa Yoga-drumu | Chittee nivatoni vishaya-shramu | Saavadha-pane yoga-kshemu | Chintaa manee visaraavee ||

Ovee 42

ऐसें विज्ञापना युक्तिप्रयुक्तीं । करुनि तोषविला मच्छिंद्रयती । तंव निवटूनि विषयभ्रांती । विरक्तता उदेली ॥

Aise vijnyaapanaa yuktee-prayuktee | Karuni toshavilaa Machchindra-yatee | Tava nivatuni vishaya-bhraantee | Viraktataa udelee ||

Ovee 43

मग म्हणे वो गोरक्षनाथा । तूं जें बोललासी तें यथार्था । निकें न पाहती ऐसा वृत्ता । भ्रष्टदैवा दिसेना ॥

Maga mhane vo Goraksha-Naathaa | Too je bolalaasee teyya-thaarthaa | Nike na paahatee aisaa vrittaa | Bhrashta-daivaa disenaa ||

Ovee 44

तरी आतां असो कैसें । जाऊं पाहूं आपुला देश । ऐसें म्हणोनि करतळभाष । गोरक्षकाते दीधली ॥

Taree aataa aso kaise | Jaaoo paahoo aapulaa deshu | Aise mhanoni karatala-bhaashu | Goraksha-kaate deedhalee ||

Ovee 45

कीं गंगाजळनिर्मळपण । परी महीचे व्यक्त करोन । गढूळपणें पात्र भरुन । समुद्रातें हेलावे ॥

Kee gangaa-jala-nirmala-panu | Paree maheeche vyakta karonu | Gadhoola-pane paatra bharunu | Samudraate helaave ||

Ovee 46

भाक देऊन समाधान । चित्तीं मिरवी गोरक्षनंदन । मग गुरुशिष्य तेथूनि उठोन । पाकशाळे पातले ॥

Bhaaka deuna samaadhaanu | Chittee miravee Goraksha-nandanu | Maga guru-shishya tethuni uthonu | Paaka-shaale patale ||

Ovee 47

पाकशाळे करुनि भोजन । करिते झाले उभयतां शयन । कीलोतळामेळें मच्छिंद्रनंदन । शयनीं सुगम पैं झाला ॥

Paaka-shaale karuni bhojanu | Karite jhaale ubhayataa shayanu | Keelotalaa-mele Machchindra-nandanu | Shayanee sugama pai jhaalaa ||

Ovee 48

झाला परी मच्छिंद्रनाथ । कीलोतळेतें सांगे वृत्तांत । म्हणे मातें गोरक्षनाथ । घेऊनि जातो शुभाननें ॥

Jhaalaa paree Machchindra-Naathu | Keelotalete saange vrittaantu | Mhane maate Goraksha-Naathu | Gheuni jaato shubhaanane ||

Ovee 49

जातो परी तव मोहिनी । घोंटाळीत माझे प्राणांलागुनीं । त्यातें उपाय न दिसे कामिनी । काय आतां करावें ॥

Jaato paree tava mohinee | Ghontaaleeta maajhe praanaa-laagunee | Tyaate upaaya na dise kaaminee | Kaaya aataa karaave ||

Ovee 50

येरी म्हणे तुम्ही न जातां । कैसा नेईल कवणे अर्था । मच्छिंद्र म्हणे मज सर्वथा । वचनामाजी गोंविलें ॥

Yeree mhane tumhee na jaataa | Kaisaa naeela kavane arthaa | Machchindra mhane maja sarvathaa | Vachana-maajee govile ||

Ovee 51

विरक्तपणाच्या सांगोनि गोष्टी । वैराग्य उपजविलें माझे पोटीं । तया भाषे संतुष्टदृष्टी । वचनामाजी गुंतलों ॥

Virakta-panaa-chyaa saangoni goshtee | Vairaagya upajavile maajhe potee | Tayaa bhaashe santushta-drishtee | Vachana-maajee guntalo ||

Ovee 52

तरी आतां काय उपाय । सरला सर्वस्वीं करुं काय । तुझा देखोनि विनय । जीव होय कासावीस ॥

Taree aataa kaaya upaayu | Saralaa sarvasvee karu kaayu | Tujhaa dekhoni vinayu | Jeeva hoya kaasaaveesu ||

Ovee 53

तरी आतां ऐक वचनीं । उपाय आहे नितंबिनी । तुवांचि त्यातें घ्यावें मोहोनी । बहुधा अर्थीकरोनियां ॥

Taree aataa aika vachanee | Upaaya aahe nitambinee | Tuvaanchi tyaate ghyaave mohonee | Bahudhaa arthee-karoni-yaa ||

Ovee 54

येरी म्हणे जी प्राणनाथ । म्यां उभविला उपायपर्वत । परी तो न रोधी वज्रवंत । विरक्तीतें मिरवी तो ॥

Yeree mhane jee praana-Naathu | Myaa ubhavilaa upaaya-parvatu | Paree toh na rodhee Vajra-vantu | Virakteete miravee toh ||

Ovee 55

ऐसें असतां त्या प्रवाहीं । उपाय मोहाचा चालत नाहीं । मच्छिंद्र म्हणे करुनि पाहीं । यत्न आणिक पुढारां ॥

Aise asataa tyaa pravaahee | Upaaya mohaachaa chaalata naahee | Machchindra mhane karuni paahee | Yatna aanika pudhaaraa ||

Ovee 56

ऐसें भाषण करितां उभयतां । निशा लोटली सर्वही असतां । उपाय मोहाचा चिंतन करितां । गोरक्ष येऊनि बोलतसे ॥

Aise bhaashana karitaa ubhayataa | Nisha lotalee sarvahee asataa | Upaaya mohaachaa chintana karitaa | Goraksha yeuni bolatase ||

Ovee 57

म्हणे माय वो ऐकें वचन । मज करुं वाटतें तीर्थाटन । तरी मच्छिंद्रानाथा सवें घेऊन । तीर्था आम्ही जातसों ॥

Mhane Maaya vo aike vachanu | Maja karu vaatate teertha-atanu | Taree Machchindra-naathaa save gheunu | Teerthaa aamhee jaataso ||

Ovee 58

येरी म्हणे वत्सा ऐक । तूं ज्येष्ठ सुत माझा एक । तूं वरिष्ठ अलोलिक । मम मनीं ठसलासी ॥

Yeree mhane vatsaa aiku | Too Jyeshtha suta maajhaa eku | Too varishtha aloliku | Mama manee thasalaasee ||

Ovee 59

कीं स्त्रिया राज्यसंपत्ती । त्यांत तूं शोभसी नृपती । आणि धाकटा बंधु धरुनि हातीं । शत्रु जिंकशील वाटतसे ॥

Kee striyaa raajya-sampattee | Tyaanta too shobhasee nripatee | Aani dhaakataa bandhu dharuni haatee | Shatru jinkasheela vaatatase ||

Ovee 60

तरी तूं सकळ राज्याचा घीर । आम्ही उगलेंचि सुख घेणार । अन्नवस्त्राचा अंगीकार । करुनी असों तव सदनीं ॥

Taree too sakala raajya-achaa gheeru | Aamhee ugalenchi sukha ghenaaru | Anna-vastraachaa angeekaaru | Karunee aso tava sadanee ||

Ovee 61

बा रे नाथाचा वृद्धापकाळ । दिवसेंदिवस वाढतसे सकळ । तैसें माझे शरीर विकळ । दिवसेंदिवस होईल कीं ॥

Baa re Naatha-achaa vriddhaa-pakaalu | Divasen-divasa vaadhatase sakalu | Taise maajhe shareera vikalu | Divasen-divasa hoeela kee ||

Ovee 62

मग आम्हां वृद्धांचें दीनपण । हरील बा कोण तुझ्याविण । आणि धाकट्या बंधूचें संगोपन । कोण करील तुजवांचुनी ॥

Maga aamhaa vriddhaanche deenapanu | Hareela baa kona tujhyaa-vinu | Aani dhaakatyaa bandhooche sangopanu | Kona kareela tuja-vaanchunee ||

Ovee 63

बाळा तुजवांचूनि मनाचें कोड । कोण पुरवील तूं गेल्यापुढें । मायेवाचूनि न येत रडें । संगोपितां तूं अससी ॥

Baalaa tuja-vaanchuni manaache kodu | Kona puraveela too gelyaapudhe | Maaye-vaanchuni na ye rade | Sangopitaa too asasee ||

Ovee 64

बा देवा रे आमुचा सकळ तिलक । तूं अससी राजनायक । तूं गेलिया आम्ही भीक । घरोघरीं मागावी ॥

Baa devaa re aamuchaa sakala tilaku | Too asasee raaja-naayaku | Too geliyaa aamhee bheeku | Gharo-gharee maagaavee ||

Ovee 65

तरी ऐसें विपत्तिकोडें । मज न दाखवीं दृष्टीपुढें । तरी मज योजूनि विहीरआडें । लोटूनि मग जाई पां ॥

Taree aise vipatti-kode | Maja na daakhavee drishtee-pudhe | Taree maja yojuni viheera-aade | Lotuni maga jaaee paa ||

Ovee 66

ऐसें बोलतां रसाळ युक्ती । परी न मोहे गोरक्ष चित्तीं । जैसें मेघसिंचन झालिया पर्वतीं । अचळ भंगावीण तो ॥

Aise bolataa rasaala yuktee | Paree na mohe Goraksha chittee | Jaise megha-sinchana jhaaliyaa parvatee | Achala bhangaa-veena toh ||

Ovee 67

ऐसें कीलोतळेचें ऐकूनि वचन । म्हणे माय तूं करिसी सत्य भाषण । परी काय गे तूतें बोलून । वैभव माझें दाखवावें ॥

Aise Keelotaleche aikuni vachanu | Mhane Maaya too karisee satya bhaashanu | Paree kaaya ge toote bolunu | Vaibhava maajhe daakhavaave ||

Ovee 68

तिहीं लोकीं गे चार खुंट । आमुचें असे गे राज्यपट । तूतें बोलाया अधिक वरिष्ठ । काय स्त्रियांचे राज्य हें ॥

Tihee lokee ge chaara khuntu | Aamuche ase ge raajyapatu | Toote bolaayaa adhika varishthu | Kaaya striyaanche raajya hey ||

Ovee 69

तरी माय वो आतां कैसें । आम्ही जातों तीर्थावळीस । तुम्ही स्वस्थ असूनि ग्रामास । संपत्ति भोगा आपुली ॥

Taree Maaya vo aataa kaise | Aamhee jaato teerthaa-valeesu | Tumhee svastha asuni graamaasu | Sampatti bhogaa aapulee ||

Ovee 70

आम्हांसी काय संपत्ति कारण । आमुची संपत्ति योगधारण । सुकृतक्रियाआचरण । सुखसंपन्न भोगावें ॥

Aamhaansee kaaya sampatti kaaranu | Aamuchee sampatti yoga-dhaaranu | Sukrita-kriyaa-aacharanu | Sukha-sampanna bhogaave ||

Ovee 71

ऐसें निकट बोलूनि तीतें । म्हणे आज्ञा द्यावी जी आमुतें । येरी म्हणे जी ऐक मातें । मम हेतू जाऊं नये ॥

Aise nikata boluni teete | Mhane aajnyaa dyaavee jee aamute | Yeree mhane jee aika maate | Mama hetoo jaaoo naye ||

Ovee 72

चित्तीं विचारी कीलोतळा । परम दक्षतेनें या बाळा । उपरी दाराविषय घालोनि गळां यत्नेंकरुनि अडकावूं ॥

Chittee vichaaree Keelotalaa | Parama dakshatene yaa baalaa | Uparee daaraa-vishaya ghaaloni galaa yatnen-karuni adakaavoo ||

Ovee 73

हें योजूनि म्हणे जाणें तीर्थासी । तरी एक बा अटक घालूं तुजसी । इतुका संवत्सर मजपासीं । वस्ती करुनि असावें ॥

Hey yojuni mhane jaane teerthaasee | Taree eka baa ataka ghaaloo tujasee | Itukaa samvatsara majapaasee | Vastee karuni asaave ||

Ovee 74

येरी म्हणे ऐक माते । षण्मास लोटले मज येथें । तां न राहें मातें कल्पांतें । तीर्थावळी जाणें कीं ॥

Yeree mhane aika maate | Shanmaasa lotale maja yethe | Taa na raahe maate kalpaante | Teerthaa-valee jaane kee ||

Ovee 75

याउपरी बोले कीलोतळा । षण्मास तरी संगती द्यावी मला । थोडकियासाठीं उतावळा । होऊं नको मम वत्सा ॥

Yaauparee bole Keelotalaa | Shan-maasa taree sangatee dyaavee malaa | Thodakiyaa-saathee utaavalaa | Hooo nako mama vatsaa ||

Ovee 76

मग मी समाधानेंकरुन । श्रीनाथ तुजसवें देऊन । तीर्थावळीतें बोळवीन । समारंभे पाडसा ॥

Maga mee samaadhaanen-karunu | Shree-Naatha tujasave deunu | Teerthaa-valeete bolaveenu | Samaa-rambhe paadasaa ||

Ovee 77

动作 ऐसे बोलतां बोल रसाळ । विवेकी ज्ञानतपोबाळ । चित्तीं म्हणे षण्मास काळ । आतां जाईल निघूनी ॥

Aise bolataa bola rasaalu | Vivekee jnyaana-tapo-baalu | Chittee mhane shan-maasa kaalu | Aataa jaaeela nighuunee ||

Ovee 78

मग अवश्य म्हणे तपोकीर्णी । षण्मास वस्ती करुं सदनीं । परी अमुक दिन निश्चय करोनी । ठेवीं आम्हां जावया ॥

Maga avashya mhane tapokeernee | Shan-maasa vastee karu sadanee | Paree amuka dina nishchaya karonee | Thevee aamhaa jaavayaa ||

Ovee 79

तो दिवस आलियापाठीं । आम्ही न वसूं महीतळवटीं । मग यत्न केलिया तुम्ही कोटी । फोल माते होतील ॥

Toh divasa aaliyaa-paathee | Aamhee na vasoo maheetala-vatee | Maga yatna keliyaa tumhee kotee | Phola maate hoteelu ||

Ovee 80

तरी आतां कोणता दिन । दावीं मातें निश्चयेंकरुन । येरी म्हणे प्रतिपदेकारण । बोळवीन तुम्हांसी ॥

Taree aataa konataa dinu | Daavee maate nishchayen-karunu | Yeree mhane pratipade-kaaranu | Bolaveena tumhaansee ||

Ovee 81

मुहूर्त संवत्सरप्रतिपदेस । मग न पुसतां कोणास । तया दिनीं गमन तुम्हांस । भोजन झालिया करवीन ॥

Muhoorta samvatsara-pratipa-desu | Maga na pusataa konaasu | Tayaa dinee gamana tumhaansu | Bhojana jhaaliyaa karaveenu ||

Ovee 82

ऐसा निश्चय मैनाकिनी । बोलूनि स्थिर केला भुवनीं । पुढें कांहींएक दिवसांलागूनी । गोरक्षातें पाचारी ॥

Aisaa nishchaya Mainaakinee | Boluni sthira kelaa bhuvanee | Pudhe kaanheen-eka divasaa-laaguunee | Gorakshaate paachaaree ||

Ovee 83

निकट बैसवूनि आपुलेजवळी । अति स्नेहान्‌ मुख कुरवाळी । म्हणे बा रे कामना मम हृदयकमळीं । वेधली असे एकू ॥

Nikata baisavuni aapule-javalee | Ati snehaane mukha kuravaalee | Mhane baa re kaamanaa mama hridaya-kamalee | Vedhalee ase eku ||

Ovee 84

कामना म्हणशील तरी कोण । स्नुषा असावी मजकारण । तरी उत्तम दारा तुज निपुण । करुं ऐसें वाटतें ॥

Kaamanaa mhana-sheela taree konu | Snushaa asaavee maja-kaaranu | Taree uttama daaraa tuja nipunu | Karu aise vaatate ||

Ovee 85

मग मी बाळा स्नुषेसहित । काळ क्रमीत बैसेन येथ । तों तुम्हीं करुनि यावें तीर्थ । आपुलें राज्य सेवाया ॥

Maga mee baalaa snushe-sahitu | Kaala krameeta baisena yethu | Toh tumhee karuni yaave teerthu | Aapule raajya sevaayaa ||

Ovee 86

षण्मास बाळा येथें अससी । अंगींकारीं मुख्य संबंधासी । अंगीकारीलिया तव मानसीं । मोह माझा उपजेल ॥

Shan-maasa baalaa yethe asasee | Angeen-kaaree mukhya sambandha-asee | Angee-kaareeliyaa tava maanasee | Moha maajhaa upajelu ||

Ovee 87

म्हणशील तरी विधिपूर्वक । लग्न तुझें करीन निके । परी मम चित्ताचें काम दोंदिक । फेडशी इतुकें पाडसा ॥

Mhanasheela taree vidhi-poorvaku | Lagna tujhe kareena niku | Paree mama chittaa-che kaama dondiku | Phedashee ituke paadasaa ||

Ovee 88

गोरक्ष ऐसे बोल ऐकुनी । म्हणतसे ऐका मम जननी । म्यां कांता दोन गुरुकृपेनी । वरिल्या आहेत जननीये ॥

Goraksha aise bola aikunee | Mhanatase aikaa mama jananee | Myaa kaantaa dona guru-kripenee | Varilyaa aaheta jananeeye ||

Ovee 89

वरिल्या आहेत तरी चांग । नित्य भोगितो करुनि योग । म्हनशील कवण नामीं सांग । तरी कर्णमुद्रिका म्हणती त्यां ॥

Varilyaa aaheta taree chaangu | Nitya bhogito karuni yogu | Mhanasheela kavana naamee saangu | Taree karna-mudrikaa mhanatee tyaa ||

Ovee 90

तयां कांतांलागीं सोडून । अन्य कांता न वरीं व्यभिचारीण । हें योग्य नव्हे मजकारण । गुरुभक्ती जननीये ॥

Tayaa kaantaa-laagee sodunu | Anya kaantaa na varee vyabhichaareenu | Hey yogya navhe maja-kaaranu | Guru-bhaktee jananeeye ||

Ovee 91

ऐसें बोलतां गोरक्षनाथ । कीलोतळा बैसली स्वस्थचित्त । म्हणे नाथ हा विरक्त । कदा नातळे विषयांतें ॥

Aise bolataa Goraksha-Naathu | Keelotalaa baisalee svastha-chittu | Mhane Naatha haa viraktu | Kadaa naatale vishayaante ||

Ovee 92

यावरी लोटलिया त्या दिवशीं । आणिका एकें दिनी परदेशीं । एक शैली उत्तमराशी । सेवेलागीं पाठविली ॥

Yavaree lotaliyaa tyaa divashee | Aanikaa eke dinee paradeshee | Eka shailee uttama-raashee | Seve-laagee paathavilee ||

Ovee 93

भोजन झालिया रात्रीं निर्भर । शैली संचरली तें मंदिर । अत्युत्तम सारीपाट करें । कवळोनियां पातली ॥

Bhojana jhaaliyaa raatree nirbharu | Shailee sancharalee tey mandiru | Atyuttama saaree-paata kare | Kavaloniyaa paatalee ||

Ovee 94

सदनीं संचरतां बोले वचन । म्हणे हे गोरक्षनंदन । मीं सारीपाट करीं कवळून । खेळावया आणिला कीं ॥

Sadanee sancharataa bole vachanu | Mhane hey Goraksha-nandanu | Mee saaree-paata karee kavalunu | Khelaavayaa aanilaa kee ||

Ovee 95

तरी खेळ खेळूं एकटभावें । ऐसें उदेलें माझिया जीवें । यावरी म्हणे अवश्य यावें । पूर्णकामना करावया ॥

Taree khela kheloo ekata-bhaave | Aise udele maajhiyaa jeeve | Yeree mhane avashya yaave | Poorna-kaamanaa karaavayaa ||

Ovee 96

ऐसें म्हणतां नितंबिनी । सारीपाट पसरुनि निकट येऊनी । परी द्यूत खेळतां शुभाननी । नेत्रबाण खोंचीतसे ॥

Aise mhanataa nitambinee | Saaree-paata pasaruni nikata yeuunee | Paree dyoota khelataa shubha-aananee | Netra-baana khoncheetase ||

Ovee 97

खोंचीत परी विषयवर । बोल बोलत अनिवार । बोल नव्हे ते महावज्र । तपपर्वत भंगीतसे ॥

Khoncheeta paree vishayaparu | Bola bolata anivaaru | Bola navhe tey mahaa-vajru | Tapa-parvata mangaavayaa ||

Ovee 98

ऐसें बोलत आणिक कर्णीं । दाखवीतसे नितंबिनी । मौळीचा चीरपदर काढुनी । भूमीवरी सोडीतसे ॥

Aise bolata aanika karnee | Daakha-veetase nitambinee | Mauleechaa cheera-padara kaadhunee | Bhoomee-varee sodeetase ||

Ovee 99

श्रृंगारव्यक्त नेत्रकटाक्ष । तुकवोनि खेळ खेळे गोरक्ष । खेळ खेळतां मग प्रत्यक्ष । जाणूनि चीर सरसावी ॥

Shrringaara-vyakta netra-kataakshu | Tukavoni khela khele Gorakshu | Khela khelataa maga pratyakshu | Jaanuni cheera sarasaavee ||

Ovee 100

उघडी एकचि जानू करुन । दावी आपुलें नग्नपण । परी तो विरक्त गौरनंदन । विषयातें आतळेना ॥

Ughadee ekachi jaanoo karunu | Daavee aapule nagna-panu | Paree toh virakta Gauranandanu | Vishayaate aatalenaa ||

Ovee 101

मग नाना संवाद नाना स्तुती । दावितां ती श्रमली युवती । परी हा विरक्त कोणे अर्थी । आतळेना तियेतें ॥

Maga naanaa samvaada naanaa stutee | Daavitaa tee shramalee yuvatee | Paree haa virakta kone arthee | Aatalenaa tiyete ||

Ovee 102

मग ती आपुले चित्ती श्रमोन । राहती झाली दीनवदन । कीलोतळेतें वर्तमान । सर्व सांगून गेलीसे ॥

Maga tee aapule chittee shramonu | Raahatee jhaalee deena-vadanu | Keelotalete vartamaanu | Sarva saanguna geleese ||

Ovee 103

यावरी कीलोतळा संपत्तीसी । गोरक्षा दावी भलते मिसी । रत्नमुक्तमाणिकराशी । शृंगारादि अचाट ॥

Yavaree Keelotalaa sampatteesee | Gorakshaa daavee bhalate misee | Ratna-mukta-maanika-raashee | Shringaara-adi achaatu ||

Ovee 104

परी दावूनि सहजस्थित । म्हणे वत्सा हें तुझेंचि वित्त । चंद्रसूर्यअवधीपर्यंत । भोगिसील पाडसा ॥

Paree daavuni sahaja-sthitu | Mhane vatsaa hey tujhenchi vittu | Chandra-soorya-avadhee-paryantu | Bhogiseela paadasaa ||

Ovee 105

ऐसें कीलोतळा । परी हा न मळे आशामळा । जेवीं मुक्ता लिंपिलिया काजळा । श्वेतवर्ण सांडीना ॥

Aise Keelotalaa | Paree haa na male aashaamalaa | Jevee muktaa limpiliyaa kaajalaa | Swetavarna saandeenaa ||

Ovee 106

ऐशा युक्तिप्रयुक्ती करितां । निकट वृत्ति आली तत्त्वतां । मग कीलोतळेच्या मोहें चित्ता । नित्य हुंबाडा येतसे ॥

Aishaa yuktee-prayuktee karitaa | Nikata vritti aalee tattvataa | Maga Keelotale-chyaa mohe chittaa | Nitya humbaadaa yetase ||

Ovee 107

मीननाथ जवळी घेऊन । नेत्रीं लोटले अपार जीवन । ती आणि शैल्या सेवकी पाहून । दुःखी होती तैशाचि ॥

Meena-Naatha javalee gheunu | Netree lotale apaara jeevanu | Tee aani shailyaa sevakee pahunu | Duhkhee hotee taishaachi ||

Ovee 108

मग त्या म्हणती वो माय स्वामिनी । आम्ही मोहूं गोरक्षालागुनी । तुम्ही चिंता कदापि मनीं । आणूं नका महाराजा ॥

Maga tyaa mhanatee vo Maaya svaaminee | Aamhee mohoo Gorakshaa-laagunee | Tumhee chintaa kadaapi manee | Aanoo nakaa Mahaaraajaa ||

Ovee 109

ऐसें बोलूनि शैल्या युवती । कीलोतळेसी समजाविती । ऐसें बोलतां दिनव्यावृत्ती । प्रतिपदा आली असे ॥

Aise boluni shailyaa yuvatee | Keelotalesee samajaavitee | Aise bolataa dina-vyaavrittee | Pratipadaa aalee ase ||

Ovee 110

मग त्या दिवशीं आनंदमहिमा । गुड्या उभारिल्या ग्रामोग्रामा । परीशृंगाररुप प्रवाकोत्तमा । मच्छिंद्रयोगी बुडाले ॥

Maga tyaa divashee aananda-mahimaa | Gudyaa ubhaarilyaa graamo-graamaa | Paree-shringaara-rupa pravaakottamaa | Machchindra-yogee budaale ||

Ovee 111

कैंचा आनंद कैंची पाकनिष्पत्ती । कैंचि गुडी शोकव्यावृत्ती । सकळ ग्रामीं शैल्या युवती । मच्छिंद्रयोगें हळहळल्या ॥

Kainchaa aananda kainchee paaka-nishpattee | Kainchi gudee shoka-vyaavrittee | Sakala graamee shailyaa yuvatee | Machchindra-yoge halahalalyaa ||

Ovee 112

एक म्हणती हा नाथ । राज्यप्रकरणीं प्रतापवंत । उदार धैर्यपर्वत । दयाळ आगळा मायेहुनी ॥

Eka mhanatee haa Naathu | Raajya-prakaranee prataapa-vantu | Udaara dhairya-parvatu | Dayaala aagalaa maaye-hunee ||

Ovee 113

एक म्हणती चांगुलपणा । यापुढें उणीव वाटे मदना । कनकासनीं सभास्थाना । अर्कासमान वाटतसे ॥

Eka mhanatee chaangula-panaa | Yaapudhe uneeva vaate madanaa | Kanaka-aasanee sabhaa-sthaanaa | Arka-samaana vaatatase ||

Ovee 114

एक म्हणती ऐसा पुरुष । दैवें लाधला होता आम्हांस । गोरक्ष विवसी आली त्यास । घेऊनि मेला जातसे ॥

Eka mhanatee aisaa purushu | Daive laadhalaa hotaa aamhaansu | Goraksha vivasee aalee tyaasu | Gheuni melaa jaatase ||

Ovee 115

ऐशापरी बहुधा युक्तीं । गोरक्षातें शिव्या देती । अहो मच्छिंद्रअर्काप्रती । राहुग्रह हा भेटला ॥

Aishaaparee bahudhaa yuktee | Gorakshaate shivyaa detee | Aho Machchindra-arkaapratee | Raahu-graha haa bhetalaa ||

Ovee 116

एक म्हणती नोहे गोरक्षक । आम्हां भेटला यम देख । मोहपाश घालूनि प्रत्यक्ष । मच्छिंद्र प्राण नेतसे ॥

Eka mhanatee nohe Gorakshaku | Aamhaa bhetalaa yama dekhu | Moha-paasha ghaaluni pratyakshu | Machchindra praana netase ||

Ovee 117

हा कोणीकडोनि आला मेला । कां आमुच्या देशाशी आला । मच्छिंद्र मांदुस घेऊनि चालिला । बलात्कारें तस्कर हा ॥

Haa konee-kadoni aalaa melaa | Kaa aamuchyaa deshaashee aalaa | Machchindra maandusa gheuna chaalilaa | Balaatkaare taskara haa ||

Ovee 118

एक म्हणती अद्वैत पूर्ण । ऐसें लाधलें होतें स्थान । त्या सुखासी लाथ मारुन । जात आहे傳ंटा ॥

Eka mhanatee Advaita poornu | Aise laadhale hote sthaanu | Tyaa sukhaasee laatha maarunu | Jaata aahe karantaa ||

Ovee 119

काय करील अभाग्यपण । घरोघरीं भीक मागून । त्या तुकड्यांचें झालें स्मरण । षड्रसान्न आवडेना ॥

Kaaya kareela abhaagya-panu | Gharo-gharee bheeka magunu | Tyaa tukadyaanche jhaale smaranu | Shad-rasa-anna aavadenaa ||

Ovee 120

उत्तम चीर अन्न भूषण । सांडूनि करील चिंध्या लेपन । महाल माड्या नावडे सदन । सेवील कानन अदैवी ॥

Uttama cheera anna bhooshanu | Sanduni kareela chindhyaa lepanu | Mahaala maadyaa naavade sadanu | Seveela kaanana adaivee ||

Ovee 121

ऐसें बहुधा बहुयुक्तीं । बोलताती त्या युवती । बोलूनि वियोगें आरंबळती । मच्छिंद्र मच्छिंद्र म्हणोनि ॥

Aise bahudhaa bahu-yuktee | Bolataa-tee tyaa yuvatee | Boluni viyoge aarambalatee | Machchindra Machchindra mhanoni ||

Ovee 122

ऐसे परी सकळ ग्रामांत । संचरलीसे विकळ मात । येरीकडे गोरक्षनाथ । कुबडी फावडी संयोगी ॥

Aise paree sakala graamaantu | Sancharaleese vikala maatu | Yereekade Goraksha-Naathu | Kubadee phaavadee sayogee ||

Ovee 123

अंगीं लेऊनि कंथाभूषण । माळा गळां दाट घालून । सिंगी सारंगी करी कवळून । नाथापाशीं पातला ॥

Angee leuni kanthaa-bhooshanu | Maalaa galaa daata ghaalunu | Singee saarangee karee kavalunu | Naathaa-paashee paatalaa ||

Ovee 124

चरणीं अर्पूनियां भाळ । म्हणे स्वामी आली वेळ । उठा वेगीं उतावेळ । गमन करावया मार्गांत ॥

Charanee arpuniyaa bhaalu | Mhane Svaamee aalee velu | Uthaa vegee utaavelu | Gamana karaavayaa maargaantu ||

Ovee 125

तें पाहूनि कीलोतळा । सबळ उदक आणीत डोळां । म्हणे स्थिर होईं कां बाळा । भोजन सारिल्या जाईजे ॥

Tey pahuni Keelotalaa | Sabala udaka aaneeta dolaa | Mhane sthira hoee kaa baalaa | Bhojana saarilyaa jaaeeje ||

Ovee 126

मग पाक करुनि अतिनिगुती । गुरुशिष्य बैसवूनि एके पंक्तीं । वाढितां बोलती झाली युवती । विचक्षण कीलोतळा ॥

Maga paaka karuni ati-nigutee | Guru-shishya baisavuni eke panktee | Vaadhitaa bolatee jhaalee yuvatee | Vichakshana Keelotalaa ||

Ovee 127

म्हणे महाराज मच्छिंद्रनाथ । तुम्ही जातां स्वदेशांत । परी मीननाथ तुमचा सुत । ठेवितां कीं संगें नेतां ॥

Mhane Mahaaraaja Machchindra-Naathu | Tumhee jaataa sva-desha-antu | Paree Meena-Naatha tumachaa sutu | Thevitaa kee sange netaa ||

Ovee 128

नाथ म्हणे वो शुभाननी । जैसें भावेल तुझिये मनीं । तैसीच नीति आचरुनी । मीननाथ रक्षूं गे ॥

Naatha mhane vo shubha-aananee | Jaise bhaavela tujhiye manee | Taiseecha neeti aacharunee | Meena-Naatha rakshoo ge ||

Ovee 129

मग बोलती झाली कीलोतळा । तुम्ही संगें न्यावें बाळा । येथें रक्षण केउतें बाळा । भुभुःकारीं होईल कीं ॥

Maga bolatee jhaalee Keelotalaa | Tumhee sange nyaave baalaa | Yethe rakshana keute baalaa | Bhubhuhkaaree hoeela kee ||

Ovee 130

तुम्ही होतां निकट येथें । म्हणवूनि भुभुःकार न बाधी त्यातें । तुम्ही गेलिया कोण येथें । रक्षण करील बाळाचें ॥

Tumhee hotaa nikata yethe | Mhanavuni bhubhuhkaara na baadhee tyaate | Tumhee geliyaa kona yethe | Rakshana kareela baalaache ||

Ovee 131

आणिक एक घेत लक्ष । मातें शापिलें वसु उपरिईशें । तुमचा पिता जो प्रत्यक्ष । वीर्यसंध आराधिला ॥

Aanika eka gheta lakshu | Maate shaapile Vasu uparieeshe | Tumachaa pitaa jo pratyakshu | Veerya-sandha aaraadhilaa ||

Ovee 132

तयाचा विचक्षण सबळ शाप । मीं सोडिलें सिंहलद्वीप । त्या शापाचें पूर्ण माप । भरुनि आलें महाराजा ॥

Tayaachaa vichakshana sabala shaapu | Mee sodile Sinhaladveepu | Tyaa shaapaache poorna maapu | Bharuni aale Mahaaraajaa ||

Ovee 133

तरी उश्शापाचा समय आला आतां । फळासी येईल तुम्ही जातां । उपरिचरवसू तुमचा पिता । येऊनि नेईल मजलागीं ॥

Taree ushshaa-paachaa samaya aalaa aataa | Phalaasee yaeela tumhee jaataa | Upari-charavasoo tumachaa pitaa | Yeuni neeela majalaagee ||

Ovee 134

मग बाळाचें संगोपन । कोण करील मायेविण । यातें जरी न्यावें स्वर्गाकारण । मनुष्यदेह न येचि ॥

Maga baalaache sangopanu | Kona kareela maayevinu | Yaate jaree nyaave svargaa-kaaranu | Manushya-deha na yechi ||

Ovee 135

तरी सांगाया हेंचि कारण । मीननाथ सवें नेणें । मग अवश्य म्हणे मच्छिंद्रनंदन । भोजन करुन ऊठले ॥

Taree saangaa-yaa henchi kaaranu | Meena-Naatha save nene | Maga avashya mhane Machchindra-nandanu | Bhojana karuna oothale ||

Ovee 136

कीलोतळाही भोजन करुनी । मीननाथाकडे पाहुनी । बोल न निघे तिचे वदनीं । परी हृदयीं डोंब पाजळला ॥

Keelotalaahee bhojana karunee | Meenanaathaakade paahunee | Bola na nighe tiche vadanee | Paree hridayee domba paajalalaa ||

Ovee 137

मच्छिंद्रमोहाच्या स्नेहेंकरुनि अपार । अनिवार मोहाचे वैश्वानर । पेट घेतां शिखेपर । दुःख आकाशीं प्रकटलें ॥

Machchindra-mohaachyaa snehenkaruni apaaru | Anivaara mohaache vaishvaanaru | Peta ghetaa shikheparu | Duhkha aakaashee prakatale ||

Ovee 138

मोह उचंबळोनि अत्यंत चिंता । नेत्रीं लोटलीं अश्रूसरिता । तें पाहूनियां शैल्या समस्ता । गोरक्षातें वेष्टिती ॥

Moha uchambaloni atyanta chintaa | Netree lotalee ashroo-saritaa | Tey pahuniyaa shailyaa samastaa | Gorakshaate veshtitee ||

Ovee 139

म्हणती गोरक्षा ऐकें वचन । करुं नको रे कठिण मन । मच्छिंद्र आमुचा घेऊनि प्राण । जाऊं नको महाराजा ॥

Mhanatee Gorakshaa aike vachanu | Karu nako re kathina manu | Machchindra aamuchaa gheuni praanu | Jaaoo nako Mahaaraajaa ||

Ovee 140

पहा पहा सुखसंपत्ती । राजवैभव केवीं गती । ऐशा टाकूनि स्वसुखाप्रती । कानन सेवूं नको रे ॥

Pahaa pahaa sukha-sampattee | Raaja-vaibhava kevee gatee | Aishaa taakuni sva-sukhaa-pratee | Kaanana sevoo nako re ||

Ovee 141

महाल मुलुख तुज हस्ती । अश्व फिरणें चातकगती । हें सुख टाकूनि राज्यसंपत्ती । कानन सेवूं नको रे ॥

Mahaala mulukha tuja hastee | Ashva phirane chaataka-gatee | Hey sukha taakuni raajya-sampattee | Kaanana sevoo nako re ||

Ovee 142

महाल मुलुख तुज स्वाधीन । प्रजालोकादि करिताती नमन । ऐसा टाकूनि बळमान । कानन सेवूं नको रे ॥

Mahaala mulukha tuja svaadheenu | Prajaa-lok-aadi karitaa-tee namanu | Aisaa taakuni balamaanu | Kaanana sevoo nako re ||

Ovee 143

हिरे रत्नें माणिक मोतीं । परम तेजस्वी नक्षत्रज्योती । स्वीकारुनि भूषणाप्रती । सुखसंपत्ती भोगावी ॥

Hire ratne maanika motee | Parama tejasvee nakshatra-jyotee | Sveekaaruni bhooshanaa-pratee | Sukhasampattee bhogaavee ||

Ovee 144

आम्ही झालों तुमच्या दासी । नित्य आचरुं सेवेसी । रतिसुखासी नटूं तैसें । हें सुखसंपन्न भोगीं कां ॥

Aamhee jhaalo tumachyaa daasee | Nitya aacharu sevesee | Rati-sukhaasee natoo taise | Hey sukha-sampanna bhogee kaa ||

Ovee 145

कला कुशल विद्या सांग । सभेस्थानीं रागरंग । ऐसे टाकूनि प्रेमभोग । कानन सेवूं नको रे ॥

Kalaa kushala vidyaa saangu | Sabhe-sthaanee raaga-rangu | Aise taakuni prema-bhogu | Kaanana sevoo nako re ||

Ovee 146

जरी जरतारी दीपती चीर । परिधानीं कीं इच्छापर । ऐशिया सुखा करीं निर्धारण । कानन सेवूं नको रे ॥

Jaree jarataaree deepatee cheeru | Paridhaanee kee ichchaaparu | Aishiyaa sukhaa karee nirdhaaru | Kaanana sevoo nako re ||

Ovee 147

जडितरत्न हेमश्रृंगार । भूषणीक मनोहर । ऐसें टाकूनि सुख मनोहर । कानना जाऊं नको रे ॥

Jadita-ratna hema-shrringaaru | Bhooshaneeka manoharu | Aise taakuni sukha manoharu | Kaananaa jaaoo nako re ||

Ovee 148

चुवा चंदन अर्गजागंध । अंगीं चर्चूं आम्ही प्रसिद्ध । ऐसें टाकूनि सुखवृदं । कानना जाऊं नको रे ॥

Chuwaa chandana argajaa-gandhu | Angee charchoo aamhee prasiddhu | Aise taakuni sukhavridu | Kaananaa jaaoo nako re ||

Ovee 149

कनकासनीं विराजमान । दिससी जैसे सहस्त्रनयन । ऐशा सुखाचा त्याग करुन । कानना जाऊं नको रे ॥

Kanaka-aasanee viraajamaanu | Disasee jaise sahastra-nayanu | Aishaa sukha-achaa tyaaga karunu | Kaananaa jaaoo nako re ||

Ovee 150

द्रव्यराशी अमूप भांडार । भरले असती अपरंपार । किल्ले कोट टाकूनि सुंदर । कानना सेवूं नको रे ॥

Dravya-raashee amoopa bhaandaaru | Bharale asatee aparampaaru | Kille kota taakuni sundaru | Kaananaa sevoo nako re ||

Ovee 151

ऐशा सुखाची उत्तम जाती । टाकूनि जासी दुःखव्यावृत्ती । महीं भ्रमण काननक्षितीं । दुःख अपार आहे रे ॥

Aishaa sukhaachee uttama jaatee | Taakuni jaasee duhkha-vyaavruttee | Mahee bhramana kaanana-kshitee | Duhkha apaara aahe re ||

Ovee 152

शालदुशाल भूषणमाला । टाकूनि घेसी दुःख कशाला । सांडूनि षड्रसअन्ना विपुला । कंदमूळ खाशील ॥

Shaala-dushaala bhooshana-maalaa | Taakuni ghesee duhkha kashaalaa | Sanduni shadrasa-annaa vipulaa | Kandamoola khaasheelu ||

Ovee 153

उंच आसन मृदु कैसें । मंचकीं शय्या कुसुमकेश । तें टाकूनि महीस । लोळसील काननीं ॥

Uncha aasana mridu kaise | Manchakee shayyaa kusuma-keshu | Tey taakuni maheesu | Lolaseela kaananee ||

Ovee 154

तरी गोरक्षा मनुष्यदेहीं । वृत्ति आणी विवेकप्रवाहीं । राज्यासनांचे सुख घेईं । सकळ महीं भोगीं कां ॥

Taree Gorakshaa manushya-dehee | Vritti aanee viveka-pravaahee | Raajyaa-sanaanche sukha gheyee | Sakala mahee bhogee kaa ||

Ovee 155

अरे या देशीं शत्रुभय । अन्य राजाचें नाही भय । ऐसें स्थान आनंदमय । तरी सकळ महीं भोगीं कां ॥

Arey yaa deshee shatru-bhayu | Anya raajaache naahee bhayu | Aise sthaana aananda-mayu | Taree sakala mahee bhogee kaa ||

Ovee 156

ऐसें बहुतांपरी उपदेशी । दाविती तया सुखासी । परी विरक्त स्वचित्तेंसी । आशेलागीं आतळेना ॥

Aise bahutaan-paree upadeshee | Daavitee tayaa sukhaasee | Paree virakta svachittensee | Aashe-laagee aatalenaa ||

Ovee 157

धिक्कारुनि सकळ युवती । म्हणे आम्हां कासया व्हावी संपत्ती । प्राण टाकोनि शवाहातीं । तुम्हीच मिरवा जगीं हो ॥

Dhikkaaruni sakala yuvatee | Mhane aamhaa kaasayaa vhaavee sampattee | Praana taakoni shavaa-haatee | Tumheecha miravaa jagee ho ||

Ovee 158

अगे आम्हांसी वोढण शयनावसनीं । वरतें आकाश खालीं मेदिनीं । शयन करितों योगधारणीं । अलक्षीं लक्ष लावूनियां ॥

Aghe aamhaansee vodhana shayana-vasanee | Varate aakaasha khaalee medinee | Shayana karito yoga-dhaaranee | Alakshee laksha lavuniyaa ||

Ovee 159

ऐसी बहुतां नीती तयेंसी वाणी । म्हणे दूर लंडी गौडबंगालिणी । ऐसें म्हणोनि तये अवनी । पाऊल ठेविता पैं झाला ॥

Aisee bahutaa neetee tayensee vaanee | Mhane doora landee Gauda-bangaalinee | Aise mhanoni taye avanee | Paaoola thevitaa pai jhaalaa ||

Ovee 160

मग कीलोतळेतें करुनि नमन । स्कंधी वाहिला मच्छिंद्रनंदन । श्रीमच्छिंद्र सवें घेऊन । ग्रामाबाहेर पैं आला ॥

Maga Keelotale-te karuni namanu | Skandhee vaahilaa Machchindra-nandanu | Shree-Machchindra save gheunu | Graamaa-baahera pai aalaa ||

Ovee 161

परी कीलोतळेनें गोरक्षकासी चोरुन । कनकवीटू आणली भांडारांतून । मच्छिंद्रनाथकरीं अर्पोन । भस्मझोळींत टाकिली ॥

Paree Keelotalene Goraksha-kaasee chorunu | Kanaka-veetu aanalee bhaandaaraan-tunu | Machchindra-Naatha-karee arponu | Bhasma-jholeenta taakilee ||

Ovee 162

परी मच्छिंद्राच्या मोहेंकरुन । घोंटाळती पंचप्राण । नेत्रीं अपार अश्रुजीवन । मोहें नयन वर्षत ॥

Paree Machchindraachyaa mohen-karunu | Ghontaalatee pancha-praanu | Netree apaara ashru-jeevanu | Mohe nayana varshatu ||

Ovee 163

मग गांवाबाहेर मैनाकिनी । माथा ठेवी नाथाचे चरणीं । गोरक्ष हृदयीं कवळोनी । मिरवीतसे तयातें ॥

Maga gaavaa-baahera Mainaakinee | Maathaa thevee Naathaa-che charanee | Goraksha hridayee kavalonee | Miraveetase tayaate ||

Ovee 164

म्हणे वत्सा माझे नाथा । घेऊन‌ि जाशील अन्य देशांत । परी क्षुधा तृषा जाणोनि यातें । सुख देईं पाडसा ॥

Mhane vatsaa maajhe Naathaa | Gheuni jaasheela anya deshaantu | Paree kshudhaa trishaa jaanoni yaate | Sukha daee paadasaa ||

Ovee 165

बा रे अशक्त मच्छिंद्रनाथ । दिधलासे तुझिये हातांत । योजन अर्धयोजन महीतें । सुख देईं पाडसा ॥

Baa re ashakta Machchindra-Naathu | Didhalaase tujhiye haataantu | Yojana ardha-yojana maheete | Sukha daee paadasaa ||

Ovee 166

बा रे मच्छिंद्र शांतीचा अचळू । परी फारचि असे अति भुकाळू । तरी मच्छिंद्राचा क्षुधानळू । बाळासमान जाण रे ॥

Baa re Machchindra shaanteechaa achaloo | Paree phaarachi ase ati bhukaaloo | Taree Machchindra-achaa kshudhaanaloo | Baalaa-samaana jaana re ||

Ovee 167

जैसें मीननाथाचें लहानपण । त्याचि रीतीं मच्छिंद्रातें मान । हे उभयतां आहेत क्षीण । तुझे ओटींत वाहिले ॥

Jaise Meena-Naathaa-che lahaana-panu | Tyaachi reetee Machchindraate maanu | Hey ubhayataa aahe taksheenu | Tujhe oteenta vaahile ||

Ovee 168

यापरी तूंतें सांगूं किती । तूं जेथें अससी बा सर्वज्ञमूर्ती । सच्छिष्य ऐसें तूतें म्हणिती । कारण भक्ती पाहोनी ॥

Yaaparee toote saangoo kitee | Too jethe asasee baa sarva-jnya-moortee | Sachchishya aise toote mhanitee | Kaarana bhaktee paahonee ||

Ovee 169

ऐसें वदोनी कीलोतळा । मिठी घाली गोरक्षगळां । म्हणे बा रे तूंतें वेळोवेळां । निरवितें जीवीं धरीं बा ॥

Aise vadonee Keelotalaa | Mithee ghaalee Goraksha-galaa | Mhane baa re toote velovelaa | Niravite jeevee dharee baa ||

Ovee 170

ऐसें म्हणोनि हंबरडा फोडीत । परम अट्टाहासें शब्द करीत । म्हणे आतां कैसा नाथ । निजडोळा देखेन मी ॥

Aise mhanoni hambaradaa phodeetu | Parama attaahaase shabda kareetu | Mhane aataa kaisaa Naathu | Nijadolaa dekhena mee ||

Ovee 171

ऐसी मोहाची उभवी वार्ता । तें गोरक्ष पाहोनि म्हणे चित्ता । वेगें निघावें नातरी ममता । मच्छिंद्रातें दाटेल ॥

Aisee mohaachee ubhavee vaartaa | Tey Goraksha paahoni mhane chittaa | Vege nighaave naataree mamataa | Machchindraate daatelu ||

Ovee 172

मग श्रीगुरुचा धरोनि हात । लगबगें चालिला गोरक्षनाथ । पाउलापाउलीं दुरावत । तों तों आरंबळे कीलोतळा ॥

Maga Shreeguruchaa dharoni haatu | Lagabage chaalilaa Goraksha-Naathu | Paaulaa-paaulee duraavatu | Toh toh aarambale Keelotalaa ||

Ovee 173

पालथा घालोनि पर्वत । अदृश्य झाले तिन्ही नाथ । मग कीलोतळा मस्तक महीप्रत । आपटीतसे तेधवां ॥

Paalathaa ghaaloni parvatu | Adrishya jhaale tinhee Naathu | Maga Keelotalaa mastaka maheepratu | Aapa-teetase tedhavaa ||

Ovee 174

गाईसमान हंबरडा मारीत । हस्तें वक्षःस्थळ पिटीत । म्हणे आतां मच्छिंद्रनाथ । दृष्टी कैसा पडेल ॥

Gaaeesamaana hambaradaa maareetu | Haste vakshah-sthala piteetu | Mhane aataa Machchindra-Naathu | Drishtee kaisaa padelu ||

Ovee 175

ऐसा मच्छिंद्र गुणी । सदा शांत म्हातारपणीं । दयाब्धि कृपानिधि पूर्ण । कोठे पाहूं मच्छिंद्रा ॥

Aisaa Machchindra gunee | Sadaa shaanta mhaataarapanee | Dayaabdhi kripaanidhi poornu | Kothe paahoo Machchindraa ||

Ovee 176

म्हणे बाई गे शचीनाथ । तैसा आपणांमाजी मिरवत । ऐसा स्वामी दयावंत । कोठें पाहूं निजदृष्टीं ॥

Mhane baaee ge Shachee-naathu | Taisaa aapa-naam-maajee miravatu | Aisaa svaamee dayaavantu | Kothe paahoo nija-drishtee ||

Ovee 177

अहा मज कृपणाचें धन । गोरक्षतस्करें नेलें चोरुन । आतां नाथें कठीण मन । कैसें केलें मजविषयीं ॥

Ahaa maja kripanaache dhanu | Goraksha-taskare nele chorunu | Aataa Naathe katheena manu | Kaise kele maja-vishayee ||

Ovee 178

अहा मज वत्साचें अब्धिजीवन । गोरक्षघन गेला गिळोन । कीं मज अंधाची काठी हिरोन । गोरक्षनिर्दयें नेली गे ॥

Ahaa maja vatsaache abdhi-jeevanu | Goraksha-ghana gelaa gilonu | Kee maja andhaachee kaathee hironu | Gorakshanirdaye nelee ge ||

Ovee 179

आतां जावोनि मंदिरांत । काय कोठें पाहों नाथ । दाही दिशा ओस मातें । वाटताती साजणी ॥

Aataa jaavoni mandiraantu | Kaaya kothe paaho Naathu | Daahee dishaa osa maate | Vaatataatee saajanee ||

Ovee 180

सभेस्थानीं कनकासनीं । जेवीं बैसला दिसे तरणी । आतां तें आसन वसन पाहोनि । पाठी लागे गे माये ॥

Sabhe-sthaanee kanaka-aasanee | Jevee baisalaa dise taranee | Aataa tey aasana vasana paahoni | Paathee laage ge maaye ||

Ovee 181

अगे राजवैभव सकळ भार । मातें वाटतें ओस नगर । आतां माझा नाथ मच्छिंद्र । कैं पाहीन निजदृष्टीं ॥

Aghe raajavaibhava sakala bhaaru | Maate vaatate osa nagaru | Aataa maajhaa Naatha Machchindru | Kai paaheena nija-drishtee ||

Ovee 182

ऐसा हा मच्छिंद्रपुरुष । कोठें हिंडतां न देखों देश । अति स्नेहाळु माया विशेष । मायेहूनि पाळीतसे ॥

Aisaa haa Machchindra-purushu | Kothe hindataa na dekho deshu | Ati snehaalu maayaa visheshu | Maayehuni paaleetase ||

Ovee 183

बाई गे बाई निजतां शयनीं । काय सांगूं तयाची करणी । तीन वेळां मज उठवोनी । तान्हेलीस म्हणतसे ॥

Baaee ge baaee nijataa shayanee | Kaaya saangoo tayaachee karanee | Teena velaa maja uthavonee | Taanheleesa mhanatase ||

Ovee 184

मग आपुले करीं उदकझारी । लावी माझिये मुखपात्रीं । उदक पाजोनि कृपागात्रीं । जठर माझें चापीतसे ॥

Maga aapule karee udaka-jhaaree | Laavee maajhiye mukha-paatree | Udaka paajoni kripaagaatree | Jathara maajhe chaapeetase ||

Ovee 185

रिक्त जठर लागतां त्यातें । म्हणे अससी क्षुधाक्रांत । मग पाचारोनी परिचारिकेतें । बळेंचि भोजन घालीतसे ॥

Rikta jathara laagataa tyaate | Mhane asasee kshudhaakraantu | Maga paachaaronee parichaarikete | Balenchi bhojana ghaaleetase ||

Ovee 186

ऐशिया मोहाची दयाकोटी । वागवीत होता आपुले पोटीं । अति निर्दय होवोनि शेवटीं । कैसा सोडूनि पैं गेला ॥

Aishiyaa mohaachee dayaakotee | Vaaga-veeta hotaa aapule potee | Ati nirdaya hovoni shevatee | Kaisaa soduni pai gelaa ||

Ovee 187

ऐसें बोलूनि वागुत्तर । मस्तक आपटिलें महीवर । मुखीं मृत्तिका वारंवार । घालोनि हंबरडा फोडीतसे ॥

Aise boluni vaaguttaru | Mastaka aapatile maheevaru | Mukhee mrittikaa vaaramvaaru | Ghaaloni hambaradaa phodeetase ||

Ovee 188

ऐसिया दुःखाची सबळ कहाणी । उपरिचरवसूच्या पडली कानीं । मग तो विमानीं बैसोनी । तियेपाशीं पातला ॥

Aisiyaa duhkhaachee sabala kahaanee | Uparichara-vasoochyaa padalee kaanee | Maga toh vimaanee baisonee | Tiyepaashee paatalaa ||

Ovee 189

विमान ठेवोनि तये अवनीं । निकट पातला कृपेंकरुनी । निकट येत‌ा धरिला पाणी । म्हणे पापिणी हें काय ॥

Vimaana thevoni taye avanee | Nikata paatalaa kripen-karunee | Nikata yetaa dharilaa paanee | Mhane paapinee hey kaayu ||

Ovee 190

तूं स्वर्गवासिनी शुभाननी । येथें आलीस शापेंकरुनी । तें शापमोचन गे येथोनी । झालें आहे सुख मानीं कां ॥

Too svarga-vaasinee shubha-aananee | Yethe aaleesa shaapen-karunee | Tey shaapa-mochana ge yethonee | Jhaale aahe sukha maanee kaa ||

Ovee 191

मग करें कुरवाळोनि कीलोतळा । धरिता झाला हृदयकमळा । अश्रु डोळां पुसोनि ते वेळां । सदनामाजी आणितसे ॥

Maga kare kuravaaloni Keelotalaa | Dharitaa jhaalaa hridaya-kamalaa | Ashru dolaa pusoni tey velaa | Sadanaa-maajee aanitase ||

Ovee 192

सदना आणूनि ते युवती । बोधिता झाला नाना युक्तीं । तो बोध असे भक्तिसारग्रंथीं । पुढिलें अध्यायीं ऐकावा ॥

Sadanaa anuni tey yuvatee | Bodhitaa jhaalaa naanaa yuktee | Toh bodha ase bhaktisaara-granthee | Pudhile adhyaayee aikaavaa ||

Ovee 193

भक्तिसार उत्तम ग्रंथ । ऐकतां होय पुण्यवंत । तरी श्रोते देऊनि चित्त । ग्रंथ आदरें ऐकावा ॥

Bhkati-saara uttama granthu | Aikataa hoya punya-vantu | Taree shrote deuni chittu | Grantha aadare aikaavaa ||

Ovee 194

नरहरिवंशीं धुंडिसुत । अनन्य तुम्हां शरणागत । मालू ऐसें नाम देहातें । संतकृपेनें व्यापिल्‍या ॥

Narahari-vamshee dhundisutu | Ananya tumhaa sharana-aagatu | Maaloo aise naama dehaate | Santa-kripene vyaapile ||

Ovee 195

स्वस्ति श्रीभक्तिकथासार ग्रंथ । स्वयें बोलिला पंढरीनाथ । सदा संतसज्जन परिसोत । ईश्वरकृपेंकरोनियां ॥

Svasti shree-bhakti-kathaa-saara granthu | Svaye bolilaa Pandharee-naathu | Sadaa santasajjana parisotu | Eeshvara-kripenkaroniyaa ||

Ovee 196

स्वस्ति श्रीभक्तिकथासार । संमत गोरक्षकाव्य किमयागार । सदा परिसोत भाविक चतुर । एकविंशतितमाध्याय गोड हा ॥

Svasti shree-bhakti-kathaa-saaru | Sammata Goraksha-kaavya Kimayaa-gaaru | Sadaa parisota bhaavika chaturu | Eka-vinshatitama-adhyaaya goda haa || श्रीकृष्णार्पणमस्तु । श्रीदत्तात्रेयार्पणमस्तु । Shri Krishnarpanamastu Shri Dattatreyarpanamastu इति श्रीनवनाथभक्तिसार एकविंशतितमाध्याय संपूर्ण । Iti Shri Navnath Bhaktisar Adhyaya Ekavimshatitama Sampurnah